عاشورا پر است از شخصیتهایی که با یک تصمیم آنی سرنوشتشان را دست خوش تغییر قرار دادهاند. اشقیایی که شاید تا پیش از ماجرای کربلا مردم آنها را با دینداری و ظاهر متشرعشان به خاطر میآوردند.
با آغاز ماه محرم و ایام عزاداری حضرت سیدالشهدا (ع) مردم جای جای ایران به شیوههای مختلف به سوگ امام حسین (ع) و یاران با وفایش مینشینند و مردم استان مرکزی نیز با آیینهایی که از پشتوانه مذهبی، فرهنگی و صبغه تاریخی خاصی برخوردار هستند، عزاداری شهدای کربلا را برپا میکنند. آیینهای سنتی عاشورایی روایتگر عاشقانهای حزنانگیز از مردمان ایران است، روایت این عاشقانه از روزها قبل از محرم شروع میشود، از ایامی که همه چیز مهیای عرض ارادتی دیگر است. خیمهها در شهر پا میگیرد؛ دیوارها و خیابانها سیاهپوش میشوند و نوحههای محلی تا روستاهای دورافتاده ضجه میزنند و در نهایت مردم آماده میشوند تا یک بار دیگر مجلس عزایی به پا کرده و عارفانه در سوگ امام سوم خود به سوگ بنشینند. آیینهای محلی محرم و عاشورا به فراخور فرهنگ و شیوههای مرسوم هر منطقه و استان متفاوت است اگرچه عزاداری و به سوگ نشینی شهیدان کربلا وجه اشتراک تمامی این آیینها است، اما این آیین دارای تفاوتها و ظرایف خاصی است که آن را در هر منطقه از کشور میتوان دید و استان مرکزی نیز به واسطه قدمت چند هزار ساله برخی مناطق خود، از تنوع آئینهای عاشورایی برخوردار است. در روز سوم محرم اهالی روستای انجدان از توابع شهرستان اراک، علمهایی را که نمادی از پرچم حضرت ابوالفضل العباس (ع) است را داخل محلههای روستا میگردانند و به درب منزل بزرگ هر طایفه که میرسند ازخداوند متعال برای افراد آن طایفه طلب سلامتی و برای گذشتگان آنها هم طلب مغفرت مینمایند درضمن درمسیر راه شعر معروف محتشم کاشانی در رثای امام حسین (ع) (بازاین جه شورش که درخلق عالم است، بازاین چه نوحه وچه عزاوچه ماتم است) رامیخوانند و نهایتاً این علمها را به تکیههای روستا جهت مراسم روزهای تاسوعا و عاشورا منتقل میکنند.
همایش سه سالههای حسینی (ع) با هدف الگوپذیری از دختر سه ساله اباعبدالله الحسین (علیه السلام) ظهر سهشنبه ۱۲ شهریور ۱۳۹۸ در هیات انصار الامام رزمندگان کرج برگزار شد.
ماه محرم و طلوع هلال آن یادآور مصیبت بزرگ حضرت سید الشهداء (ع) است. این ماه، ماه اندوه، حزن و ماه عزاداری دوستان اهل بیت (ع) به شمار میرود. در این ماه و به ویژه در ۱۰ روز آغازین آن، امت اسلامی و مردم با بصیرت ایران با راهاندازی دستههای عزاداری، سیاه پوشیدن، شرکت در مجالس عزا و هر عملی که مصداق اقامه عزا برای سیدالشهداء (ع) باشد شرکت میکنند. یکی از برنامههایی که هر سال در ششم ماه محرم انجام میشود همایش جهانی شیرخوارگان حسینی (ع) است که این همایش جمعه ۱۵ شهریور ۱۳۹۸ همزمان در سراسر ایران و ۴۵ کشور دنیا برگزار میشود، این روزها نیز، دوخت و بستهبندی لباس شیرخوارگان حسینی (ع) توسط دبیرخانه مجمع جهانی حضرت علی اصغر (ع) در استانهای فارس و کرمان آغاز شده و با حضور عاشقان امام حسین (ع) در حال انجام میباشد.
