باشگاه خبرنگاران جوان - در روز‌های اخیر و همزمان با تشدید اعتراضات مردمی در بولیوی علیه دولت رودریگو پاز، اوو مورالس، رئیس‌جمهور اسبق این کشور که در کودتای ۲۰۱۹ سرنگون شد، در برنامه مونوبلاک شبکه هیسپان‌تی وی حاضر شد و به تحلیل عمیق بحران سیاسی-اجتماعی بولیوی پرداخت. این مصاحبه که با اجرای دانیل دویتا و کریستین آریاس انجام شد، به دلیل اظهارات صریح مورالس درباره دخالت مستقیم واشنگتن و تل‌آویو در امور داخلی بولیوی و همچنین حمایت قاطع او از ایران توجه گسترده‌ای را به خود جلب کرد.

در شرایطی که دولت پاز با موج بی‌سابقه‌ای از نارضایتی عمومی مواجه است و نظرسنجی‌ها حاکی از رد صلاحیت ۷۸ درصدی او در ۱۰۰ روز نخست می‌باشد، مورالس این بحران را نه یک طغیان خودجوش، بلکه شورش آگاهانه مردم علیه مدل نئولیبرالی و دولت نئواستعماری توصیف می‌کند.

بازگشت به عقب: از ملی‌سازی تا کودتا

مورالس در این مصاحبه با یادآوری دستاورد‌های ۱۴ ساله خود (۲۰۰۵ تا ۲۰۱۹) تأکید کرد که مدل اقتصادی بولیوی در آن دوران بر سه محور اساسی استوار بود: بازسازی بنیادین سیاسی، ملی‌سازی منابع و بازتوزیع ثروت. به گفته او، تولید ناخالص داخلی در این مدت از ۹ میلیارد دلار به ۴۲ میلیارد دلار رسید و فقر مطلق ۳۸ درصد کاهش یافت.

با این حال، کودتای ۲۰۱۹ به روایت مورالس «علیه یک مدل اقتصادی بهتر از نئولیبرالیسم» طراحی شد. او با اشاره به اظهارات مقامات آمریکایی تأکید کرد: شرکت تسلا گفت که ما کودتا را به خاطر مسائل لیتیوم تأمین مالی کردیم.

دولت پاز: ریاضت اقتصادی به جای عدالت اجتماعی

مورالس با انتقاد تند از سیاست‌های رودریگو پاز، او را متهم کرد که نسخه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی را کپی کرده و با اجرای سیاست‌های انقباضی، دولت را به سمت کوچک‌سازی و خصوصی‌سازی سوق داده است. فرمان عالی دسامبر که به گفته مورالس «۱۰۰ درصد نئولیبرالی» بود، با هدف آزادسازی قرارداد‌های کار، واردات بدون محدودیت و حذف نظام ساده مالیاتی صادر شد، اما با مقاومت مردمی مواجه و لغو گردید.

از جمله مصادیق فساد در دولت جدید، مورالس به ورود هواپیمای دولتی از میامی حامل ماری‌جوانای مایع و ناپدید شدن ۳۲ چمدان حامل پول به ارزش ۹۵۰ میلیون دلار اشاره کرد که هیچ یک از متهمان آن بازداشت نشدند.

انگاره‌های امپریالیستی: دخالت آمریکا و اسرائیل در بولیوی

نکته محوری این مصاحبه، افشای ابعاد پنهان دخالت خارجی در بحران بولیوی است. مورالس با صراحت اعلام کرد: برای من، طرح کوندور همچنان پابرجاست. قبلاً توسط سرهنگ‌ها و ژنرال‌های آمریکای لاتین اجرا می‌شد، اما اکنون توسط قضات و دادستان‌ها اجرا می‌شود. آنها از مبارزه با مواد مخدر که بهانه‌ای کاذب برای کنترل ژئوپلیتیک آمریکای لاتین است، استفاده می‌کنند.

حضور مستقیم دی‌ای‌ای (DEA) در بولیوی

مورالس با استناد به گزارش‌های میدانی، از نفوذ مجدد دی‌ای‌ای در ساختار امنیتی بولیوی پرده برداشت. او نقل کرد که یک افسر پلیس نیروی ویژه مبارزه با مواد مخدر پس از کشف مقدار قابل‌توجهی مواد، با پاسخ دی‌ای‌ای مواجه شد: پس با چه پولی می‌خواهی پاداش بگیری؟ این روایت نشان می‌دهد که بخشی از مواد ضبط‌شده توسط دی‌ای‌ای مصادره و مابقی به طور صوری سوزانده می‌شود.

اسرائیل: از شرکت‌های ارتباطی تا بیانیه‌های حمایتی

مورالس با اشاره به فرمان ریاست‌جمهوری پاز برای ورود شرکت‌های اسرائیلی در حوزه ارتباطات و نیز انتشار بیانیه حمایت تل‌آویو از دولت او، این اقدامات را محکوم کرد و گفت: اسرائیل، آمریکا و دولت‌های راست‌گرا مانند میلِی در حال مداخله آشکار برای همراهی و تحکیم خصوصی‌سازی‌ها در بولیوی هستند. یک کشور نسل‌کش با نابودی انتخابی نمی‌تواند برای بولیوی نسخه بپیچد.

این در حالی است که پیش از این نیز مورالس در مصاحبه‌ای دیگر با هیسپان‌تی وی، رژیم صهیونیستی را به نسل‌کشی در غزه متهم کرده و خواستار تشکیل پرونده در دیوان کیفری بین‌المللی شده بود.

