باشگاه خبرنگاران جوان - در جریان جنگ رمضان، یکی از مهم‌ترین ابعاد درگیری میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده، هدف قرار گرفتن مجموعه‌ای از تأسیسات نظامی و پشتیبانی وابسته به فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) در منطقه غرب آسیا بود.

این مراکز که طی دو دهه گذشته ستون فقرات حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس و پیرامون آن محسوب می‌شوند، نقش کلیدی در عملیات فرماندهی، پشتیبانی لجستیکی، رهگیری هوایی، دفاع موشکی و هدایت مأموریت‌های منطقه‌ای واشنگتن ایفا می‌کنند.

بر اساس اطلاعات منتشر شده، جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به اقدامات نظامی آمریکا، طیف متنوعی از پایگاه‌ها و مراکز راهبردی سنتکام را در کشور‌های کویت، بحرین و امارات متحده عربی مورد هدف قرار داد؛ اقدامی که تحلیلگران آن را یکی از گسترده‌ترین حملات مستقیم علیه زیرساخت‌های نظامی آمریکا در منطقه ارزیابی می‌کنند.

کویت؛ مهم‌ترین مرکز پشتیبانی زمینی آمریکا

کویت از زمان جنگ عراق به یکی از اصلی‌ترین مراکز استقرار نیرو‌های آمریکایی در منطقه تبدیل شده است. سه پایگاه مهم آمریکایی در این کشور در فهرست اهداف حملات ایران قرار داشتند.

اردوگاه بوهرینگ؛ دروازه اعزام نیرو

اردوگاه بوهرینگ (Camp Buehring) در شمال کویت قرار دارد و یکی از مهم‌ترین مراکز استقرار و آماده‌سازی نیرو‌های زمینی آمریکاست. این اردوگاه نقش کلیدی در انتقال نیرو‌ها به عراق، سوریه و سایر مناطق عملیاتی ایفا می‌کند.

در سال‌های گذشته هزاران نظامی آمریکایی پیش از اعزام به مأموریت‌های منطقه‌ای در این پایگاه مستقر شده‌اند. کارشناسان معتقدند هرگونه اختلال در فعالیت این مرکز می‌تواند روند جابه‌جایی نیرو‌ها و اجرای عملیات‌های زمینی آمریکا را با چالش جدی روبه‌رو کند.

پایگاه هوایی علی السالم؛ چشم هوایی سنتکام

پایگاه هوایی علی السالم (Ali Al Salem Air Base) یکی از مهم‌ترین مراکز عملیات هوایی آمریکا در خلیج فارس است. این پایگاه میزبان هواپیما‌های شناسایی، سوخت‌رسان و پشتیبانی هوایی بوده و نقش مهمی در نظارت بر تحرکات منطقه‌ای ایفا می‌کند.

به اعتقاد تحلیلگران نظامی، هدف قرار گرفتن این پایگاه صرفاً یک اقدام تاکتیکی نبود، بلکه پیامی راهبردی به ساختار فرماندهی هوایی آمریکا در منطقه محسوب می‌شد.

اردوگاه عریفجان؛ مرکز لجستیکی آمریکا

اردوگاه عریفجان (Camp Arifjan) بزرگ‌ترین مرکز پشتیبانی لجستیکی ارتش آمریکا در خاورمیانه به شمار می‌رود. این اردوگاه محل استقرار انبار‌های تجهیزات، مراکز تعمیرات و بخش‌های پشتیبانی عملیات نیرو‌های آمریکایی است.

بسیاری از تجهیزات مورد نیاز نیرو‌های آمریکا در عراق، سوریه و سایر نقاط منطقه از طریق این مرکز تأمین می‌شود. از همین رو، عریفجان یکی از حساس‌ترین زیرساخت‌های سنتکام محسوب می‌شود.

بحرین؛ قلب فرماندهی دریایی آمریکا

بحرین به دلیل میزبانی از ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، جایگاه ویژه‌ای در راهبرد امنیتی واشنگتن دارد. دو مرکز مهم آمریکایی در این کشور در جریان حملات ایران مورد توجه قرار گرفتند.

فعالیت پشتیبانی دریایی بحرین؛ مقر ناوگان پنجم

مجموعه موسوم به NSA Bahrain یا Naval Support Activity Bahrain در واقع مهم‌ترین پایگاه دریایی آمریکا در منطقه خلیج فارس است. این مرکز مقر اصلی ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا و یکی از مراکز کلیدی فرماندهی عملیات‌های دریایی واشنگتن محسوب می‌شود.

وظیفه اصلی این پایگاه، پشتیبانی از ناو‌های جنگی، زیردریایی‌ها، شناور‌های رزمی و عملیات‌های دریایی آمریکا در خلیج فارس، دریای عمان، دریای سرخ و بخش‌هایی از اقیانوس هند است.

کارشناسان معتقدند قرار گرفتن این مرکز در فهرست اهداف ایران نشان‌دهنده اهمیت حوزه دریایی در معادلات جنگ بود؛ چرا که بخش قابل توجهی از قدرت‌نمایی آمریکا در منطقه بر توان دریایی آن استوار است.

