باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - نخود یکی از مهم‌ترین محصولات زراعی استان لرستان است که نقش مهمی در امنیت غذایی و درآمد کشاورزان منطقه دارد. با این حال، آفات و بیماری‌های مختلف هر ساله بخشی از عملکرد مزارع نخود را کاهش می‌دهند. استفاده مداوم از سموم شیمیایی علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید، موجب آلودگی محیط‌زیست، کاهش جمعیت دشمنان طبیعی و بروز مقاومت در آفات می‌شود. از این‌رو، کنترل بیولوژیک به‌عنوان یکی از ارکان مدیریت تلفیقی آفات اهمیت ویژه‌ای یافته است

کنترل بیولوژیک به معنای استفاده از دشمنان طبیعی شامل شکارگرها، پارازیتوئیدها و عوامل بیماری‌زای حشرات برای کاهش جمعیت آفات است. در مزارع نخود لرستان، حفظ و حمایت از حشرات مفیدی مانند کفشدوزک‌ها، بالتوری‌ها و زنبورهای پارازیتوئید می‌تواند در کنترل شته‌ها و سایر آفات مکنده مؤثر باشد.

برای موفقیت برنامه‌های کنترل بیولوژیک، رعایت چند اصل ضروری است. نخست، مصرف سموم شیمیایی باید بر اساس آستانه زیان اقتصادی و با انتخاب سموم کم‌خطر برای دشمنان طبیعی انجام شود. دوم، حفظ تنوع زیستی در حاشیه مزارع و جلوگیری از حذف کامل پوشش گیاهی اطراف مزرعه می‌تواند پناهگاه مناسبی برای حشرات مفید فراهم کند. سوم، پایش مستمر مزارع به شناسایی به‌موقع آفات و ارزیابی جمعیت عوامل کنترل‌کننده طبیعی کمک می‌کند.

آغاز عملیات کنترل بیولوژیک در ۶۸ هزار هکتار از مزارع نخود لرستان 

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی لرستان از اجرای طرح مبارزه بیولوژیک با آفت «کرم پیله‌خوار» در ۶۸ هزار هکتار از مزارع نخود استان خبر داد و گفت: با اجرای این طرح، علاوه بر افزایش عملکرد محصول، شاهد کاهش مصرف سموم شیمیایی و تولید محصول سالم خواهیم بود.

سید فرشاد بابایی، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان پیش از این در تشریح جزئیات عملیات کنترل بیولوژیک مزارع نخود استان اظهار داشت: در راستای مبارزه با آفت «هلیوتیس» یا همان کرم پیله‌خوار نخود که عامل اصلی کاهش عملکرد این محصول است، استفاده از زنبور «براکون» به عنوان یک راهکار موثر در دستور کار قرار گرفته است.

وی با اشاره به مزایای متعدد این روش گفت: جایگزینی مبارزه بیولوژیک به جای سموم شیمیایی، علاوه بر تضمین سلامت غذایی جامعه، به کشاورزان کمک می‌کند تا در مراحل حساس رشد گیاه، به‌ویژه مرحله گلدهی که استفاده از سموم شیمیایی منجر به ریزش گل‌ها و کاهش تولید می‌شود، بدون دغدغه از سلامت محصول خود محافظت کنند.

بابایی افزود: در سال جاری ۶۸ هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت نخود رفته است که پیش‌بینی می‌شود بیش از ۵۰ هزار تن محصول از این سطح برداشت شود. بر اساس دستورالعمل سازمان حفظ نباتات کشور، عملیات رهاسازی زنبور براکون طی دو مرحله و به فواصل ۸ تا ۱۰ روز انجام می‌شود؛ در هر مرحله ۱۰۰۰ فروند زنبور و در مجموع ۲۰۰۰ فروند زنبور ماده برای هر هکتار مزرعه رهاسازی می‌شود.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان لرستان در پایان درباره نحوه عملکرد این زنبور توضیح داد: زنبور براکون پس از شناسایی لارو کرم پیله‌خوار، با نیش زدن آن موجب توقف تغذیه لارو شده و سپس با تخم‌گذاری روی بدن آن، چرخه زندگی خود را کامل می‌کند که این فرآیند منجر به نابودی آفت و محافظت از محصول می‌شود. این روش علاوه بر صرفه اقتصادی، نقش بسزایی در کاهش باقیمانده سموم شیمیایی در محصول نهایی و عرضه محصولی سالم به بازار دارد.

اجرای کنترل بیولوژیک علاوه بر کاهش مصرف سموم، موجب حفظ سلامت خاک، افزایش پایداری تولید و تولید محصول سالم‌تر می‌شود. بنابراین توسعه این روش در مزارع نخود لرستان می‌تواند گامی مؤثر در جهت کشاورزی پایدار و حفاظت از منابع طبیعی استان باشد.