باشگاه خبرنگاران جوان - با گذشت تنها چند ساعت از آغاز عملیات نظامی آمریکا موسوم به «خشم حماسی»، ایران حملات تلافی‌جویانه‌ای را علیه پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در خاورمیانه آغاز کرد. در حالی که فضای رسانه‌ای تحت سانسور شدید قرار دارد، شواهد نشان می‌دهد میزان خسارت‌ها به مراتب فراتر از چیزی است که وزارت دفاع آمریکا به طور رسمی اعلام می‌کند.

ده روز پس از آغاز جنگ، ایالات متحده مرگ هشت نظامی خود را تأیید کرده است. همچنین سه جنگنده در شرایطی مبهم از دست رفته‌اند. گزارش‌های مربوط به خسارت وارد شده به پایگاه‌های آمریکایی نیز نه از طریق بیانیه‌های رسمی وزارت دفاع، بلکه عمدتاً از طریق تصاویر ماهواره‌ای و ویدئو‌های ثبت‌شده با تلفن همراه منتشر شده است؛ تصاویری که اغلب در شرایطی ضبط شده‌اند که قوانین سختگیرانه زمان جنگ انتشار چنین محتوا‌هایی را ممنوع کرده است.

این منابع نشان می‌دهند که ایران در حال اجرای مجموعه‌ای از حملات دقیق است؛ حملاتی که هدف آنها نگه داشتن هواپیما‌های آمریکایی روی زمین و از کار انداختن شبکه پیشرفته دفاع موشکی ایالات متحده است.

آمریکا چند پایگاه در خاورمیانه دارد؟

ایالات متحده شبکه‌ای متشکل از ۱۹ پایگاه نظامی دائمی و موقت در سراسر خاورمیانه در اختیار دارد. بزرگ‌ترین آنها پایگاه هوایی «العدید» در قطر است که حدود ۱۰ هزار نظامی آمریکایی را در خود جای داده و به عنوان مقر فرماندهی پیشروی فرماندهی مرکزی آمریکا در منطقه عمل می‌کند.

هشت پایگاه دائمی آمریکا در کشور‌های بحرین، مصر، عراق، اردن، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی قرار دارند. بر اساس آمار مربوط به میانه سال ۲۰۲۵، در هر زمان بین ۴۰ تا ۵۰ هزار نظامی آمریکایی در این منطقه مستقر هستند.

این پایگاه‌ها از غرب و جنوب ایران را احاطه کرده‌اند و در حال حاضر حضور دو ناو هواپیمابر آمریکایی در خلیج فارس نیز به این آرایش نظامی افزوده شده است. این دو ناو هواپیمابر مجموعاً بیش از ۱۰ هزار پرسنل دارند و بیش از ۱۳۰ جنگنده را حمل می‌کنند.

ارتش ایران تمام پایگاه‌های آمریکا در منطقه را «اهداف مشروع» اعلام کرده و تاکنون تأسیسات نظامی در شش کشور هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته‌اند.

کدام پایگاه‌های آمریکا هدف قرار گرفته‌اند؟

تا دهم مارس، پایگاه‌ها و تأسیسات مرتبط با نیرو‌های آمریکایی که هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفته‌اند – و در بسیاری موارد بیش از یک بار – عبارتند از:

پایگاه پشتیبانی دریایی ناوگان آمریکا در بحرین

چندین هتل محل استقرار نیرو‌های آمریکایی در شهر منامه

پایگاه نظامی مجاور فرودگاه بین‌المللی اربیل در عراق

پایگاه هوایی موفق السلتی در اردن

پایگاه هوایی علی السالم در کویت

اردوگاه بوهرینگ در کویت

اردوگاه عریفجان در کویت

پایگاه دریایی محمد الاحمد در کویت

پایگاه هوایی العدید در قطر

پایگاه هوایی الظفره در امارات متحده عربی

بندر جبل علی در امارات متحده عربی

پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی

اهداف ایران چیست؟

حملات ایران به پایگاه‌های هوایی آمریکا با هدف کاهش توانایی این کشور برای اجرای عملیات هوایی علیه ایران انجام می‌شود. همچنین این حملات واشنگتن را مجبور می‌کند تجهیزات و هواپیما‌های خود را به فاصله دورتری منتقل کند؛ جایی که برای ادامه عملیات ناچار به استفاده گسترده از سوخت‌رسانی هوایی خواهند بود.

اطلاعات منتشر شده از سامانه‌های رصد پرواز نشان می‌دهد که در نهم مارس، پس از یک حمله ترکیبی موشکی و پهپادی در شب قبل، تعداد زیادی از هواپیما‌های سوخت‌رسان آمریکایی از پایگاه هوایی پرنس سلطان خارج شده‌اند.

یک تحلیل مقدماتی نشان می‌دهد که توانایی ایالات متحده برای انجام عملیات هوایی بر فراز ایران بین ۳۵ تا ۵۰ درصد کاهش یافته است.

بخش مهمی از حملات ایران بر از کار انداختن سامانه‌های راداری و تضعیف شبکه دفاع موشکی آمریکا متمرکز بوده است. در نخستین روز درگیری، یک پهپاد ایرانی به گنبد راداری مستقر در پایگاه دریایی آمریکا در بحرین برخورد کرد و این سامانه پیشرفته را که ارزشی حدود ۳۰۰ میلیون دلار داشت، نابود کرد.

تصاویر ماهواره‌ای و ویدئو‌های منتشرشده همچنین نشان می‌دهد که سامانه‌های راداری در اردوگاه عریفجان و پایگاه هوایی علی السالم در کویت و نیز در پایگاه الظفره در امارات متحده عربی از بین رفته‌اند.

