باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - بررسی‌ها حاکی از آن است که وقتی سهم مالیات در تامین منابع مالی دولت افزایش پیدا می کند، مردم بیش از پیش حق دارند بدانند و بتوانند محل مصرف مالیات خود را انتخاب کنند. 

طبق آمارها  در حال حاضر یک درصد از کل درآمدهای مالیاتی یعنی  ۱۲ هزار میلیارد تومان برای نشاندار کردن مالیات قابل انتخاب است.حدود ۲ هزار پروژه در این طرح تعیین شده است‌. اما پیشنهاد شده این یک درصد در سال آینده به دو درصد از کل مالیات برسد.

به نظر می‌رسد که طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها در سازمان امور مالیاتی طی سال های گذشته موفق بوده بر همین اساس طرح‌های پیش‌بینی شده در استان تهران به طور کامل تامین اعتبار شده است. 

طبق آمارها در سال ۱۴۰۵ تعداد پروژه‌های آموزشی تعریف‌شده به بیش از ۹۱۰ مورد رسیده که معادل ۴۳ درصد از کل پروژه‌های طرح نشان‌دار را تشکیل می‌دهد. اعتبارات مصوب این پروژه‌ها نیز از مرز ۵.۶ هزار میلیارد تومان عبور کرده است.

 این جهش کمی و کیفی در این سال، بیانگر آن است که توجه ویژه مودیان به بخش آموزش، در حال نهادینه شدن به‌عنوان یک اولویت راهبردی در این بخش است.

شفافیت و نظارت مردمی می‌تواند یکی از مسیرهای تقویت اعتماد عمومی به نظام مالیاتی باشد. هرچه مردم اطلاعات بیشتری درباره محل مصرف منابع و نتایج حاصل از آن داشته باشند، زمینه برای پاسخگویی دستگاه‌های اجرایی و کاهش ابهام درباره سرنوشت مالیات‌های پرداختی نیز بیشتر خواهد شد. طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها از این منظر می‌تواند گامی در جهت پیوند دادن مالیات، مشارکت عمومی و توسعه زیرساخت‌ها باشد؛ مسیری که در صورت استمرار شفافیت اطلاعات و ارائه گزارش‌های دقیق از نتایج پروژه‌ها، ظرفیت تقویت اعتماد مردم و افزایش تمکین مالیاتی را خواهد داشت.

تمرکز منابع طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها بر پروژه‌های آموزشی، اهمیت مشارکت مؤدیان در تعیین اولویت‌های مصرف منابع عمومی را نیز نشان می‌دهد.

هنگامی که تعداد قابل توجهی از مؤدیان، منابع مالیاتی خود را به سمت پروژه‌های ساخت و بهسازی مدارس هدایت می‌کنند، در واقع بخشی از ظرفیت مالیاتی کشور در مسیری قرار می‌گیرد که مستقیماً با زندگی خانواده‌ها و آینده نسل‌های بعدی ارتباط دارد. تداوم این روند، در کنار شفافیت در اعلام پروژه‌ها، میزان اعتبار اختصاص‌یافته و گزارش پیشرفت آنها، می‌تواند الگوی مشارکت مردم در تأمین مالی زیرساخت‌های عمومی را تقویت کند.

مهرداد گودرزوند  نماینده مجلس در رابطه با اهمیت اجرای طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها برای سال سوم گفت: نشان‌دار کردن مالیات‌ها یکی از اقدامات مناسب وزارت اقتصاد است که طی سال‌های اخیر با محوریت سازمان امور مالیاتی انجام می‌شود. گسترش این طرح به نحوی که پروژه‌های تعریف شده افزایش پیدا کرده و مبلغ بیشتری در این طرح نشان‌دار می‌شود، مثبت است. 

وی ادامه داد: هر چقدر مودیان مشارکت بیشتری در تعیین محل هزینه‌کرد مالیات‌ها داشته باشند، به روندهای مالیاتی کشور بیشتر اعتماد می‌کنند و با انگیزه بیشتری اقدام به پرداخت مالیات می‌کنند. 

