باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمد امیرحسینی - آزادی بیان یکی از اصول دموکراسی است و ایالات متحده آمریکا در عمر کوتاه خود تا به امروز همواره خود را به‌عنوان مهد دموکراسی در دنیا معرفی کرده، اما عملکرد آن در آزادی بیان به شدت متناقض است. آزادی مطبوعات هم که در آمریکا هم‌ردیف آزادی بیان است روزهای پر فراز و نشیبی را پشت سر می‌گذارد. 

در آمریکا وقتی دولت به‌صورت قانونی نمی‌تواند رسانه‌ای را سانسور کند، رسانه‌ها با فشارهای اقتصادی، مالکیتی، سیاسی یا اجتماعی مواجه می‌شوند. این مسئله با «سانسور دولتی» یکسان نیست، اما بر استقلال رسانه‌ای اثر می‌گذارد.

محدودیت‌ها و فشارهای دولت ترامپ بر رسانه‌ها در آمریکا

آزادی مطبوعات یکی از حقوق بنیادین در نظام سیاسی ایالات متحده است. متمم اول قانون اساسی آمریکا، دولت را از وضع قوانینی که آزادی بیان و مطبوعات را محدود کند، منع می‌کند. با این حال، در دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، به‌ویژه در دوره دوم ریاست‌جمهوری او، رابطه میان کاخ سفید و رسانه‌های مستقل به یکی از مناقشه‌های مهم سیاسی و حقوقی آمریکا تبدیل شده است.

ترامپ بارها رسانه‌هایی را که از سیاست‌های او انتقاد می‌کنند به انتشار «اخبار جعلی» متهم کرده و دولت او نیز در موارد مختلف دسترسی برخی خبرنگاران و سازمان‌های خبری به کاخ سفید و نهادهای دولتی را محدود کرده است.  

در مقابل، دولت ترامپ استدلال کرده که این اقدامات برای مدیریت بهتر دسترسی رسانه‌ها، حفاظت از اطلاعات حساس و اصلاح ساختار سنتی ارتباط میان کاخ سفید و رسانه‌ها ضروری است. بنابراین، برای بررسی موضوع باید میان ادعاهای دولت درباره مدیریت رسانه‌ها و نگرانی‌های مطرح‌شده درباره آزادی مطبوعات تفاوت گذاشت.

جدیدترین اقدام ترامپ علیه رسانه‌ها منع ورود خبرنگاران CNN و MSNOW و Politico به محوطه کاخ سفید است. 

ترامپ در ۱۸ سپتامبر اعلام کرد که رسانه‌های CNN، MS NOW و Politico را به‌دلیل آنچه پوشش خبری «جعلی» یا نادرست خواند، از دسترسی به کاخ سفید منع می‌کند. او همچنین احتمال محدودیت علیه رسانه‌های دیگری مانند نیویورک‌تایمز و واشنگتن‌پست را مطرح کرد.

روز بعد، گزارش‌ها حاکی از آن بود که خبرنگاران این سه رسانه هنگام مراجعه به کاخ سفید با ممانعت مواجه شدند و اعتبارنامه‌های برخی از آنان غیرفعال یا ضبط شد.

این اقدام با واکنش شدید سازمان‌های خبری و گروه‌های مدافع آزادی مطبوعات روبه‌رو شده است.

CNN پس از این اقدام ترامپ اعلام کرد: مأموریت سی‌ان‌ان برای پوشش خبری دولت ایالات متحده، صرف‌نظر از هرگونه تلاش برای محدود کردن دسترسی فیزیکی به کاخ سفید و سایر ساختمان‌های دولتی یا هر اقدام دیگری که مانع فعالیت‌های خبری ما شود، ادامه خواهد یافت. ما براساس قانون اساسی ایالات متحده حق داریم بدون مانع‌تراشی یا دخالت دولت به کار خبری خود بپردازیم و این ممنوعیت، تعرضی غیرقانونی به این حق بنیادین محسوب می‌شود. ما از انجام وظیفه خود در پاسخگو نگه داشتن دولت و سایر نهادهای عمومی باز نخواهیم ایستاد و به گزارش‌دهی درباره اقدامات و روندهای این دولت، بدون هراس یا جانبداری، ادامه خواهیم داد. سی‌ان‌ان قاطعانه از تیم خبری خود در کاخ سفید حمایت می‌کند.

