باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در سال‌های اخیر با شتاب بیشتری دنبال شده و ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور از حدود یک‌هزار و ۲۵۰ مگاوات در ابتدای دولت به بیش از ۶ هزار مگاوات رسیده است؛ رشدی که نشان می‌دهد انرژی‌های پاک به یکی از محور‌های مهم توسعه صنعت برق کشور تبدیل شده‌اند.

مصطفی رجبی‌مشهدی، معاون وزیر نیرو، با اشاره به روند توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر عنوان کرده است که از زمان آغاز فعالیت این نیروگاه‌ها در کشور که بیش از دو دهه از آن می‌گذرد، تا ابتدای دولت حدود یک‌هزار و ۲۵۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر احداث شده بود، اما اکنون این ظرفیت به بیش از ۶ هزار مگاوات افزایش یافته است.

بررسی ترکیب این ظرفیت نشان می‌دهد نیروگاه‌های خورشیدی سهم اصلی را در سبد تجدیدپذیر‌های کشور به خود اختصاص داده‌اند. از مجموع بیش از ۶ هزار مگاوات ظرفیت موجود، ۵ هزار و ۴۹۱ مگاوات مربوط به نیروگاه‌های خورشیدی است. همچنین ظرفیت نیروگاه‌های بادی ۳۷۱.۶ مگاوات، برق‌آبی کوچک ۱۰۲.۹ مگاوات، توربین‌های انبساطی ۲۵.۶ مگاوات و نیروگاه‌های زیست‌توده ۲۲.۱۳ مگاوات اعلام شده است.

بر این اساس، بیش از ۹۰ درصد ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاک کشور در اختیار نیروگاه‌های خورشیدی قرار دارد؛ موضوعی که از ظرفیت بالای کشور برای توسعه انرژی خورشیدی حکایت دارد.

هدف‌گذاری ۱۲ هزار مگاواتی تا پایان سال

در همین حال، محمودپور، سرپرست توسعه نیروگاه‌های خورشیدی ساتبا، پیش‌تر درباره برنامه توسعه این نیروگاه‌ها گفته بود که هدف‌گذاری انجام‌شده برای پایان سال، رسیدن به ظرفیت ۱۲ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر است؛ هرچند تحقق این هدف به فراهم بودن شرایط کشور وابسته خواهد بود.

در صورت تحقق این هدف، ظرفیت تجدیدپذیر‌های کشور طی یک بازه زمانی کوتاه، رشد قابل توجه دیگری را تجربه خواهد کرد؛ مسئله‌ای که می‌تواند نقش این نیروگاه‌ها را در تأمین برق کشور پررنگ‌تر کند.

از منظر کارشناسی، توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر تنها به افزایش ظرفیت تولید برق محدود نمی‌شود و می‌تواند چند مزیت مهم برای صنعت برق کشور داشته باشد. نخستین مزیت، کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی در تولید برق است. نیروگاه‌های خورشیدی و بادی در زمان تولید برق، به سوخت فسیلی نیاز ندارند و بنابراین می‌توانند بخشی از فشار وارد بر شبکه تأمین سوخت نیروگاه‌های حرارتی را کاهش دهند.

مزیت دیگر، کمک به تأمین برق در دوره‌های اوج مصرف است. به‌ویژه نیروگاه‌های خورشیدی در ساعات روز که مصرف برق افزایش پیدا می‌کند، امکان تولید دارند و می‌توانند بخشی از نیاز شبکه را پوشش دهند. البته میزان اثرگذاری آنها به شرایط تابش، ظرفیت ذخیره‌سازی و نحوه مدیریت شبکه نیز وابسته است.

همچنین توسعه تجدیدپذیر‌ها می‌تواند به کاهش آلایندگی و مصرف آب در بخش تولید برق کمک کند. این موضوع برای کشوری مانند ایران که هم با محدودیت منابع آبی و هم با چالش تأمین سوخت مواجه است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

با این حال، برای تداوم رشد تجدیدپذیرها، توسعه شبکه انتقال و توزیع، تأمین مالی، ایجاد ظرفیت ذخیره‌سازی و پیش‌بینی سازوکار‌های پایدار برای سرمایه‌گذاران اهمیت ویژه‌ای دارد؛ بنابراین افزایش ظرفیت نیروگاه‌های پاک، زمانی می‌تواند اثرگذاری بیشتری بر پایداری شبکه برق داشته باشد که همزمان زیرساخت‌های مورد نیاز برای جذب و مدیریت این تولید نیز توسعه پیدا کند.

در مجموع، عبور ظرفیت تجدیدپذیر‌های کشور از ۶ هزار مگاوات و هدف‌گذاری ۱۲ هزار مگاواتی، نشان‌دهنده حرکت صنعت برق به سمت متنوع‌تر شدن سبد تولید است؛ مسیری که در صورت فراهم شدن زیرساخت‌ها و تداوم سرمایه‌گذاری، می‌تواند سهم انرژی‌های پاک را در تأمین برق کشور افزایش دهد.