باشگاه خبرنگاران جوان - رویدادهای شدید و آسیب‌زا مانند تصادف‌های جدی، از دست دادن عزیزان، بلایای طبیعی یا تجربه خشونت می‌توانند واکنشی ناگهانی در افراد ایجاد کنند که در روان‌پزشکی با عنوان «اختلال استرس حاد» شناخته می‌شود.

این وضعیت در واقع نوعی پاسخ روانی-جسمی به شوک‌های شدید است که با مجموعه‌ای از علائم عاطفی، شناختی، رفتاری و جسمی همراه می‌شود.

کارشناسان سلامت روان تأکید می‌کنند که این اختلال معمولاً در روزهای ابتدایی پس از حادثه ظاهر می‌شود و اغلب طی یک بازه زمانی کوتاه، کمتر از یک ماه، به‌طور خودبه‌خود برطرف می‌شود. با این حال در برخی موارد، می‌تواند مقدمه‌ای برای بروز اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD باشد.

علائم اختلال استرس حاد شامل سه دسته اصلی است:

گروه نخست: علائم مزاحم مانند یادآوری‌های ناخواسته، فلش‌بک‌های مکرر و کابوس‌های مرتبط با حادثه دیده می‌شود.

گروه دوم: علائم اجتنابی که در آن فرد از افراد، مکان‌ها یا حتی افکار مرتبط با حادثه دوری می‌کند و ممکن است دچار کناره‌گیری اجتماعی یا احساس جدایی از محیط اطراف شود.

گروه سوم: علائم برانگیختگی که می‌تواند به شکل اضطراب، تپش قلب، بی‌خوابی، تحریک‌پذیری، کاهش تمرکز و واکنش‌های شدید به صداهای ناگهانی بروز کند.

در کنار این موارد، برخی افراد احساس بی‌حسی عاطفی، غم یا ناامیدی را نیز تجربه می‌کنند.

در کودکان و نوجوانان، این اختلال ممکن است با نشانه‌هایی متفاوت مانند سردرد، دردهای شکمی، شب‌ادراری، پرخاشگری، افزایش وابستگی به والدین یا رفتارهای پرخطر همراه باشد.

از نظر علل، این اختلال معمولاً پس از تجربه رویدادهایی مانند مرگ ناگهانی عزیزان، تصادف، حمله فیزیکی، بلایای طبیعی یا تشخیص بیماری‌های تهدیدکننده زندگی بروز می‌کند.

عوامل موثر در بروز PTSD

• مرگ ناگهانی یکی از عزیزان

• درگیر شدن در یک تصادف، مانند تصادف اتومبیل

• حمله فیزیکی یا تهدید به آسیب جدی

• بلایای طبیعی مانند سیل یا زلزله

• دریافت تشخیص پزشکی تهدیدکننده زندگی

• خشونت جنسی/خانگی.

درمان اختلال

متخصصان سلامت روان توصیه می‌کنند در صورتی که علائم بیش از چند هفته ادامه پیدا کند یا عملکرد روزمره فرد را مختل کند، باید از کمک حرفه‌ای استفاده شود که می‌تواند شامل روان‌درمانی به‌ویژه درمان شناختی-رفتاری (CBT) و در برخی موارد مصرف دارو برای کنترل اضطراب و افسردگی باشد.

همچنین حمایت اجتماعی، خواب کافی، تغذیه مناسب، پرهیز از مصرف الکل و مواد مخدر و استفاده از تکنیک‌های آرام‌سازی مانند مدیتیشن و تمرینات تنفسی نقش مهمی در بهبود این وضعیت دارند.

کارشناسان تأکید می‌کنند همراهی و شنیدن بدون قضاوت از سوی خانواده و اطرافیان می‌تواند یکی از مؤثرترین راه‌های کمک به افراد مبتلا باشد؛ به‌ویژه زمانی که فرد هنوز آمادگی صحبت درباره تجربه آسیب‌زا را ندارد.

منبع: همشهری آنلاین