باشگاه خبرنگاران جوان - جواد افشار، کارگردان تلویزیون است که در میان سوابق هنری‌اش تولید مجموعه نمایشی تاریخی مذهبی «جابربن حیان» که نخستین بار در محرم سال ۱۳۸۵ به نمایش درآمد، به چشم می‌خورد.

وی با اشاره به دغدغه‌هایش برای تولید یک سریال مذهبی تاریخی و پرداختن به واقعه عاشورا در دل یک مجموعه نمایشی شیعی بیان کرد: عاشورا از وقایع مهم و مفاهیم ارزشمند و پایدار تاریخ شیعی ما و جامعه مسلمان است. رویدادی مهم و سرنوشت‌ساز. این رویداد و شرح آن حتی برای دیگر جوامع بشری و آزادگان جهان فارغ از دین و مذهب محل اعراب است. مردانگی، آزادگی و ظلم‌ستیزی در آن دیکته شده و درس همیشگی آن آزادگی فارغ از قیدوبندهای زمانه است.

وی ادامه داد:  به همین دلیل است که دل‌های پاک هر زمان که با این رویداد مواجه می‌شوند قطعاً متأثر می‌شوند و می‌توانند آموزه‌های بسیاری را از این درس تاریخی فراگیرند. بر این اساس کار در این زمینه همواره پویا، زنده، پربرکت است و می‌تواند به آدم‌های آزاده فارغ از ملیت و جغرافیا تلنگر بزند.
افشار با اشاره به خاص بودن روایت در مورد مبحث عاشورا و ساخت اثر درباب معصومان مکتب شیعه در ایران تأکید کرد: چالش اصلی در تولید این دست آثار فارغ از بخش تولیدی و صنعتی، بخش نمایش شخصیت‌هاست؛ بنابراین و براساس فتواهای دینی مشکلاتی هست که نمی‌شود تصویر معصوم(ع) و حتی غیرمعصوم - مانند حضرت عباس که شخصیتی بزرگ است- را به تصویر کشید و این مسئله باعث می‌شود آن ارتباط لازم به‌خوبی شکل نگیرد.

وی افزود: مسائل تاریخی، پژوهشی و مستندات چالش دیگر ماست. به این معنا که تاریخ اگر صرفاً روایت شود و تأثیر دراماتیک نداشته باشد، یک مستند و کار پژوهشی است، اما کار سریال و سینمایی باید دراماتیزه شود تا اثرگذار باشد. براین‌اساس در تولید اثری تاریخی و آثاری ازاین‌دست، علاوه بر اینکه باید مفاهیم و گزاره‌های امروزی از آن قصه استخراج شود که به درد جریانات روز جامعه بخورد، باید مستندات تاریخی آن دوران هم حفظ شود که تحریف تاریخی صورت نگیرد. درنهایت باید پرداخت مناسبی روی این مستندات و داده‌ها صورت گیرد و درام در جای مناسب بنشیند تا قصه اثرگذار باشد.

این کارگردان در پاسخ به این سؤال که نقش رسانه ملی در برجسته کردن مفهوم و مکتب عاشورا چه اندازه است، تصریح کرد: رسانه ملی ذاتاً نقش برجسته‌ای در به تصویر کشیدن مفاهیم عاشورایی دارد، اما در این سال‌ها در این حوزه ضعیف بوده‌ایم و این ضعف موجب شده است تا تعداد آثار قوی تولید شده در این باب به انگشتان حتی یک دست هم نرسد. در این میان البته آثار متوسط زیادی تولید شده که به آن اندازه اثرگذاری هم نداشته است. رسانه ملی می‌تواند با حفظ کیفیت به کمّیت هم فکر کند. مفاهیم عاشورایی گسترده است و بخش‌های مختلفی دارد که می‌توان به آنان استناد و برای مخاطب بازنمایی کرد، اما درمجموع در همه بخش‌ها نتوانستیم به عمق این مفاهیم بپردازیم.

وی با اشاره به تاریخ‌مصرف نداشتن رخداد عاشورا اظهار کرد: عاشورا و مکتب حسین(ع) درس‌های بسیار برجسته‌ای دارد که فارغ از زمان به درد هر دوره‌ای می‌خورد. امربه‌معروف و نهی از منکر، ظلم‌ستیزی و آزادگی از ویژگی‌های امروز مردم ماست و فارغ از جغرافیا، ملیت‌ها و زبان‌ها باید به آن توجه کرد. امروز ظلم و ستم‌های متعددی در گوشه‌وکنار جهان رخ می‌دهد و ضمیرها و فطرت‌های به خواب رفته هیچ توجهی به آن ندارند. درس آزادگی و سکوت نکردن در برابر ظلم در کنه قصه عاشوراست و می‌تواند برای هر انسان آزاده قابل‌درک و دریافت باشد.

افشار در توضیح چرایی ساخت سریال «جابر بن حیان» تأکید کرد: این شخصیت یک دانشمند ایرانی بود و علاوه بر مفاهیم دینی و عاشورایی که می‌خواستیم در این کار به آن‌ها بپردازیم، برایمان اهمیت داشت که یک شخصیت اصیل ایرانی در این قصه باشد. جابر کسی است که برای کشف حقایق، خودش را به سرسلسله علمای روزگارش یعنی امام جعفرصادق (ع) می‌رساند. درنهایت این قصه در لابه‌لای مسیری که حیان طی می‌کند بر آن است تا مفهوم عاشورا را برجسته سازد.

وی با تأکید بر اقبال مخاطبان در دهه ۸۰ از این قصه عنوان کرد: در زمان پخش جزو پربیننده‌ترین‌ها بودیم و سریال «جابربن حیان» ۸۶ درصد بیننده داشت. آن روزها سریال «نرگس» با ۸۹ درصد و سریال ما با ۸۶ درصد مخاطب جزو آثار پربیننده بودند. آن زمان بود که احساس کردم مردم همچنان تشنه دیدن کارهای خوب و ارزشمند هستند.

این کارگردان در انتها یادآور شد: درنهایت باید متوجه باشیم که تولید قصه‌هایی با تکیه بر این موضوعات متأثر از اوضاع سیاسی روز جامعه است و نمی‌توانیم از سلیقه مخاطب امروزی به دلایل سیاسی چشم‌پوشی کنیم؛ نکته‌ای که همواره تأثیر دارد و هر فیلم‌ساز باید در طراحی قصه و در ادامه تولید آن نیم‌نگاهی بدان بیفکند.