شیراز در باران اردیبهشت، دوباره به یاد سعدی ایستاد+ فیلم
با بارش نرم بهاری و بوی خاک بارانخورده، شیراز امروز حالوهوایی دارد که یاد سعدی شاعر شیرین سخن را بیش از همیشه زنده میکند.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ مریم رضایی - با نخستین باران اردیبهشت، هوای شیراز بار دیگر رنگ و بوی آشنای بهار گرفت؛ عطری که انگار از دل تاریخ برمیخیزد و در کوچهپسکوچههای شهر میپیچد.
در چنین روزهایی، نام سعدی شیخ سخن و شاعر جهاندیدهی شیراز بر زبان مردم جاری میشود و آرامگاه او در دامنههای شمالشرقی شهر، زیر باران بهاری، گلباران میشود.
امروز نیز همچون هر سال، دوستداران فرهنگ و ادب فارسی گرد آرامگاه شیخ اجل حلقه زدند؛ جایی که بوی خاک بارانخورده با یاد عشق و حکمت سعدی درهم میآمیزد و فضای سعدیه را به آیینهای از تاریخ و معنویت بدل میکند.
سعدی شاعر سفرکردهای که جهان را در کلماتش گرد آورد
مشرفالدین مصلح بن عبدالله شیرازی، که در سال ۵۹۱ هجری قمری در شیراز چشم به جهان گشود، از همان جوانی راهی مدرسه نظامیه بغداد شد و در آنجا به آموختن ادب، تفسیر، فقه، کلام و حکمت پرداخت. او پس از سالهای تحصیل، رهسپار سفرهایی طولانی شد؛ از شام و مراکش تا حبشه و حجاز. روایتها میگویند که سعدی تقریباً سراسر آسیا را پیمود و حتی در جنگ مسلمانان با صلیبیان در سوریه حضور داشت و مدتی نیز به اسارت آنان درآمد.
بازگشت او به شیراز، آغاز فصل تازهای در تاریخ ادبیات فارسی بود. سعدی در سال ۶۵۵ هجری قمری «بوستان» را سرود و تنها یک سال بعد «گلستان» را نوشت؛ دو اثری که تا امروز همچون دو ستون استوار در بنای زبان فارسی ایستادهاند.
قصاید، غزلیات، رباعیات و نوشتههای عربی او نیز در کلیات سعدی گرد آمده و همچنان مرجع زیباییشناسی و اخلاقگرایی در ادبیات فارسی به شمار میرود.
آرامگاهی که بارها و بارها از نو برخاست
پیکر سعدی در خانقاه خودش در شیراز به خاک سپرده شد اما بنای آرامگاه او طی قرنها بارها تخریب و دوباره ساخته شد. در دوره زندیه، کریمخان زند دستور بازسازی آن را صادر کرد و بعدها نیز در دورههای مختلف، دیوارها، باغ و فضای اطراف آن ترمیم شد. در سال ۱۳۰۴ خورشیدی، ابراهیم قوامالملک با کاشت درختان کاج و ایجاد محوطهای تازه، چهرهای نو به سعدیه بخشید.
امروز آرامگاه سعدی در بالای درهای کوچک و در نزدیکی حافظیه قرار دارد؛ جایی که سالها محل نگهداری نسخههای خطی آثار او نیز بوده است. اتاق طاقپوشی که مقبره شیخ در آن قرار دارد، همچنان مقصد هزاران بازدیدکننده از ایران و جهان است.
نام سعدی همچنان در قلب جامعه ایران زنده است
حسینعلی امیری استاندار فارس گفت: ایران عزیز در اول اردیبهشت جلالی سال ۱۴۰۵ اگرچه با شرایط خاص و اقتضائات ویژهای مواجه است، اما این رویدادها نه تنها از یاد و خاطره افصحالمتکلمین، سعدی شیرازی نمیکاهد، بلکه یادروزِ این حکیم و اندیشمند بزرگ جهان رنگ و بوی متفاوتی خواهد داشت.
او ادامه داد: در روزگار پرالتهاب کنونی، جهان بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازگشت به اندیشههای زلال و رهاییبخش کسی است که نمایندهی بزرگ و راستین تمدن ایرانی-اسلامی و منادی «صلح و دوستی» به شمار میرود.
امیری بیان کرد: سعدی شیرازی با کلام ذینفوذ، حکمت و نگاه ژرف خویش، مرزهای تنگ جغرافیایی را درنوردیده و به زیبایی نشان داده است که چگونه کلمات میتوانند التیامبخش زخمهای بشریت و پیونددهندهی دلها باشند.
