باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - برای بسیاری از کشاورزان خوزستان سوزاندن کاه و کلش در ظاهر «سریع‌ترین» و «کم‌هزینه‌ترین» راه برای جمع‌کردن بقایای گیاهی و آماده‌سازی زمین برای کشت بعدی است؛ اما در واقع، آتشِ مزرعه فقط بقایای گیاهی را نمی‌سوزاند؛ ترکیبی از دود، ذرات معلق، گاز‌های سمی و آلاینده‌هایی را تولید می‌کند که مستقیماً به زندگی روزمره مردماز کودکان و سالمندان گرفته تا بیماران تنفسی و قلبی برمی‌گردد

سوزاندن کاه و کلش، یک تصمیم کوتاه‌مدت نیست؛ پیامدش بلندمدت است. دودِ یک روز، می‌تواند چند روز آلودگی و التهاب ایجاد کند. در شهری مثل اهواز که تابستان‌هایش خود به تنهایی فشار است، این دود به شکل تشدیدکننده عمل می‌کند: چشم‌ها می‌سوزد، گلو می‌گیرد، سرفه شروع می‌شود، و در نهایت موجی از مراجعه به مراکز درمانی شکل می‌گیرد. اینجاست که موضوع فقط کشاورزی یا فقط محیط زیست نیست. موضوع «سلامت عمومی» است؛ موضوع «حق نفس کشیدن» است.

ضرب‌الاجل قضایی برای دستگاه‌های متولی؛ برخورد با کم کاری‌ها در سوزاندن کاه و کلش 

 علیپور رئیس دادگستری شهرستان کرخه با تأکید بر لزوم صیانت از محیط زیست و سلامت عمومی اظهار کرد: سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی علاوه بر آسیب‌های جبران‌ناپذیر به ساختار خاک و کاهش بهره‌وری اراضی، مخاطرات زیست‌محیطی جدی و آلودگی هوا را به همراه دارد که مصداق تهدید علیه بهداشت عمومی است.

وی با تبیین رویکرد دستگاه قضا در این حوزه افزود: اولویت اصلی ما در شهرستان کرخه، اتخاذ تدابیر پیشگیرانه، اقدامات بازدارنده فرهنگی و ارتقای سطح آگاهی کشاورزان است. پیش از هرگونه برخورد قضایی و قهری، نهاد‌های متولی موظف هستند با استفاده از ظرفیت‌های آموزشی و ترویجی، شیوه‌های نوین مدیریت پسماند‌های زراعی را جایگزین روش‌های سنتی و مخرب کنند.

رئیس دادگستری شهرستان کرخه در بخش دیگری از سخنان خود، وظایف قانونی دستگاه‌های اجرایی را یادآور شد و تصریح کرد: دستگاه قضایی در کنار حمایت از حقوق قانونی کشاورزان و تولیدکنندگان، بر عملکرد مدیران در اجرای وظایف محوله نظارت دقیق خواهد داشت.

 علیپور با هشدار جدی به مدیران دستگاه‌های مسئول تأکید کرد: هرگونه استنکاف از انجام وظایف قانونی در راستای پیشگیری از تحریق مزارع، از مصادیق بارز «ترک فعل» محسوب شده و در صورت مشاهده کوتاهی، مدعی‌العموم بدون اغماض و در چارچوب قانون با مسئولان خاطی برخورد خواهد کرد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: حفظ حقوق عامه و صیانت از سلامت شهروندان خط قرمز دستگاه قضایی است و تمامی نهاد‌های اجرایی باید با هم‌افزایی و حضور میدانی، مانع از وقوع تخلفات زیست‌محیطی در فصل برداشت محصولات شوند.

 دود فقط هوا را آلوده نمی‌کند؛ خاک را هم می‌سوزاند

کاه و کلش در واقع «پسماند» نیستند؛ بخشی از اکوسیستم کشاورزی‌اند. سوزاندن باعث می‌شود ارزش زیستی و خاک‌ساز بقایای گیاهی از بین برود. خاکی که بقایای گیاهی‌اش تبدیل نشود یا به زمین برنگردد، در بلندمدت مستعد فرسایش و کمبود مواد آلی می‌شود. از طرفی، انتشار دود، آلاینده‌هایی را وارد هوا و محیط می‌کند که اثرشان فقط محدود به روز آتش نیست؛ بلکه در چرخه محیطی می‌ماند.

 سلامت مردم، هزینه‌ای است که کشاورز هم می‌پردازداما نه همیشه به حساب خودش یک سوءبرداشت رایج این است که دود فقط قربانیان شهری دارد، نه روستایی‌ها. اما در واقع خیلی از خانواده‌های روستایی و حتی خود کشاورزان، همان هوا را تنفس می‌کنند. وقتی دیدن التهاب چشم یا سرفه‌های پی‌درپی تبدیل به «فصل عادی» می‌شود، یعنی سلامت عمومی تبدیل شده به «مالیات نامرئی» فصل برداشت.

سوزاندن کاه و کلش در خوزستان فقط یک رفتار کشاورزی نیست؛ یک بحران چندلایه است: بحران سلامت، بحران محیط زیست، و بحران حکمرانی. تا زمانی که جایگزین‌های عملی و اقتصادی در زمان برداشت و در مقیاس محلی فراهم نشود، ممنوعیت‌ها تنها دود را از شکل دیگر به شکل دیگری منتقل می‌کنند. راه درست، ترکیبی است از پایش مؤثر، حمایت مالی، ایجاد زیرساخت‌های تبدیل، قرارداد‌های تضمینی و آموزش مشارکتی است