در پایگاه هوایی العدید در قطر نیز یک سامانه بزرگ هشدار زودهنگام که ارزشی حدود یک میلیارد دلار دارد، بر اثر اصابت موشک بالستیک ایران آسیب دیده است.

با نابودی این سامانه‌های راداری، توانایی آمریکا و اسرائیل برای شناسایی و رهگیری موشک‌های بالستیک به شدت کاهش یافته است. پیامد این وضعیت در سرزمین‌های اشغالی نیز قابل مشاهده بوده است؛ جایی که تا ششم مارس، موشک‌های ایران تنها سه دقیقه پس از به صدا درآمدن آژیر‌ها به اهداف خود می‌رسیدند، در حالی که پیش از آن این فاصله زمانی حدود هشت دقیقه بود.

در دست‌کم چهار پایگاه دیگر در اردن، عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز سامانه‌های راداری مرتبط با سامانه دفاع موشکی ارتفاع بالای آمریکا هدف قرار گرفته‌اند و تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که برخی از این سامانه‌ها به طور کامل نابود شده‌اند.

با وجود کاهش تعداد پرتاب موشک‌ها از سوی ایران، تخریب شبکه هشدار زودهنگام آمریکا نشان می‌دهد که احتمال اصابت موشک‌های ایران به اهداف مورد نظر در روز‌ها و هفته‌های آینده افزایش خواهد یافت.

چگونه این خسارت‌ها پنهان می‌شود؟

ایالات متحده در قبال این حملات سیاست سکوت و انکار را در پیش گرفته است و وزارت دفاع آمریکا از پاسخ دادن به بسیاری از پرسش‌های رسانه‌ها خودداری کرده است.

در پاسخ به پرسشی درباره آسیب وارد شده به سامانه‌های دفاع موشکی، این وزارتخانه اعلام کرده است که به دلایل امنیت عملیاتی درباره وضعیت دقیق توانمندی‌های نظامی در منطقه اظهار نظر نخواهد کرد.

در همین حال یک هواپیمای سوخت‌رسان آمریکایی در غرب عراق سقوط کرده و چهار نفر از شش خدمه آن جان باخته‌اند. عملیات جست‌و‌جو برای یافتن دو نفر دیگر همچنان ادامه دارد.

فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده است که این حادثه به دلیل آتش دشمن یا آتش نیرو‌های خودی نبوده و علت سقوط هنوز مشخص نیست.

با وجود تصاویر ماهواره‌ای و ویدئو‌هایی که خسارت‌های قابل توجهی را نشان می‌دهند، فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده است که آسیب وارد شده به تأسیسات نظامی آمریکا محدود بوده و تأثیری بر عملیات نظامی نداشته است.

در همین حال برخی شرکت‌های تصویربرداری ماهواره‌ای انتشار تصاویر جدید از منطقه را متوقف کرده‌اند. یکی از این شرکت‌ها اعلام کرده است که انتشار تصاویر را با تأخیر انجام خواهد داد تا از به خطر افتادن امنیت نیرو‌های متحد جلوگیری شود.

برخی دولت‌های منطقه نیز محدودیت‌های سختگیرانه‌ای برای انتشار تصاویر حملات اعمال کرده‌اند و تهدید کرده‌اند که انتشار چنین ویدئو‌هایی می‌تواند با جریمه‌های سنگین یا حتی مجازات‌های شدید همراه شود.

تلفات نیرو‌های آمریکایی

تا دهم مارس، مرگ هشت نظامی آمریکایی در جریان درگیری‌ها تأیید شده است. شش نفر از آنها در حمله موشکی به اردوگاه عریفجان در کویت کشته شدند؛ حمله‌ای که به گفته مقام‌های آمریکایی مرکز عملیات تاکتیکی این پایگاه را هدف قرار داده بود.

یک نظامی دیگر در حمله موشکی به پایگاه پرنس سلطان در عربستان سعودی کشته شد و یک نفر نیز در حادثه‌ای غیررزمی در اردوگاه بوهرینگ در کویت جان باخت.

از بیست‌وهشتم فوریه تاکنون حدود ۱۴۰ نظامی آمریکایی نیز زخمی شده‌اند.

در مقابل، مقام‌های ایرانی اعلام کرده‌اند که تلفات واقعی آمریکا بسیار بیشتر از آمار اعلام شده است. یکی از مقام‌های ارشد امنیتی ایران گفته است که احتمالاً ایالات متحده در آینده تعداد کشته‌ها را به تدریج و با نسبت دادن آنها به حوادث مختلف افزایش خواهد داد.

سرنگونی جنگنده‌های آمریکایی

در دوم مارس سه جنگنده آمریکایی در آسمان کویت سرنگون شدند. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد که این حادثه احتمالاً در نتیجه شلیک اشتباهی سامانه‌های پدافند هوایی رخ داده است.

با این حال بررسی‌های انجام شده بر اساس تصاویر و شواهد منتشر شده نشان می‌دهد که این توضیح با واقعیت‌های موجود کاملاً همخوانی ندارد. نشانه‌های معمول سامانه‌های دفاع موشکی در تصاویر دیده نمی‌شود و نوع آسیب وارد شده به هواپیما‌ها نیز با چنین سامانه‌هایی مطابقت ندارد.

برخی تحلیل‌ها احتمال می‌دهند که این جنگنده‌ها با موشک‌های حرارتی هدف قرار گرفته باشند؛ موشک‌هایی که ممکن است از سوی جنگنده‌های ایرانی یا حتی هواپیما‌های نظامی منطقه شلیک شده باشند.