باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - دانشمندان توضیح جدیدی برای «سکوت بزرگ» در کیهان ارائه کرده‌اند؛ آنها بر این باورند که تمدن‌های فرازمینی چرخه‌هایی از شکوفایی و فروپاشی فناورانه را پشت سر می‌گذارند. اگر تمدن‌های هوشمند دیگری در کیهان وجود دارند، چرا هنوز با آنها ارتباطی برقرار نکرده‌ایم؟ این پرسش کلاسیک — که با نام «پارادوکس فرمی» یا «سکوت بزرگ» شناخته می‌شود — معمولاً دو پاسخ استاندارد دارد: یا هوش پدیده‌ای منحصر‌به‌فرد در کیهان است، و یا تمدن‌های فناورانه به‌سرعت خود را از طریق جنگ و فجایع زیست‌محیطی نابود می‌کنند. با این حال، گروهی از پژوهشگران در مقاله‌ای که در سرویس پیش‌انتشار arXiv منتشر شده، دیدگاه تازه‌ای را در این باره مطرح کرده‌اند.

این پژوهشگران استدلال می‌کنند که خودویرانگری لزوماً به معنای نابودی کامل نیست. کیهان ممکن است سرشار از تمدن‌هایی باشد که به صورت چرخه‌ای تکامل می‌یابند و پیش از آنکه دوباره از خاکستر خود برخیزند، فروپاشی را تجربه می‌کنند. این جهان‌ها ممکن است بخش عمده‌ای از عمر خود را در وضعیتی از «خواب زمستانی فناورانه» سپری کنند؛ امری که توضیح می‌دهد چرا بشریت — با وجود برخورداری از قابلیت‌های ارتباطات رادیویی — در طول قرن گذشته هیچ پیامی دریافت نکرده است.

ده سناریو برای آینده زمین

این موضوع صرفاً یک فرضیه فلسفی نیست؛ بلکه نتیجه مدل‌سازی کامپیوتری درباره آینده احتمالی زمین در هزاره پیش‌رو است. دانشمندان ده سناریوی متمایز را محاسبه کردند که از نظر نوع حکمرانی، دسترسی به منابع و پایداری اجتماعی با یکدیگر تفاوت دارند.

در میان این موارد، سناریوی «عصر طلایی» به چشم می‌خورد — جامعه‌ای مبتنی بر برابری، ثبات و منابع فراوان که دچار فروپاشی نمی‌شود — و همچنین سناریوی «بهشت» که در آن انسان‌ها و ماشین‌ها در هماهنگی با طبیعت هم‌زیستی می‌کنند. با این حال، سناریوی «اوروبوروس» (Ouroboros) — که با ساختاری سلسله‌مراتبی و در حال گسترش، فروپاشی و بازسازی مداوم شناخته می‌شود — توجه ویژه دانشمندان را به خود جلب کرده است. در این مدل، هر چرخه جدید، فرهنگ را به پیش می‌راند و ثبات آن را تقویت می‌کند.

در مقابل، مدل «زندگی با زمین» تمدنی را توصیف می‌کند که تابع محدودیت‌های شدید زیست‌محیطی است؛ این تمدن پس از یک خیزش فناورانه اولیه، به‌طور مرتب دچار بحران‌های عمیق و دوره‌های طولانی‌مدتِ بازیابی می‌شود.

ضریب فعالیت و معادله دریک

پژوهشگران برای هر سناریو ۲۰۰ شبیه‌سازی انجام دادند. آنها دریافتند که روند توسعه تا زمان اتمام منابع یا وقوع یک فاجعه جهانی تصادفی ادامه می‌یابد. پس از آن، جامعه برای بازیابی وضعیت خود تلاش می‌کند که سرعت این بازیابی به دانش و زیرساخت‌های باقی‌مانده بستگی دارد.

دانشمندان نسبتِ زمانی را که یک تمدن در مرحله‌ی فعالِ فناوری سپری می‌کند، «ضریب اشغال» نامیده‌اند. در مدل‌های رایانه‌ای، این رقم بین ۳۸ تا ۱۰۰ درصد متغیر بود. شبیه‌سازی‌ها نشان داد که سناریو‌های «عصر طلایی» و «بهشت» هرگز دچار فروپاشی نشدند؛ با این حال، هفت مورد از ده مدل در تمامی دفعاتِ اجرا، به‌طور مداوم به فاجعه ختم شدند.

این عامل، معادله‌ی مشهور «دریک» را که برای برآورد تعداد جهان‌های بالقوه قابل‌تماس در کهکشان به کار می‌رود، تغییر می‌دهد. اخترشناسان باید تمدنی را دقیقاً در زمانی که قادر به ارسال سیگنال است، شناسایی کنند. اگر دو جهان حالتی «سوسوزن» داشته باشند —یعنی مدام میان توسعه و افولِ پس از فاجعه در نوسان باشند— و دوره فعالیت آنها برای مثال تنها ۴۰ درصد باشد، احتمال هم‌پوشانی و هم‌زمانیِ پنجره‌های فناوری آنها بسیار ناچیز خواهد بود.

منبع: Naukatv.ru