باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - اخترشناسان سیاره‌ای با سنی کمتر از یک میلیون سال که در فاصله ۴۵۰ سال نوری از زمین قرار دارد را کشف کردند که جوان‌ترین سیاره محسوب می‌شود.

تصویرسازی هنری از سیاره فراخورشیدی «الیاس ۲-۲۴ بی» (Elias ۲-۲۴ b) — جوان‌ترین سیاره فراخورشیدی کشف‌شده — که در مرحله رشد خود درون دیسک گاز و غبارِ پیرامون ستاره میزبانِ نوپایش به تصویر کشیده شده است.

این سیاره جدید که «الیاس ۲-۲۴ بی» نام دارد، تقریباً هم‌اندازه سیاره مشتری است، اما با سنی کمتر از یک میلیون سال، همچنان یک «نوزاد» کیهانی محسوب می‌شود. این ویژگی، آن را به جوان‌ترین سیاره فراخورشیدی کشف‌شده تا به امروز تبدیل می‌کند و رکورد قبلی را که در اختیار چهار سیاره با سنی بیش از ۵ میلیون سال بود، می‌شکند.

لوکاس سیزا (Lucas Cieza)، از نویسندگان این پژوهش و استاد مؤسسه اخترفیزیک شیلی، می‌گوید: «مدل‌های ما برای تشکیل سیاره، پیش از این هم در توضیح رکوردداران قبلی با چالش مواجه بودند. "الیاس ۲-۲۴ بی" به ما نشان می‌دهد که حتی بهترین مدل‌های ما نیز همچنان فاقد درک برخی فرآیند‌های مهم هستند.» 

این سیاره چگونه کشف شد؟

برای شناسایی این سیاره، تیمی به سرپرستی آندریا برناردی (Andrea Bernardy) — دانشجوی دکترا در دانشگاه دیه‌گو پورتالس شیلی — به بررسی و تحلیل داده‌های آرشیویِ ثبت‌شده توسط رصدخانه کک (Keck) در هاوایی پرداختند.

این پژوهش بر ستاره «الیاس ۲-۲۴» متمرکز بود که با دیسکی از مواد احاطه شده است. یافته‌های جدید، مشاهدات پیشینِ «آرایه میلی‌متری/زیرمیلی‌متری بزرگ آتاکاما» (ALMA) و «رصدخانه جنوبی اروپا» را تأیید کرد؛ مشاهداتی که پیش‌تر به احتمال وجود جسمی در شکافِ دیسکِ غبارِ پیرامون این ستاره اشاره داشتند. داده‌هایی که این گمانه‌زنی‌ها را تأیید کردند، از مشاهدات رصدخانه کک و با استفاده از ابزار نجومی پیشرفته‌ای به نام «کرونوگراف» (coronagraph) به دست آمدند.

این دستگاه با مسدود کردن نور خیره‌کننده و مستقیم ستارگان دوردست، به پژوهشگران امکان می‌دهد تا نور بازتاب‌یافته از سیارات را ثبت کنند. این تیم داده‌های مربوط به هفت ستاره دوردست را بررسی کرد و این فرضیه را مطرح ساخت که ممکن است سیاره‌ای در شکافِ یکی از دیسک‌های پیرامونی پنهان شده باشد؛ و حدس آنها درست از آب درآمد.

این کشف فرصتی را برای پژوهشگران فراهم می‌کند تا مراحل اولیه تشکیل سیارات را مطالعه کنند.

پژوهشگران امیدوارند با استفاده از کرونوگرافی که به‌تازگی بر روی «تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن» (Nancy Grace Roman Space Telescope) ناسا — پیشرفته‌ترین ابزار در نوع خود که تاکنون به فضا فرستاده شده — نصب شده است، مشاهدات مستقیم بیشتری انجام دهند.

منبع: اسپیس