باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی -  دانشمندان در حال حاضر مشغول بررسی پتانسیل استفاده از تغییرات جزئی در اندازه مردمک برای پایش نوسانات لحظه‌ای توجه در کودکان مبتلا به «اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی» (ADHD) هستند.

مطالعه‌ای که اخیراً در نشریه *Scientific Reports* منتشر شده، بررسی کرده است که آیا تغییرات اندازه مردمک در حین انجام تکالیف مبتنی بر حافظه می‌تواند تفاوت‌های عملکردی را در کودکان مبتلا به این اختلال آشکار سازد و آیا دارو بر این تغییرات تأثیر می‌گذارد یا خیر.

اندازه مردمک به‌طور خودکار در پاسخ به تغییرات سطح هوشیاری، برانگیختگی و توجه تغییر می‌کند؛ همین امر دانشمندان را بر آن داشته تا این تغییرات را به‌عنوان شاخصی احتمالی برای سنجش نوسانات لحظه‌به‌لحظه توجه مطالعه کنند.

تفاوت‌ها میان کودکان

دانشمندان داده‌های ردیابی چشم ۵۰ کودک ۱۰ تا ۱۲ ساله در شیلی را تحلیل کردند؛ گروهی شامل ۲۸ کودک با تشخیص ADHD و ۲۲ کودک بدون این اختلال.

این کودکان یک تکلیف حافظه بصری ۳۰ دقیقه‌ای را انجام دادند و دانشمندان با استفاده از دستگاه «EyeLink ۱۰۰۰»، حرکات چشم و تغییرات اندازه مردمک را با نرخ ۱۰۰۰ بار در ثانیه ردیابی و اندازه‌گیری کردند.

نتایج نشان داد کودکانی که به این اختلال مبتلا بودند و دارو مصرف نمی‌کردند، در مقایسه با کودکان بدون اختلال، تغییرات بیشتری در اندازه مردمک (از یک سؤال به سؤال دیگر) نشان دادند؛ تفاوتی در حدود ۲۳ درصد. با این حال، پس از اعمال اصلاحات آماری لازم، این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود. همچنین نتایج حاکی از آن بود که کودکان مبتلا به این اختلال — در زمان عدم مصرف دارو — واکنش سریع‌تری به تکالیف حافظه نشان می‌دادند، هرچند این سرعت به قیمت کاهش دقت تمام می‌شد.

تأثیر دارو

دانشمندان به‌طور خاص بر روی ۱۷ ​​کودکی تمرکز کردند که هم در زمان مصرف دارو و هم در زمان عدم مصرف آن مورد آزمایش قرار گرفته بودند. نتایج نشان داد که مصرف داروی «متیل‌فنیدات» با کاهش نوسانات اندازه مردمک بین سؤالات و همچنین گشاد شدن بیشتر مردمک در لحظات نیازمند تصمیم‌گیری، مرتبط بوده است.

پس از مصرف دارو، الگو‌های پاسخ‌دهی مردمک در این کودکان به الگو‌های مشاهده‌شده در کودکان بدون اختلال شباهت بیشتری پیدا کرد.

با وجود اهمیت این یافته‌ها، دانشمندان تأکید می‌کنند که تغییرات اندازه مردمک تنها بازتاب‌دهنده توجه نیست، بلکه تحت تأثیر سایر فرآیند‌های مغزی نیز قرار دارد. بنابراین، اندازه‌گیری مردمک در حال حاضر نمی‌تواند به‌عنوان یک آزمون تشخیصی مستقل برای ADHD مورد استفاده قرار گیرد. در عوض، این روش ممکن است به عنوان ابزاری مکمل در کنار آزمون‌های شناختی و فیزیولوژیکیِ مورد استفاده برای ارزیابی این اختلال عمل کند.

منبع: Medical Xpress