وی با اشاره به افزایش ظرفیت و حجم اعتبارات و منابع مالیاتی در طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها گفت: طرح نشان‌دار کردن مالیات با سپردن انتخاب محل مصرف مالیات به مؤدیان، شفافیت را تقویت کرده است. در سال ۱۴۰۵، مؤدیان می‌توانند از میان ۲ هزار و ۸۳ پروژه اولویت‌دار ملی و استانی انتخاب کنند که مالیات‌شان کجا هزینه شود. 

 همچنین سید علی مرتضوی کارشناس اقتصادی با اشاره به اقدامات صورت گرفته در زمینه تقویت شفافیت در نحوه مصرف مالیات با مشارکت دادن مودیان در تعیین هزینه‌‌کرد مالیات خود گفت: یکی از مهم‌ترین الزامات اصلاح نظام مالیاتی، ایجاد شفافیت در فرآیند دریافت و مصرف منابع مالیاتی است. مردم زمانی می‌توانند ارتباط روشن‌تری میان مالیات پرداختی و منافع عمومی برقرار کنند که بدانند منابع حاصل از مالیات آنها در چه مسیری هزینه می‌شود.

او گفت: طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها از این منظر اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چرا که با فراهم کردن امکان مشارکت مؤدیان در انتخاب محل مصرف مالیات، فاصله میان پرداخت مالیات و نتیجه آن را کاهش می‌دهد و زمینه را برای شکل‌گیری یک رابطه شفاف‌تر میان مردم و نظام مالیاتی فراهم می‌کند.

وی ادامه داد: مشارکت مردم در این طرح تنها به انتخاب محل هزینه‌کرد منابع محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری نوعی نظارت عمومی بر نحوه تخصیص و مصرف منابع نیز باشد. وقتی مؤدی بداند مالیات او به یک پروژه مشخص اختصاص یافته است، طبیعتاً انتظار دارد درباره روند اجرای آن پروژه و میزان پیشرفت آن نیز اطلاعات روشن و قابل دسترسی وجود داشته باشد. بنابراین، انتشار گزارش‌های دقیق از میزان اعتبار تخصیص‌یافته، وضعیت پیشرفت پروژه‌ها و نتایج حاصل از هزینه‌کرد منابع، می‌تواند نظارت مردمی را از یک مفهوم کلی به یک سازوکار واقعی پاسخگویی تبدیل کند.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به توجه ویژه مودیان در زمینه اختصاص مالیات به ساخت و بهسازی مدارس و توسعه زیرساخت‌های آموزشی خاطرنشان کرد: اهمیت این رویکرد زمانی بیشتر می‌شود که منابع مالیاتی به سمت پروژه‌های زیربنایی و نیازهای واقعی کشور هدایت شوند. اختصاص مالیات به ساخت و بهسازی مدارس و توسعه زیرساخت‌های آموزشی می‌تواند آثار مالیات ‌ستانی را برای مردم ملموس‌تر کند. در واقع، وقتی مردم بتوانند نتیجه مشارکت مالی خود را در قالب یک مدرسه جدید، یک فضای آموزشی بهسازی‌شده یا یک زیرساخت عمومی مشاهده کنند، مفهوم مالیات از یک پرداخت صرف به مشارکت در توسعه کشور نزدیک‌تر می‌شود.

وی با اشاره به عملکرد این حوزه در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ گفت: عملکرد تجمیعی دوره ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که مودیان مالیاتی، تأمین مالی ۷۹۳ پروژه با اعتباری بالغ بر ۳.۶ هزار میلیارد تومان را در حوزه آموزش و پرورش رقم زده‌اند. در سال ۱۴۰۵، این روند نه‌تنها ادامه یافته، بلکه با شتابی چشمگیر تسریع شده است.

او گفت:تعداد پروژه‌های آموزشی تعریف‌شده به بیش از ۹۱۰ مورد رسیده که معادل ۴۳ درصد از کل پروژه‌های طرح نشان‌دار را تشکیل می‌دهد. اعتبارات مصوب این پروژه‌ها نیز از مرز ۵.۶ هزار میلیارد تومان عبور کرده است. این جهش کمی و کیفی در یک سال، بیانگر آن است که توجه ویژه مودیان به بخش آموزش، در حال نهادینه شدن به‌عنوان یک اولویت راهبردی در منظومه تصمیم‌گیری مالیاتی آن‌هاست.