تار و پود هویت لرستان در خطر گسستن؛ چوقابافی الیگودرز میراثی که حمایت میخواهد
چوقابافی یکی از اصیلترین هنرهای دستی قوم لر است که ریشه در تاریخ، فرهنگ و هویت مردم زاگرس دارد.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - در شهرستان الیگودرز نیز هنر سنتی چوقابافی همچنان در میان برخی هنرمندان و خانوادهها زنده است؛ هنری که روزگاری پوشش مردان لر را تأمین میکرد و امروز به نمادی از فرهنگ بومی منطقه تبدیل شده است.
چوقا، پوششی با نقشهای راهراه سیاه و سفید است که از پشم طبیعی بافته میشود و در گذشته نهتنها کاربرد روزمره داشت، بلکه بخشی از هویت اجتماعی و فرهنگی مردم به شمار میرفت. با وجود گذشت زمان و تغییر سبک زندگی، هنوز هم در آیینها، جشنها و مراسم سنتی میتوان ردپای این لباس ارزشمند را مشاهده کرد.
کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند چوقابافی تنها یک هنر نیست، بلکه بخشی از تاریخ شفاهی و سبک زندگی مردم لرستان است. هر تار و پود چوقا روایتگر سالها تجربه، تلاش و خلاقیت زنان و مردانی است که با دستان خود این میراث را حفظ کردهاند.
هنری که هویت لرستان را روایت میکند
یک شهروند الیگودرزی در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به اهمیت چوقابافی در فرهنگ مردم منطقه در ادامه گفت: چوقا فقط یک لباس نیست، بخشی از هویت ماست. وقتی چوقا را میبینیم، تاریخ و فرهنگ نیاکانمان در ذهنمان زنده میشود.
وی افزود: متأسفانه نسبت به گذشته استقبال کمتر شده است. جوانان بیشتر به پوششهای مدرن گرایش دارند، اما اگر این هنر به درستی معرفی شود و از هنرمندان حمایت شود، قطعاً میتواند دوباره مورد توجه قرار بگیرد.
این شهروند اظهار داشت: برگزاری نمایشگاهها، آموزش در مدارس و معرفی چوقابافی در فضای مجازی میتواند نقش مهمی در حفظ این هنر داشته باشد. اگر مردم و مسئولان در کنار هم باشند، چوقابافی میتواند به یکی از برندهای فرهنگی و گردشگری الیگودرز تبدیل شود
چوقابافی امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه و حمایت است؛ هنری که نه تنها یادگار گذشتگان، بلکه سرمایهای ارزشمند برای آینده فرهنگی و اقتصادی الیگودرز و لرستان به شمار میرود.
چوقابافی الیگودرز؛ هنری اصیل در جدال با فراموشی
چوقابافی در الیگودرز روزگاری یکی از مهمترین هنرهای دستی منطقه بود؛ هنری که نه تنها بخشی از هویت فرهنگی مردم لر به شمار میرفت، بلکه برای بسیاری از خانوادهها منبع درآمد محسوب میشد. اما امروز این هنر اصیل با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم میکند و بیم آن میرود که در صورت بیتوجهی، بخشی از میراث فرهنگی منطقه به فراموشی سپرده شود.
یکی از مهمترین مشکلات چوقابافان، نبود بازار فروش مناسب است. تولید یک چوقای دستباف زمان زیادی میطلبد و هزینه تهیه مواد اولیه نیز افزایش یافته است، اما بازار محدودی برای فروش این محصول وجود دارد. بسیاری از هنرمندان معتقدند درآمد حاصل از چوقابافی با زحمات صرف شده همخوانی ندارد.
گرانی پشم و مواد اولیه نیز به چالشی جدی تبدیل شده است. افزایش هزینههای تولید باعث شده برخی از بافندگان فعالیت خود را کاهش دهند یا به طور کامل کنار بگذارند. در چنین شرایطی، ادامه فعالیت برای هنرمندان سنتی دشوارتر از گذشته شده است.
از سوی دیگر، نبود کارگاههای آموزشی و کمرنگ شدن انتقال تجربه به نسل جوان، آینده این هنر را تهدید میکند. بسیاری از استادکاران چوقابافی سالخورده شدهاند و تعداد کمی از جوانان تمایل دارند این حرفه را بیاموزند. نبود حمایتهای آموزشی و اقتصادی باعث شده نسل جدید کمتر به سمت این هنر گرایش پیدا کند.
ضعف در بازاریابی و معرفی چوقا نیز از دیگر مشکلات است. در حالی که صنایع دستی بسیاری از استانها توانستهاند جایگاه خود را در بازارهای ملی و حتی بینالمللی پیدا کنند، چوقای الیگودرز هنوز آنگونه که شایسته است معرفی نشده و از ظرفیتهای فضای مجازی و گردشگری برای عرضه آن استفاده کافی نمیشود.
برخی هنرمندان همچنین از نبود بیمه و حمایتهای اجتماعی گلایه دارند. آنها معتقدند فعالان صنایع دستی باید از امنیت شغلی بیشتری برخوردار باشند تا بتوانند با انگیزه به فعالیت خود ادامه دهند.
کارشناسان معتقدند ثبت برند چوقای الیگودرز، ایجاد بازارچههای دائمی صنایع دستی، توسعه فروش اینترنتی، برگزاری نمایشگاههای تخصصی و حمایت از هنرمندان میتواند به احیای این هنر کمک کند. در غیر این صورت، هنری که قرنها بخشی از هویت مردم زاگرس بوده است، به تدریج با کاهش تعداد استادکاران و کمرنگ شدن تقاضا، در معرض فراموشی قرار خواهد گرفت.
چوقابافی تنها یک حرفه نیست؛ روایتگر فرهنگ، تاریخ و سبک زندگی مردمانی است که سالها با دستان خود هنر آفریدهاند. حفظ این میراث، مسئولیتی فرهنگی است که نیازمند توجه جدی مسئولان و همراهی مردم است
