باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور کشورمان در اظهارات اخیر خود با نگاهی واقع‌بینانه به چالش‌های اقتصادی کشور، بر یک ضرورت حیاتی تاکید کرده است؛ «اصلاح نظام بازتوزیع یارانه‌ها و مدیریت حامل‌های انرژی بر مبنای عدالت». پزشکیان با یادآوری تجربه اصلاح نرخ ارز کالا‌های اساسی در اواخر سال گذشته، خاطرنشان کرد که اگر آن تصمیم سخت اتخاذ نمی‌شد، امروز با بحران تامین کالا مواجه بودیم. اکنون این پرسش مطرح است که ابزار کلیدی دولت برای پیاده‌سازی این نگاه در حوزه انرژی (بنزین، گاز و برق) چیست؟ پاسخ در یک واژه خلاصه می‌شود: «شفافیت»؛ رکنی که بورس انرژی ایران یکی از بستر‌های اصلی آن در کشور است.

رئیس‌جمهور در نشست با اعضای اتاق بازرگانی، دولت را موظف به پشتیبانی از تولیدکنندگان و حذف زمینه‌های رانت و فساد دانست.

بورس انرژی دقیقاً در نقطه تلاقی این دو هدف ایستاده است. زمانی که معاملات برق و سایر حامل‌ها در تالار شفاف بورس انجام شود، «کشف قیمت» نه بر اساس چانه‌زنی‌های پشت‌پرده، بلکه بر پایه عرضه و تقاضای واقعی صورت می‌گیرد. این فرایند، رانت حاصل از قیمت‌گذاری ترجیحی را از بین برده و منابع مالی را مستقیماً به سمت تولیدکننده و بهینه‌سازی شبکه هدایت می‌کند.

مصوبه اخیر هیئت وزیران؛ گامی بلند برای تقویت بازار برق

ابلاغیه اخیر هیئت وزیران مبنی بر رشد معاملات برق در بورس انرژی، نشان از اعتماد عمیق بدنه اجرایی کشور به این نهاد مالی دارد. این مصوبه تنها یک تغییر در سازوکار خرید و فروش نیست، بلکه یک «تغییر پارادایم» است. با انتقال معاملات به بورس، نه‌تنها نقدینگی در صنعت برق گردش بهتری پیدا می‌کند و سرمایه گذاری در این حوزه جان می‌گیرد، بلکه بستری فراهم می‌شود تا ناترازی‌های انرژی با مدیریت تقاضا و سیگنال‌های قیمتی بورس، به حداقل برسد.

پیوند «عدالت در مصرف» با «بسته‌های تشویقی» 

یکی از محوری‌ترین نکات سخنان اخیر رئیس‌جمهور، تعیین نرخ حامل‌های انرژی براساس عدالت و میزان مصرف است. بورس انرژی می‌تواند زیرساخت لازم برای تعریف «حق مصرف» و تبادل آن را فراهم کند. در این مدل، دهک‌های کم‌درآمد که مصرف کمتری دارند، نه تنها از جریمه‌های پرمصرفی مصون می‌مانند، بلکه می‌توانند از طریق مکانیزم‌های بورس (مانند گواهی‌های صرفه‌جویی) از پاداش‌ها و بسته‌های تشویقی بهره‌مند شوند. در واقع، بورس انرژی ابزاری است که «صرفه‌جویی» را به «ثروت» برای طبقات ضعیف جامعه تبدیل می‌کند.

مبارزه با فساد از مسیر تالار شیشه‌ای

تاکید پزشکیان بر لزوم شفافیت کامل در فرآیند‌ها برای از بین بردن فساد، پیام روشنی برای فعالان اقتصادی دارد. بورس انرژی به عنوان یک «تالار شیشه‌ای»، تمام تراکنش‌ها، خریداران و فروشندگان را در فضایی قابل نظارت رصد می‌کند. این شفافیت، همان پادزهری است که رئیس‌جمهور برای مقابله با رانت و سوءاستفاده در حوزه‌های ارزی و انرژی به آن اشاره کرده است.

توسعه پایدار از مسیر شفافیت و حل ناترازی ها

بورس انرژی ایران اکنون دیگر تنها یک بستر معاملاتی ساده نیست؛ بلکه بازوی مشورتی و اجرایی دولت در تحقق شعار «عدالت و شفافیت» است. همراهی این بورس با برنامه‌های اصلاحی دولت چهاردهم، نویدبخش خروج از اقتصاد ناتراز و حرکت به سمت توسعه پایدار با تکیه بر مشارکت بخش خصوصی و صیانت از منابع ملی است.

به تازگی هم مژگان هاشمی، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان با تاکید بر نقش کلیدی بورس انرژی در شفاف‌سازی زنجیره عرضه و تقاضای حامل‌های انرژی، معامله در این بستر را ضامن حذف واسطه‌گری و رانت دانست و گفت: رونق معاملات برق و گاز در بورس انرژی نه‌تنها ناترازی‌ها و قیمت‌گذاری دستوری را مدیریت می‌کند، بلکه با تکیه بر ابزار‌های مالی متنوع، مسیر امن و سریعی را برای تامین مالی پروژه‌ها پیش پای سرمایه‌گذاران می‌گذارد.