پایگاه هوایی عیسی؛ بازوی هوایی بحرین

پایگاه هوایی عیسی (ISA Air Base) یکی دیگر از مراکز مهم مورد استفاده نیرو‌های آمریکایی در بحرین است. این پایگاه ظرفیت میزبانی از جنگنده‌ها، هواپیما‌های شناسایی و سامانه‌های پشتیبانی هوایی را داراست.

در سال‌های اخیر، نیرو‌های آمریکایی از این پایگاه برای مأموریت‌های نظارتی و عملیات‌های منطقه‌ای بهره گرفته‌اند. به همین دلیل این مرکز نیز در زنجیره عملیاتی سنتکام جایگاه ویژه‌ای دارد.

امارات؛ گره راهبردی عملیات هوایی آمریکا

امارات متحده عربی طی دو دهه اخیر به یکی از شرکای مهم نظامی واشنگتن تبدیل شده است. مهم‌ترین مرکز نظامی آمریکا در این کشور، پایگاه هوایی الظفره است.

الظفره؛ مرکز استقرار پیشرفته جنگنده‌های آمریکا

پایگاه هوایی الظفره (Al Dhafra Air Base) در نزدیکی ابوظبی قرار دارد و از مهم‌ترین پایگاه‌های هوایی آمریکا در منطقه به شمار می‌رود.این پایگاه میزبان جنگنده‌های پیشرفته، هواپیما‌های شناسایی، پهپاد‌های راهبردی و هواپیما‌های سوخت‌رسان است. بخش مهمی از عملیات‌های هوایی آمریکا در عراق، سوریه، افغانستان و خلیج فارس طی سال‌های گذشته از این پایگاه هدایت شده است.

برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که الظفره همچنین یکی از مراکز مهم استقرار سامانه‌های دفاع موشکی و تجهیزات اطلاعاتی آمریکا در منطقه محسوب می‌شود.

از دید ناظران، قرار گرفتن این پایگاه در فهرست اهداف ایران نشان می‌دهد تهران صرفاً به دنبال پاسخ نمادین نبوده، بلکه شبکه عملیاتی آمریکا در سراسر منطقه را مدنظر قرار داده است.

سامانه‌های راداری و پدافندی؛ ستون فقرات دفاع منطقه‌ای آمریکا

علاوه بر پایگاه‌های شناخته‌شده، جمهوری اسلامی ایران مجموعه‌ای از سامانه‌های پدافند هوایی و سایت‌های راداری برد بلند آمریکا را نیز در نقاط مختلف منطقه هدف قرار داد.

این سامانه‌ها وظیفه کشف، رهگیری و هشدار زودهنگام در برابر تهدید‌های موشکی و هوایی را بر عهده دارند و بخش مهمی از شبکه دفاعی آمریکا و متحدانش را تشکیل می‌دهند.

کارشناسان نظامی معتقدند حمله به این مراکز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا کاهش کارایی شبکه راداری می‌تواند توانایی آمریکا در تشخیص و رهگیری تهدیدات را محدود کند و زمان واکنش نیرو‌های دفاعی را کاهش دهد.

حملات جمهوری اسلامی ایران به تأسیسات وابسته به سنتکام صرفاً مجموعه‌ای از عملیات‌های نظامی علیه چند پایگاه نبود؛ این حملات حامل پیامی راهبردی درباره تغییر قواعد بازدارندگی در منطقه بود.

برای دهه‌ها، پایگاه‌های آمریکا در کشور‌های حاشیه خلیج فارس از حاشیه امن نسبی برخوردار بودند و تصور غالب این بود که فاصله جغرافیایی و سامانه‌های دفاعی متعدد می‌تواند از آنها محافظت کند. اما حملات اخیر نشان داد که در صورت وقوع درگیری گسترده، بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های نظامی آمریکا در منطقه در تیررس قرار دارند.

از سوی دیگر، گستردگی جغرافیایی اهداف – از کویت تا بحرین و امارات – بیانگر آن است که هرگونه رویارویی مستقیم می‌تواند کل شبکه عملیاتی آمریکا در خلیج فارس را تحت تأثیر قرار دهد.

نقشه تأسیسات هدف قرار گرفته در جریان جنگ رمضان نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران مهم‌ترین مراکز فرماندهی، پشتیبانی، لجستیکی، هوایی، دریایی و دفاع موشکی آمریکا در منطقه را مدنظر قرار داده بود. اردوگاه بوهرینگ، پایگاه هوایی علی السالم، اردوگاه عریفجان، مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین، پایگاه هوایی عیسی، پایگاه هوایی الظفره و مجموعه‌ای از سایت‌های راداری و پدافندی، همگی اجزای اصلی معماری نظامی سنتکام در غرب آسیا محسوب می‌شوند.

اهمیت این مراکز به حدی است که هرگونه اختلال در عملکرد آنها می‌تواند بر توان عملیاتی آمریکا در سراسر منطقه اثر بگذارد. به همین دلیل، حملات انجام‌شده نه تنها یک رویداد نظامی، بلکه تحولی مهم در معادلات بازدارندگی و موازنه قدرت در خلیج فارس تلقی می‌شود؛ تحولی که آثار و پیامد‌های آن همچنان در محافل سیاسی و نظامی جهان مورد بحث و بررسی قرار دارد.