رسانه MS NOW هم پس از جلوگیری از ورود خبرنگاران این شبکه به کاخ سفید در بیانیه‌ای نوشت: کاخ سفید متعلق به مردم آمریکا است و تصمیم‌هایی که در داخل آن گرفته می‌شود با مالیات مردم تأمین می‌شود. MS NOW قصد دارد تمام اقدامات لازم را برای دفاع از حقوق خود بر اساس متمم اول قانون اساسی آمریکا و نقش اساسی روزنامه‌نگاری مستقل در دموکراسی انجام دهد. ما همچنان به گزارش‌دهی درباره رئیس‌جمهور دولت او و مسائلی که بر مردم آمریکا تأثیر می‌گذارد، ادامه خواهیم داد.

این مسئله باعث شد تا  خبرنگاران شبکه‌های MS NOW و CNN مجبور شوند از داخل خیابان و خارج از کاخ سفید گزارش‌های خود را ضبط و ارسال کنند.

مسئله اصلی در این پرونده این است که آیا دولت می‌تواند به‌دلیل محتوای پوشش خبری یک سازمان رسانه‌ای، دسترسی آن را به یک فضای دولتی محدود کند یا خیر.

البته این اقدام ترامپ تازگی ندارد چراکه در سال ۲۰۲۵ نیز خبرگزاری آسوشیتدپرس (AP) با محدودیت ورود خبرنگاران و عکاسان به اتاق بیضی کاخ سفید و هواپیمای رئیس‌جمهور آمریکا مواجه شد.

دلیل این محدودیت استفاده آسوشیتدپرس از نام «خلیج مکزیک» در گزارش‌های خود بود، اما ترامپ پس از آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری خود فرمانی صادر کرده بود که نام خلیج مکزیک به خلیج آمریکا تغییر یابد.

ایجاد محدودیت برای آسوشیتدپرس از نظر حقوق اساسی ایالات متحده آمریکا اهمیت زیادی پیدا کرد، زیرا پرسش اصلی این بود که آیا دولت آمریکا می‌تواند به‌دلیل محتوای تحریریه یک رسانه، دسترسی آن رسانه را به رویدادهای دولتی محدود کند یا نه.

در آوریل ۲۰۲۵، یک قاضی فدرال دستور داد محدودیت‌های اعمال‌شده علیه آسوشیتدپرس برداشته شود. دادگاه استدلال کرد که اگر دولت دسترسی برخی خبرنگاران به فضاهای دولتی را فراهم می‌کند، نمی‌تواند خبرنگاری دیگر را صرفاً به دلیل دیدگاه یا موضع تحریریه‌اش از همان دسترسی محروم کند.

البته پرونده از نظر حقوقی ادامه پیدا کرد و دولت ترامپ درباره اختیارات رئیس‌جمهور در تعیین دسترسی رسانه‌ها به دادگاه تجدیدنظر مراجعه کرد. بنابراین، موضوع صرفاً یک اختلاف سیاسی نبود و به یک دعوای مهم درباره محدوده متمم اول قانون اساسی تبدیل شد.

تغییر نحوه انتخاب خبرنگاران کاخ سفید

اتفاقاتی که پس از اعمال محدودیت برای آسوشیتدپرس ایجاد شد به تغییر گسترده‌تر در نحوه انتخاب خبرنگارانی منجر شد که اجازه حضور در فضاهای محدود کاخ سفید و برنامه‌های کوچک ترامپ را دارند.

برای سال‌های طولانی، انجمن خبرنگاران کاخ سفید نقش مهمی در سازمان‌دهی این گروه موسوم به «press pool» داشت. به‌دلیل محدودیت فضا، همه خبرنگاران نمی‌توانند در برنامه‌هایی مانند سفر با هواپیمای ریاست‌جمهوری یا رویدادهای کوچک در کاخ سفید حضور داشته باشند و معمولاً گروهی از خبرنگاران به نمایندگی از سایر رسانه‌ها انتخاب می‌شوند.

در سال ۲۰۲۵، کاخ سفید اعلام کرد که نقش بیشتری در تعیین اعضای این گروه خواهد داشت. براساس سیاست جدید، دبیر مطبوعاتی کاخ سفید اختیار روزمره بیشتری برای تعیین ترکیب گروه پیدا کرد. آسوشیتدپرس، رویترز و بلومبرگ نسبت به این تغییر اعتراض کردند، زیرا خبرگزاری‌های بزرگ معمولاً به‌دلیل پوشش گسترده و سریع خود جایگاه ثابتی در این ساختار داشتند.