نقش آرژانتین: عذرخواهی یک ملت

در بخشی از مصاحبه، دانیل دویتا، مجری آرژانتینی برنامه، خطاب به مورالس گفت: به عنوان یک آرژانتینی، از این فرصت استفاده می‌کنم تا از طریق شما از مردم بولیوی به خاطر ناجوانمردی سال ۲۰۱۹ و این قسمت جدید که دولت آرژانتین برای سرکوب استفاده می‌شود، عذرخواهی کنم. این چیزی است که ما را شرمنده می‌کند.

مورالس در پاسخ، از پناهندگی ۱۱ ماهه خود در آرژانتین تشکر کرد و گفت: جمعه و شنبه شب، برادران آرژانتینی با گوشت و نان باربیکیو در خانه من را می‌زدند. ما یک خانواده هستیم، ما وطن بزرگ هستیم.

ایران در کلام مورالس: همبستگی فراتر از مرز‌ها

در حالی که مصاحبه اخیر مونوبلاک به طور مستقیم به ایران اختصاص ندارد، اما بررسی سوابق اظهارات مورالس در هیسپان‌تی وی نشان از حمایت راهبردی او از جمهوری اسلامی ایران دارد.

در مصاحبه‌ای پیشین با همین شبکه، مورالس ضمن محکومیت ترور سردار قاسم سلیمانی، این اقدام را بخشی از طرح آمریکا برای سلطه بر غرب آسیا خواند و تأکید کرد که ایران همواره در برابر زورگویی آمریکا ایستادگی کرده است.

همچنین در سفر به تهران برای شرکت در اجلاس مجمع کشور‌های صادرکننده گاز، مورالس در استودیو هیسپن‌تی وی حضور یافت و با تمجید از اراده ملت ایران برای دستیابی به فناوری‌های صلح‌آمیز، روابط تهران-لاپاز را «استراتژیک» توصیف کرد.

نکته قابل توجه اینکه مورالس در جریان جنگ غزه نیز در گفت‌وگویی با هیسپان‌تی‌وی، با ابراز تأثر عمیق از جنایت‌های رژیم صهیونیستی و در حالی که اشک می‌ریخت، خواستار اعلام همبستگی دولت بولیوی با مردم غزه شد. وی تأکید کرد: از دولت خود می‌خواهم همبستگی‌اش را با مردم غزه اعلام کند و هر آنچه در توان داریم با آنان به اشتراک بگذاریم. دیدن آنچه بر مردم غزه می‌گذرد، بسیار دردناک است.

آینده بولیوی: سناریو‌های پیش رو

مورالس در پایان مصاحبه خود درباره آینده سیاسی بولیوی هشدار داد: اگر مردم راهپیمایی می‌کنند به دلیل گرسنگی و بیکاری است، نه به خاطر من. تنها راه خروج قانون اساسی، برگزاری انتخابات ظرف ۹۰ روز توسط رئیس‌جمهور موقت است. در غیر این صورت، نمی‌دانم دولت دوام خواهد آورد یا نه.

وی همچنین نسبت به خطر جنگ داخلی هشدار داد و از تجربه گفت‌وگوی خود با فیدل کاسترو نقل کرد که انقلاب واقعی در تأمین سلامت، آموزش و تغذیه مردم است، نه اسلحه.

در همین حال، گوستاوو پترو رئیس‌جمهور کلمبیا با انتشار پیامی این بحران را شورش مردمی در پاسخ به تکبر ژئوپلیتیک خواند و برای میانجیگری اعلام آمادگی کرد. از سوی دیگر، وزارت خارجه اسرائیل نیز با صدور بیانیه‌ای حمایت خود را از دولت پاز اعلام و خواستار حفظ ثبات دموکراتیک شد.

جمع‌بندی: بازگشت تقابل مردم در برابر امپراتوری

آنچه از این مصاحبه برمی‌آید، ترسیم خط‌کشی آشکار از سوی مورالس است: از یک سو مردم بولیوی با رهبری جنبش‌های بومی و کارگری و از سوی دیگر ائتلافی از دولت‌های راست‌گرای منطقه، شرکت‌های فراملی، واشنگتن و تل‌آویو.

نکته حائز اهمیت این است که مورالس با وجود ۶۶ سال سن و عدم تمایل به کاندیداتوری مجدد، خود را همراهی برای نسل‌های آیندهتعریف می‌کند و می‌گوید: من به ریاست‌جمهوری بدون تحصیلات آکادمیک، به لطف حقیقت و صداقت رسیدم.

در سطح بین‌المللی، او همچنان بر تضاد بنیادین تمدن‌ها میان الگوی بومی-سوسیالیستی و نظام سرمایه‌داری تأکید دارد و با اشاره به قدرت گرفتن اتحادیه بریکس و تضعیف هژمونی آمریکا، ابراز امیدواری می‌کند که دوران بازگشت روز‌های چاوز، لولا، کریشنر و کورآ فرا رسد.
این مصاحبه بار دیگر نشان داد که بولیوی پس از ۱۴ سال دولت بومی، به کانون تقابل ایدئولوژیک در آمریکای لاتین تبدیل شده است و هر تحول در آن، پیامد‌های ژئوپلیتیکی گسترده‌ای برای کل منطقه خواهد داشت.