فاجعه نخالهها در لرستان؛ وقتی جادهها و طبیعت قربانی ضعف مدیریت پسماند میشوند
یکی از چالشهای آشکار در لرستان، رهاسازی نخالههای ساختمانی در حاشیه جادهها، ورودی شهرها و مناطق طبیعی است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاکمنش - موضوع مدیریت پسماند سالهاست که از یک مسئله خدماتی صرف عبور کرده و به یکی از مهمترین دغدغههای زیستمحیطی، بهداشتی و حتی اقتصادی کشور تبدیل شده است. در استان لرستان نیز اگرچه طی سالهای اخیر اقدامات مختلفی برای ساماندهی پسماند انجام شده، اما واقعیتهای میدانی نشان میدهد هنوز فاصله قابل توجهی میان وضعیت موجود و استانداردهای مطلوب وجود دارد.
یکی از چالشهای آشکار در لرستان، رهاسازی نخالههای ساختمانی در حاشیه جادهها، ورودی شهرها و مناطق طبیعی است. این پدیده نهتنها چهره بصری شهرها و روستاها را مخدوش میکند، بلکه به مرور زمان خسارتهای زیستمحیطی گستردهای نیز به همراه دارد. تجربه بسیاری از استانها نشان داده است که برخورد قانونی با متخلفان در کنار ایجاد مراکز مجاز تخلیه نخاله میتواند نقش مؤثری در کاهش این معضل داشته باشد.
از سوی دیگر، مدیریت پسماندهای بیمارستانی و عفونی موضوعی است که ارتباط مستقیمی با سلامت عمومی جامعه دارد. هرگونه ضعف در جمعآوری، حمل و دفن این نوع پسماندها میتواند تهدیدی برای شهروندان و نیروهای خدماتی باشد؛ بنابراین هماهنگی میان شهرداریها، دانشگاه علوم پزشکی و پیمانکاران این حوزه ضرورتی انکارناپذیر است.
نکته مهم دیگر، مشارکت مردم در فرآیند مدیریت پسماند است. هیچ برنامهای بدون همراهی شهروندان موفق نخواهد شد. فرهنگسازی، آموزش عمومی، استفاده از ظرفیت رسانهها و شبکههای اجتماعی و همچنین تشویق مردم به گزارش تخلفات محیط زیستی، میتواند نقش مهمی در کاهش حجم مشکلات ایفا کند.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان با انتقاد از وضعیت موجود مدیریت پسماند و نخالههای ساختمانی در استان، تأکید کرد که شرایط فعلی با ظرفیتها و جایگاه لرستان همخوانی ندارد و شهرداریها باید توجه ویژهای به ساماندهی این حوزه داشته باشند.
مهدی مجیدی در نشست کارگروه مدیریت پسماند استان با اشاره به ضرورت بازنگری در شیوه مدیریت پسماندهای شهری، روستایی و درمانی اظهار داشت: حل چالشهای این حوزه نیازمند همکاری همه دستگاههای اجرایی و تدوین یک نقشه راه مشخص است. به گفته وی، استخراج دقیق مسائل و مشکلات حوزه پسماند توسط ادارهکل محیط زیست میتواند به هدفمند شدن جلسات کارگروه و تصمیمگیریهای تخصصی منجر شود.
وی از تغییر رویکرد جلسات آینده خبر داد و گفت: بررسی وضعیت پسماند در شهرستانهای مختلف بهصورت جداگانه در دستور کار قرار گرفته و شهرداریها موظف شدهاند گزارش عملکرد خود را پیش از برگزاری نشستها ارائه کنند. همچنین قرار است از هفته آینده جلسات ویژهای برای سه شهر پرجمعیت خرمآباد، بروجرد و دورود برگزار شود.
پسماندهای بیمارستانی؛ حلقه حساس مدیریت شهری
معاون عمرانی استاندار لرستان با اشاره به اهمیت مدیریت پسماندهای عفونی و بیمارستانی، خواستار تعامل نزدیکتر میان شهرداریها، پیمانکاران جمعآوری زبالههای پزشکی و دانشگاه علوم پزشکی شد. وی تأکید کرد که رعایت الزامات ایمنی برای نیروهای فعال در این حوزه و نظارت دقیق بر عملکرد پیمانکاران، از بروز مخاطرات زیستمحیطی و بهداشتی جلوگیری خواهد کرد.
مجیدی همچنین از فرمانداران خواست برگزاری جلسات مشترک با پیمانکاران پسماندهای عفونی را پیگیری کرده و نتایج آن را برای بررسی در کارگروه استانی ارائه دهند.
تعیین تکلیف عوارض آلایندگی؛ مطالبه مناطق آسیبدیده
یکی دیگر از محورهای مهم مطرح شده در این نشست، موضوع عوارض آلایندگی بود. معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری لرستان خواستار تعیین سهم دقیق شهرها و روستاها از این منابع مالی شد تا مناطق متأثر از فعالیت واحدهای صنعتی بتوانند از اعتبارات قانونی برای جبران خسارتهای زیستمحیطی و توسعه خدمات عمومی بهرهمند شوند.
کارشناسان معتقدند تعیین تکلیف این منابع میتواند بخشی از مشکلات مالی شهرداریها و دهیاریها در حوزه مدیریت پسماند را کاهش دهد.
نخالههای ساختمانی؛ معضلی که چهره جادههای لرستان را مخدوش کرده است
مجیدی در بخش دیگری از سخنان خود به معضل رهاسازی نخالههای ساختمانی در حاشیه جادهها و ورودی شهرها اشاره کرد؛ موضوعی که طی سالهای اخیر به یکی از چالشهای جدی زیستمحیطی و منظر شهری در استان تبدیل شده است.
وی استفاده از دوربینهای نظارتی، شناسایی و معرفی متخلفان به مراجع قضایی و اجرای دقیق قانون مدیریت پسماند را از مهمترین راهکارهای مقابله با این پدیده دانست و تأکید کرد که برخورد قانونی با متخلفان باید با جدیت دنبال شود.
همزمان استانداری بر نقش مشارکت مردمی در کنترل این تخلفات نیز تأکید کرده و از شهرداریها و ادارهکل راهداری خواسته است با نصب تابلوهای اطلاعرسانی و بهرهگیری از ظرفیت شبکههای اجتماعی، شهروندان را به گزارش موارد تخلف تشویق کنند.
معاون عمرانی استاندار لرستان همچنین از ادارهکل محیط زیست خواست روند دفن پسماند در شهرهای استان را بهصورت میدانی و تصادفی پایش کند تا میزان تحقق برنامههای اعلامی شهرداریها بهطور دقیق ارزیابی شود.
وی در عین حال از اقدام محیط زیست در توزیع کیسههای پارچهای به جای پلاستیکی بهعنوان یک حرکت فرهنگی مؤثر یاد کرد و خواستار اجرای برنامههای مشابه با مشارکت سازمانهای مردمنهاد و فعالان محیط زیست در سراسر استان شد.
آنچه امروز لرستان به آن نیاز دارد، گذار از مدیریت سنتی پسماند به یک نظام هوشمند، یکپارچه و پاسخگو است. اگر دستگاههای مسئول بتوانند از مرحله هشدار و بیان مشکلات عبور کرده و به سمت اجرای برنامههای عملیاتی و قابل ارزیابی حرکت کنند، میتوان امیدوار بود که در آینده نزدیک، مدیریت پسماند از یک چالش مزمن به یک موفقیت مدیریتی در استان تبدیل شود.