اهمیت این مسئله در این است که کنترل دسترسی به رئیس‌جمهور می‌تواند بر این تأثیر بگذارد که کدام خبرنگاران فرصت پرسیدن سؤال و گزارش مستقیم از سخنان رئیس‌جمهور را داشته باشند.

محدود کردن دسترسی خبرنگاران به بخش‌هایی از کاخ سفید

در اکتبر ۲۰۲۵، کاخ سفید مقرراتی را اجرا کرد که دسترسی خبرنگاران دارای مجوز به بخش موسوم به «Upper Press» در نزدیکی دفتر بیضی را محدود می‌کرد.

براساس مقررات جدید، خبرنگاران برای ورود به این بخش به هماهنگی قبلی نیاز داشتند. دولت علت این تغییر را حفاظت از اطلاعات حساس و همچنین رفتارهایی دانست که از نظر مقامات شامل تصویربرداری یا ضبط غیرمجاز و دسترسی بدون اجازه به جلسات بود.

انجمن خبرنگاران کاخ سفید با این سیاست مخالفت کرد و گفت چنین محدودیت‌هایی می‌تواند توانایی خبرنگاران برای دسترسی سریع به مقامات و پرسیدن سؤال را کاهش دهد.

در اینجا نیز یک بحث اساسی وجود دارد: دولت حق دارد برای حفاظت از امنیت و نظم در ساختمان‌های حساس مقرراتی وضع کند، اما اختلاف زمانی شکل می‌گیرد که این مقررات به گونه‌ای اعمال شود که رسانه‌های منتقد نسبت به رسانه‌های دیگر دسترسی متفاوتی پیدا کنند.

محدودیت‌های جدید در پنتاگون

در سال ۲۰۲۵، دولت ترامپ مقررات جدیدی برای خبرنگارانی که در پنتاگون فعالیت می‌کردند وضع کرد. یکی از این مقررات دسترسی خبرنگاران به بخش‌های زیادی از ساختمان پنتاگون را محدود و در بسیاری از موارد آنها را ملزم به همراهی با مأمور یا مسئول رسمی کرد.

بعدتر، وزارت دفاع مقررات گسترده‌تری اعلام کرد که براساس آن خبرنگاران برای انتشار برخی اطلاعات حساس منتشرنشده با محدودیت‌های بیشتری مواجه می‌شدند. طبق یادداشت وزارت دفاع، انتشار یا حتی دسترسی به برخی اطلاعات حساس بدون مجوز می‌توانست زمینه لغو اعتبارنامه خبرنگار را فراهم کند.

دولت استدلال کرده که این مقررات برای محافظت از اطلاعات حساس و امنیت ملی ضروری است. در مقابل، شماری از سازمان‌های خبری و مدافعان آزادی مطبوعات استدلال کردند که اگر دولت بتواند تعیین کند چه اطلاعاتی خبرنگار اجازه دارد منتشر کند، استقلال روزنامه‌نگاری و توانایی رسانه برای نظارت بر حکومت تضعیف می‌شود.

برخی رسانه‌های بزرگ، از جمله آسوشیتدپرس، نیویورک‌تایمز، واشنگتن‌پست و رویترز از امضای مقررات جدید خودداری کردند و گفتند این مقررات می‌تواند با اصول آزادی مطبوعات در تعارض باشد.

رابطه ترامپ با رسانه‌ها

ترامپ از نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود رابطه‌ای بسیار مناقشه‌برانگیز با رسانه‌های بزرگ آمریکا داشته است. او بارها رسانه‌هایی مانند CNN، نیویورک‌تایمز و واشنگتن‌پست را به جانبداری یا انتشار اخبار نادرست متهم کرده است.

از نظر حقوقی، انتقاد شدید رئیس‌جمهور از رسانه‌ها به خودی خود نقض آزادی مطبوعات محسوب نمی‌شود و رئیس‌جمهور مانند سایر افراد حق دارد از یک گزارش انتقاد کند، اما مسئله زمانی پیچیده‌تر می‌شود که انتقاد رئیس‌جمهور با استفاده از قدرت دولتی برای محدود کردن دسترسی رسانه منتقد همراه شود. در این شرایط، بحث حقوق اساسی مطرح می‌شود که آیا اقدام دولت براساس یک معیار عمومی و بی‌طرفانه انجام شده یا به دلیل محتوای انتقادی رسانه.