او اظهار کرد: در اول اردیبهشت جلالی و یادروز سعدی، تربت پاک و آرامگاه مصفای او در شیرازِ جنتتراز، با حضور گرم و پرمهر اقشار مختلف، دوستداران فرهنگ و فعالان عرصهی گردشگری غرق در گل و عطوفت میشود تا نشان دهد نام سعدی در قلب تپندهی جامعهی ایران همچنان زنده و پویاست.
استاندار فارس گفت: افزون بر این، پیام مهر و خرد او هیچگاه محدود به مرزهای دیار فارس نمانده است؛ دیپلماسی فرهنگی با بهرهگیری از ظرفیت شهرهای فرهنگی و به ویژه خواهرخوانده شیراز در سراسر جهان، پلی از جنس احترام متقابل بنا خواهد کرد.
امیری ضمن تبریک این روز فرخنده و در تجلیل از این میراث گرانسنگ، گفت: امیدوارم پیام صلحخواهی سعدی، بیش از پیش در گوش جانِ جهانیان طنینانداز شود چنانکه تمدن اصیل و ریشهدار ایرانی همواره در برابر طوفانها، با زبان صلح، خردورزی و تعامل با جهان سخن گفته است و سعدی، بیتردید یکی از رساترین، ماناترین و جاودانهترین آواهای این تمدن شکوهمند است و تا همیشه بر تارک تاریخ خواهد درخشید.
مجسمههایی که روایتگر احترام جهانی به سعدیاند
در سال ۱۳۳۰ خورشیدی، با پیگیری علیاصغر حکمت، مجسمهای بزرگ از سعدی توسط ابوالحسن صدیقی ساخته و در میدان سعدی شیراز نصب شد. این تندیس مرمری بیش از سه متر ارتفاع دارد و ساخت آن یک سال و نیم به طول انجامید. بعدها با تغییر مسیرهای شهری، مجسمه به میدان گلستان منتقل شد.
در سالهای اخیر نیز نصب سردیس سعدی در شهر نانجینگ چین خواهرخوانده شیراز نشانهای از گسترش احترام جهانی به این شاعر ایرانی بود. این مراسم با حضور مسئولان ایرانی و چینی برگزار شد و بازتاب گستردهای در رسانههای دو کشور داشت.
سعدی بر پول، در حافظه مردم و در موسیقی ایران
تصویر آرامگاه سعدی از سال ۱۳۸۷ بر سکههای پانصد ریالی نقش بسته و نمایی از مقبره او پشت اسکناس دههزار تومانی دیده میشود. حتی بیت مشهور «بنیآدم اعضای یک پیکرند» نیز مدتی بر اسکناسها چاپ شد و بحثهای فرهنگی گستردهای را برانگیخت.
آثار سعدی نه تنها در ایران، بلکه در عثمانی، هند و آسیای میانه نیز محبوب بوده و نخستین آثار فارسی بودند که به زبانهای اروپایی ترجمه شدند. بسیاری از غزلهای او بعدها وارد موسیقی ایرانی شد و خوانندگانی، چون تاج اصفهانی، محمدرضا شجریان و غلامحسین بنان آنها را اجرا کردند.
سعدی شاعر اخلاق، قرآن و انسان
نفوذ قرآن در آثار سعدی چنان عمیق است که بسیاری از ابیات او بازتاب مستقیم آیات الهیاند. او با بهرهگیری از زبان نرم و حکمتآمیز خود، فضایل اخلاقی را در قالب حکایت و شعر به تصویر کشید. نمونهای از این پیوند، بیت مشهور «عبادت به اخلاص نیت نکوست…» است که برگرفته از آیه «قُلْ إِنِّی أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّینَ» دانسته میشود.
در روزگاری که جهانیشدن همه ابعاد زندگی بشر را درنوردیده، اندیشههای سعدی بیش از هر زمان دیگری ظرفیت حضور در عرصه جهانی را دارند. آثار او نه تنها با فرهنگهای مختلف سازگار میشوند، بلکه توانایی تأثیرگذاری بر جهان معاصر را نیز دارند؛ جهانی که بیش از هر زمان دیگری به اخلاق، مدارا، گفتوگو و انساندوستی نیازمند است.
کارشناسان فرهنگ و ادب معتقدند که نسل جدید برای شناخت بهتر سعدی باید به ابعاد گوناگون شخصیت و اندیشه او نزدیکتر شود.
حکایتهای گلستان و بوستان تنها روایتهایی از گذشته نیستند؛ بلکه درسهایی برای امروز و فردا به شمار میروند. سعدی اندرزگوی همه نسلهاست و زبان او همچنان زنده، جاری و راهگشاست.
