باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری -  سبحان نظری رئیس انجمن حمل‌ونقل  ریلی با اشاره به اهمیت راهبردی خلیج فارس و نقش شبکه‌های حمل‌ونقل در تاب‌آوری کشور در شرایط جنگ و فشارهای اقتصادی، گفت: واقعیت این است که جنگ اخیر، جنگ بر سر تاب‌آوری بود و شبکه حمل‌ونقل کشور توانست در برابر فشارهای ایجادشده عملکردی بیش از حد تصور از خود نشان دهد.

وی اظهار کرد: خلیج فارس یک آبراه مهم بین‌المللی است و محاسبات دریایی صرفاً به این موضوع محدود نمی‌شود که کشوری بخواهد ایران را از این مسیر تحت فشار قرار دهد؛ بلکه فشار متقابل نیز وجود دارد. زمانی که نفت و مواد اولیه به مقصد نرسد، طرف مقابل نیز تحت فشار قرار خواهد گرفت.

رئیس صندوق پس انداز کارکنان راه راه آهن افزود: از سوی دیگر، کالاهایی که قرار است به هر شکل به کشور برسند، صرفاً از طریق شبکه دریایی جابه‌جا نمی‌شوند، بلکه شبکه حمل‌ونقل زمینی، شامل جاده و راه‌آهن، نیز نقش مهمی در این زمینه دارد.

وی با اشاره به روند جابه‌جایی بار در کشور طی سال‌های اخیر گفت: اگر روند ۱۰ سال گذشته حمل بار کشور را در دو بخش ریلی و جاده‌ای بررسی کنیم، میزان بار جابه‌جا شده در این مدت رشد قابل توجهی داشته است. مجموع عملکرد حمل بار کشور از حدود ۲۱۱ میلیارد تن‌کیلومتر به حدود ۳۲۹ میلیارد تن‌کیلومتر رسیده است.

وی ادامه داد: با وجود جنگ‌های اقتصادی مختلفی که طی سال‌های اخیر با آن مواجه بوده‌ایم، مجموع بار جابه‌جا شده در کشور همچنان روندی افزایشی داشته است. البته در یک سال اخیر و به دلیل جنگ، در برخی بخش‌ها از جمله حمل‌ونقل ریلی افت مقطعی ایجاد شد، اما این موضوع به معنای از بین رفتن ظرفیت‌های شبکه حمل‌ونقل کشور نیست.

 شبکه حمل‌ونقل ایران از بزرگ‌ترین شبکه‌های جهان است

رئیس انجمن حمل‌ونقل ریلی کشور با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی و زیرساختی ایران گفت: اقتصاد ایران در زمره اقتصادهای بزرگ جهان قرار دارد و از نظر شاخص‌های مختلف حمل‌ونقل، از جمله طول شبکه، تعداد کامیون‌ها و سایر شاخص‌های عملیاتی، جایگاه قابل توجهی در جهان دارد.

وی تصریح کرد: از منظر عملکردی نیز در دو تا سه دهه اخیر، شبکه حمل‌ونقل کشور همواره عملکرد قابل توجهی داشته است. امروز شبکه جاده‌ای ایران از نظر گستردگی و اتصال به کشورهای پیرامونی و همچنین بنادر، یکی از شبکه‌های مهم منطقه و جهان محسوب می‌شود.

وی افزود: از نظر اتصالات مرزی نیز ایران از ظرفیت بسیار خوبی برخوردار است؛ چراکه هم مرزهای جاده‌ای و هم مرزهای ریلی متعددی دارد و جاده‌های کشور به کشورهای اطراف و بنادر متصل هستند. همین موضوع یکی از عواملی بود که باعث شد هدف دشمن برای ایجاد اختلال گسترده در شبکه حمل‌ونقل کشور محقق نشود.

این فعال حوزه حمل‌ونقل تاکید کرد: پایداری شبکه حمل‌ونقل کشور در قبال حملات و فشارهای ایجادشده، بیش از حد تصور و حتی بیش از آن چیزی بود که خود ما انتظار داشتیم. به اعتقاد من، در مسابقه تاب‌آوری می‌توانیم موفق باشیم.

