باشگاه خبرنگاران جوان -فرش دستباف تبریز، تنها یک کالا نیست؛ بلکه شناسنامه هنری و نماد تمدنی ایران‌زمین در عرصه‌های جهانی است. این هنر-صنعت که با گره‌های ظریف و نقوش بدیعِ هنرمندان آذری، قرن‌هاست چشم جهانیان را خیره کرده، اکنون به عنوان نماد هویتی «شهر جهانی فرش دستباف» شناخته می‌شود.

با این حال، سایه سنگین نوسانات ارزی، دشواری‌های تأمین مواد اولیه و چالش‌های مدیریتی، تداوم این میراث گران‌بها را با تهدید‌های جدی مواجه کرده است. نشست اخیر کمیسیون فرش اتاق بازرگانی تبریز، به صحنه‌ای برای فریادِ دادخواهی فعالان این صنعت بدل شد؛ جایی که نه تنها ضعف‌های نمایشگاهی، بلکه زیرساخت‌های صادراتی کشور به نقد گذاشته شد.

تعهد ارزی؛ ترمزِ توسعه صادرات

احد عظیم‌زاده، رئیس کمیسیون فرش، گردشگری و صنایع‌دستی اتاق بازرگانی تبریز، در این نشست با بیان اینکه «رفع تعهد ارزی» اصلی‌ترین مانع توسعه صادرات است، تأکید کرد: با اعطای تسهیلات کم‌بهره یا بیمه نمی‌توان مشکلات ساختاری این صنعت را حل کرد.

وی با اشاره به افول مشارکت فعالان در نمایشگاه‌های فرش تهران گفت: «سه سال پیش حدود ۶۶۰ غرفه‌دار در نمایشگاه حضور داشتند، اما این آمار اکنون به حدود ۱۳۰ غرفه تقلیل یافته است. این کاهش حضور، تنها یک آمار نیست، بلکه نشان‌دهنده ناامیدی تولیدکنندگان از بهبود فضای کسب‌وکار است.» وی همچنین بر ضرورت نوآوری در طرح‌ها و افزایش کیفیت فرش تبریز به عنوان تنها راه برون‌رفت از رکود فعلی تأکید کرد.

گلایه از ضعفِ مدیریت دولتی و ساختار نمایشگاهی

ایوب بشیری، نایب‌رئیس کمیسیون فرش اتاق بازرگانی تبریز هم با آسیب‌شناسی روند برگزاری نمایشگاه‌ها، وضعیت فعلی را «در شأن این هنر اصیل» ندانست.

وی با اشاره به تغییرات مداوم در تاریخ برگزاری نمایشگاه‌ها و ضعف در تبلیغات و فضاسازی، تصریح کرد: «متأسفانه حضور در نمایشگاه‌ها همچنان سنتی است و نتوانسته‌ایم نمایشگاه را به یک رویداد حرفه‌ای تبدیل کنیم.

بشیری همچنین با انتقاد از تضعیف جایگاه مدیریتی فرش در بدنه دولت افزود: «زمانی متولی فرش در سطح معاون وزیر بود، اما امروز این جایگاه به یک اداره‌کل تقلیل یافته که مانع از تصمیم‌گیری‌های کلان و بلندمدت شده است.

ضرورت ارتقای «نام تبریز» در سطح جهانی

مرتضی آبدار، دبیر تبریز، شهر جهانی فرش دستباف، نیز بر حفظ اعتبار این عنوان تأکید کرد و گفت: «نام تبریز در حوزه فرش بسیار سنگین است و باید با بررسی دقیق نقاط قوت و ضعف، اجازه ندهیم کاستی‌های نمایشگاهی به اعتبار این شهر ضربه بزند.» وی تغییرات مکرر مدیران در مرکز ملی فرش ایران را عاملی دانست که مانع از شکل‌گیری برنامه‌های راهبردی بلندمدت برای حمایت از فرش دستباف می‌شود.

در همین راستا، علی سلیمانی، رئیس اداره فرش اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت آذربایجان‌شرقی نیز با اشاره به حضور ۳۲ غرفه از فرش آذربایجان‌شرقی در نمایشگاه اخیر تهران، از تلاش برای حل مشکلات تأمین مواد اولیه از طریق کمیته ارزی مرکز ملی فرش خبر داد و بر ضرورت رایزنی با اداره‌کل پست برای کاهش تعرفه‌های ارسال فرش به خارج از کشور تأکید کرد.

نشست فعالان فرش تبریز نشان داد که این صنعت برای بقا، نیازمند «تغییر نگاه دولت» است. از اصلاح مقررات پیمان‌سپاری ارزی گرفته تا ارتقای جایگاه ساختاری مدیریت فرش در کشور؛ همه اینها اقداماتی است که می‌تواند گره‌های کورِ بر دست و پای فرش دستباف ایرانی را باز کند، پیش از آنکه این میراث کهن به حاشیه رانده شود.

منبع: ایرنا