با فرا رسیدن ایام ماه محرم الحرام، «حسینیه خیابانی» یکی از قدیمیترین تکایای قزوین با قدمتی نزدیک به ۳۰۰ سال، به همان شیوه قدیم و آداب و رسوم سنتی پیشینیان، مراسم عزاداری و سوگواری سنتی حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و اصحاب عاشورایی امام عشق را برپا کرده و از میهمانان و عزاداران حسینی پذیرایی میکنند.
مراسم عزاداری و سوگواری سیدالشهداء، قتیل العبرات، سفینة النجاة، غریبالغرباء، حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام و اصحاب عاشورایی باوفایش در شب دوم از ماه محرم الحرام ۱۴۴۱ هجری قمری شامگاه یکشنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۸ با سخنرانی حجت الاسلام دکتر رفیعی و با نوای حاج حسن شالبافان در مجتمع فرهنگی امام خمینی واقع در گلزار شهدای علی بن جعفر قم (هیئت رزمندگان اسلام) برگزار شد.
مراسم عزاداری و سوگواری سیدالشهداء، قتیل العبرات، سفینة النجاة، غریبالغرباء، حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام و اصحاب عاشورایی باوفایش در اولین روز از ماه محرم الحرام ۱۴۴۱ هجری قمری، صبح یکشنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۸ با سخنرانی حجتالاسلام شیخ حسین انصاریان و مداحی سیدمهدی میرداماد در حسینیه هدایت (همدانیها) برگزار شد.
در آستانه آغاز ماه محرم الحرام آیین عزاداری ماه محرم با طشت گذاری آذریهای مقیم کیش آغاز میشود و عزاداران حسینی به یاد شهیدان تشنه لب کربلا عزاداری میکنند. در این مراسم طشتهای آب را که نمادی از فرات است به حسینیه آورده و مقداری آب از دو کوزه بزرگ داخل طشت ریخته شده و مردم با کوزه و ظروف کوچک از آب طشتها به عنوان تبرک برمی دارند. این اقدام بیان کننده رفتار جوانمردانه امام حسین (ع) در مقابل سپاه حر که حضرت اجازه میدهد تا سپاه و اسبان آنها از آب سیراب شوند. قرائت قرآن، زیارت عاشورا، دعای توسل، شعر خوانی در وصف سالار شهیدان و نوحه خوانی مداحان اهل بیت (ع) از بخشهای این مراسم معنوی است.
همزمان با فرارسیدن شب اول محرم الحرام ۱۴۴۱ قمری و ایام عزای حضرت سیدالشهدا (ع) آئین تعویض و اهتزاز پرچم متبرک گنبد حرم امام حسین (ع) بر فراز بارگاه حرم احمد بن موسی (ع) و سید علاءالدین حسین (ع) شامگاه شنبه ۹ شهریور ۱۳۹۸ در شیراز برگزار شد.
گفت یا ابن رسول الله، اگر یاریات کنم، اول کسی باشم که جانم قربانت کنم، اما این اسبم را تقدیمت کنم، امام حسین (ع) فرمود: من گمراهکنندگان را مددکار خود نگرفتهام.
همزمان با فرارسیدن شب اول محرم الحرام ۱۴۴۱ قمری و ایام عزای حضرت سیدالشهدا (ع) آئین تعویض و اهتزاز پرچم متبرک گنبد حرم امام حسین (ع) بر فراز بارگاه حرم حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها شامگاه شنبه ۹ شهریور ۱۳۹۸ با حضور آیتالله سیدمحمد سعیدی تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س) و مسئولان استانی در صحن امام رضا علیه السلام برگزار شد.
مراسم تعویض پرچم سرخ گنبد مطهر حضرت سید و سالار شهیدان با پرچم سیاه حزن و عزا، شامگاه شنبه ۹ شهریور ۱۳۹۸ مصادف با شب اول محرم الحرام ۱۴۴۱ قمری، با حضور هزاران عاشق و عزادار در حرم مطهر امام حسین علیه السلام در کربلای معلی برگزار شد.