پرونده آسوشیتدپرس نمونه روشنی از همین اختلاف حقوقی بود؛ دادگاه بدوی صراحتاً بر این نکته تأکید کرد که دولت نمی‌تواند رسانه‌ای را به دلیل دیدگاهش از دسترسی‌ای که به سایر رسانه‌ها داده می‌شود، محروم کند.

تأثیر احتمالی بر رابطه دولت و رسانه‌ها

اهمیت این اختلاف‌ها فقط به خبرنگاران محدود نمی‌شود. رسانه‌ها در نظام سیاسی آمریکا یکی از ابزارهای اصلی اطلاع‌رسانی عمومی و نظارت بر عملکرد دولت هستند.

اگر خبرنگاران نتوانند به رئیس‌جمهور، وزارت دفاع یا سایر مقامات دسترسی داشته باشند، ممکن است جمع‌آوری اطلاعات مستقیم دشوارتر شود. از طرف دیگر، دولت استدلال می‌کند که رسانه‌های سنتی تنها گروهی نیستند که باید به رئیس‌جمهور دسترسی داشته باشند و رئیس‌جمهور باید بتواند از رسانه‌های جدید، خبرنگاران مستقل، تولیدکنندگان محتوا و رسانه‌های کوچک‌تر نیز استفاده کند.

این تغییر در ساختار ارتباطی کاخ سفید می‌تواند فضای رسانه‌ای آمریکا را تغییر دهد، اما درباره میزان و پیامدهای دقیق آن هنوز اختلاف نظر وجود دارد.

در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، چندین اقدام مشخص باعث افزایش اختلاف میان دولت و رسانه‌ها شده است: محدود کردن دسترسی آسوشیتدپرس، تغییر شیوه انتخاب خبرنگاران برای برنامه‌های محدود کاخ سفید، مقررات جدید در پنتاگون، محدودیت دسترسی به بخش‌هایی از کاخ سفید و در سپتامبر ۲۰۲۶ ممنوعیت دسترسی CNN، MS NOW و Politico.

ترامپ به قدری از رسانه‌های دموکرات متنفر است که در پستی در تروث سوشال این رسانه‌ها را به کیسه زباله تشبیه کرد.

برخی از این اقدامات از طرف دولت با دلایلی مانند امنیت، حفاظت از اطلاعات حساس، نظم اداری و اصلاح ساختار سنتی رسانه‌ای توجیه شده‌اند. در مقابل، سازمان‌های خبری و برخی دادگاه‌ها در مواردی بر این مسئله تأکید کرده‌اند که دولت نباید دسترسی رسانه‌ها را صرفاً بر اساس محتوای انتقادی یا دیدگاه تحریریه آنها تعیین کند.

این اقدامات ترامپ باعث شد تا باراک اوباما رئیس‌جمهور اسبق آمریکا در کنایه‌ای به ترامپ بگوید: حتی در مخیله‌ام هم نمی‌گنجید برخی از اتفاقاتی را که همین حالا در جریان است، پیش‌بینی کنم. سعی می‌کنم تصور کنم اگر می‌گفتم: "می‌دانید چیست؟ فاکس‌نیوز، بزنید به چاک، چه پیش می‌آمد. اصلا قابل تصور نیست!

نکته‌ای که در عملکرد ترامپ درخصوص تعامل با رسانه‌ها مشهود است این است که ترامپ نمی‌تواند رسانه‌هایی را که از او انتقاد می‌کنند را تحمل کند به همین دلیل دست به تغییر سیاست در ارتباط با رسانه‌ها زده تا فقط رسانه‌های همسوی خود را به درون کاخ سفید و هواپیمای لاکچری‌اش راه دهد.

ترامپ که این روزها دائم در حال تحریم کشورهای دیگر به‌ویژه جمهوری اسلامی ایران است با ایجاد محدودیت‌ برای رسانه‌های آمریکایی نشان داده است که تحریم برای وی هیچ حد و مرزی ندارد و هر جا که لازم باشد تحریم‌ را حتی علیه مردم کشور خودش هم به کار می‌گیرد.