وی با بیان اینکه ظرفیت‌های موجود شبکه حمل‌ونقل کشور هنوز به شکل کامل مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، گفت: بخش قابل توجهی از ظرفیت شبکه فعلی، به‌ویژه از نظر نرم‌افزاری و سیاست‌گذاری، به شکل غیر بهره‌ور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وی افزود: بر اساس برآوردهای انجام‌شده، با همین شبکه فعلی می‌توان تا حدود ۵۰ درصد بیشتر از میزان فعلی بار جابه‌جا کرد. بنابراین از این جهت نگرانی خاصی وجود ندارد و مسئله اصلی، استفاده بهینه‌تر از ظرفیت‌های موجود و اصلاح سیاست‌ها و فرآیندهای مدیریتی است.

واگذاری‌های صنعت ریلی باید با دقت بیشتری انجام می‌شد

این فعال حوزه حمل‌ونقل در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به واگذاری‌های انجام‌شده در صنعت ریلی اظهار کرد: در دهه ۸۰ بحث واگذاری بخشی از ظرفیت‌های کشور مطرح شد و بخشی از ظرفیت‌های صنعت ریلی نیز واگذار شد. امروز این سؤال مطرح است که آیا امکان بازگشت برخی از این ظرفیت‌ها به صنعت ریلی وجود دارد یا خیر.

وی ادامه داد: در سال‌های گذشته بنگاه‌های مختلف دولتی به نهادهایی مانند تأمین اجتماعی و سایر مجموعه‌ها واگذار شدند که در برخی موارد این واگذاری‌ها موفق بوده است. ممکن است یک شرکت پتروشیمی واگذار شده باشد و پس از آن نیز عملکرد موفقی داشته باشد و مشکل خاصی ایجاد نکند.

وی اضافه کرد: اما در صنعت ریلی، موضوع متفاوت بود؛ چراکه شرکت رجا و راه‌آهن دولتی از نظر ساختاری و فنی به‌شدت در هم تنیده بودند و جداسازی آنها کار ساده‌ای نبود. این جداسازی نه فقط از نظر اقتصادی، بلکه از نظر فنی و ساختاری نیز پیچیدگی‌های زیادی داشت.

او گفت: ای‌کاش در زمان واگذاری‌ها تفاهم بهتری میان طرفین شکل می‌گرفت تا منافع دولت، راه‌آهن و مجموعه واگذار شده بهتر دیده شود. در ادامه نیز شاید مجموعه دولتی یا راه‌آهن چندان تمایلی به پیگیری موضوع نداشت یا مسیر این کار را به‌درستی نمی‌شناخت؛ به هر حال بخشی از مشکلات به نبود مدیریت و تخصص کافی در این حوزه بازمی‌گردد.

 مسائل حمل‌ونقل کمتر به مطالبه عمومی تبدیل شده است

وی در ادامه با اشاره به ضعف ارتباط میان کارشناسان صنعت حمل‌ونقل و رسانه‌ها گفت: باید اذعان کرد که کارشناسان صنعت حمل‌ونقل ارتباط گسترده و محکمی با رسانه‌ها مانند برخی حوزه‌های دیگر ندارند و به همین دلیل، بسیاری از مسائل این صنعت به مطالبه عمومی تبدیل نشده است.

وی افزود: در حوزه‌هایی مانند مدرسه‌سازی، بهداشت و درمان و حتی فعالیت‌های محیط زیستی، خیرین و فعالان داوطلب را بیشتر می‌بینیم و اقدامات آنها نیز بازتاب رسانه‌ای پیدا می‌کند، اما در حوزه حمل‌ونقل کمتر شاهد چنین موضوعی هستیم.

این فعال حوزه حمل‌ونقل با اشاره به اهمیت زیرساخت‌های حمل‌ونقلی در زندگی روزمره مردم ادامه داد: کمتر شنیده‌ایم که خیرین برای ساخت یک پل یا اصلاح یک نقطه از شبکه حمل‌ونقل هزینه کنند، در حالی که حمل‌ونقل به‌طور مستقیم با زندگی روزمره مردم ارتباط دارد.

وی گفت: حتی در موارد ساده‌ای مانند آسفالت یک خیابان یا نصب تابلوهای راهنمایی و رانندگی، اگر اقدامات لازم به‌موقع انجام نشود، می‌تواند برای مردم مشکل ایجاد کند. برای مثال، در یکی از نقاط اطراف میدان هفت تیر تهران، مسیرهای حرکتی به شکلی است که اگر تابلوهای مناسب وجود نداشته باشد، راننده‌ای که از فاصله دور وارد مسیر می‌شود، ممکن است در انتخاب مسیر دچار اشتباه شود و این مسئله می‌تواند ایمنی تردد را تحت تأثیر قرار دهد.