باشگاه خبرنگاران جوان؛ مریم رضایی -  منوچهر متکی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی و وزیر اسبق امور خارجه در صد و سی و نهمین نشست از سلسله مباحث «جهاد تبیین» با موضوع «بررسی ابعاد مختلف جنگ رمضان» با اشاره به نقش انقلاب اسلامی در تحول مفاهیم سیاسی و اجتماعی گفت: یکی از اثرگذاری‌های جدی انقلاب اسلامی، حوزه مفاهیم بود. پس از جنگ جهانی دوم، شرایط جدیدی در جهان پدید آمد و قدرت‌های پیروز جنگ تلاش کردند فهم مسائل، تعاریف موضوعات و نظام حکمرانی مورد نظر خود را به دنیا القا کنند.

او افزود: در پایان دوره دوقطبی و فروپاشی بلوک شرق نیز غرب تلاش کرد نگاه خود را مبتنی بر لیبرال‌دموکراسی در جهان تثبیت کند. فوکویاما پس از فروپاشی شوروی، اسلام را به‌عنوان یکی از دشمنان جدید غرب معرفی کرد و معتقد بود غرب باید تکلیف خود را با اسلام مشخص کند.

متکی با بیان اینکه نظام آموزشی غرب یکی از ابزار‌های مؤثر برای انتقال مفاهیم مورد نظر این جریان بوده است، اظهار کرد: آن‌ها در نظام آموزشی خود تلاش می‌کنند فارغ‌التحصیلانی را در تراز نظام مورد نظرشان تربیت کنند؛ به‌گونه‌ای که مبانی اعتقادی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی فرد، در چارچوب تعریف‌شده لیبرال‌دموکراسی شکل بگیرد.

او ادامه داد: انقلاب مفاهیم حرکتی بود که امام راحل (ره) ایجاد کرد. ایشان به این پرسش که آیا جهان با وضعیت موجود می‌سازد، پاسخ دادند که نمی‌سازد و باید آن را برهم زد.

وزیر پیشین امور خارجه با اشاره به ماجرای فتوای امام خمینی (ره) درباره سلمان رشدی گفت: یکی از نویسندگان آمریکایی درباره این موضوع می‌گوید وقتی آیت‌الله خمینی فتوای سلمان رشدی را صادر کرد، بسیاری متوجه منظور اصلی ایشان نشدند و موضوع را صرفاً از زوایایی مانند نقض قوانین بین‌المللی یا دخالت در امور دیگران بررسی کردند؛ در حالی که پیام امام این بود که در نظامی که غرب تلاش می‌کند در حوزه اقتصاد، رسانه و سیاست حرف خود را به‌عنوان حرف آخر به جهان تحمیل کند، ما هدایت را امری جهان‌شمول می‌دانیم.

متکی با اشاره به سیره پیامبر اسلام (ص) گفت: انقلاب اسلامی در هدایت خود به الگوی آغازین اسلام توجه داشت. بعثت پیامبر اکرم (ص) در ۲۳ سال، دو دوره تکوین امت و تأسیس دولت را دربر می‌گیرد. در دوره تکوین امت، آیات مکی بر آگاهی‌بخشی و شکل‌گیری جامعه حول مفاهیم الهی تأکید داشت و پس از آن، مرحله تأسیس دولت شکل گرفت.

او افزود: همین الگو توسط امام راحل دنبال شد. ایشان در تمام سال‌های تبعید و پس از آغاز نهضت، بر آگاهی‌بخشی و تبیین تأکید داشتند.

متکی با نقل خاطره‌ای از مرحوم حبیب‌الله عسگراولادی گفت: در سال‌های تبعید امام، هنگامی که شرایط بسیار سخت شده بود، چند نفر به قم رفتند. امام با دیدن چهره‌های پریشان آنها فرمودند شاه کاری کرده که نه راه پیش داشته باشیم، نه راه پس و نه بتوانیم در جایی که هستیم بمانیم؛ اما به حول و قوه الهی کاری خواهیم کرد که شاه نه راه پیش داشته باشد، نه راه پس و نه بتواند در جایی که هست بماند.

او خاطرنشان کرد: امام در مفاهیم تحول ایجاد کرد و بسیاری از اسطوره‌هایی را که غرب تلاش کرده بود به جامعه بشری القا کند، بازتعریف کرد. ایشان به عدالت مفهوم بخشید، ضرورت مبارزه با ظلم را تبیین کرد و مصادیق آن را ارائه داد.

جهاد تبیین؛ ضرورتی برای فهم مأموریت انقلاب

متکی با تأکید بر ضرورت جهاد تبیین گفت: ما باید ابتدا مفاهیم را فرا بگیریم و همه‌چیز برایمان تبیین و آشکار شود تا بتوانیم آن را برای دیگران تبیین کنیم. انتخاب عنوان جهاد تبیین برای این نشست‌ها، عنوانی بسیار مهم و پربرکت است.

او ادامه داد: به میزانی که مفهوم انقلاب مفاهیم را بفهمیم، به بزرگی مأموریتی که این انقلاب و نظام بر عهده دارد پی می‌بریم.

این فعال سیاسی با اشاره به مواضع امام خمینی (ره) در سال‌های پایانی عمرشان اظهار کرد: معمولاً کسانی که انقلاب می‌کنند و رهبری انقلاب را بر عهده می‌گیرند، پس از مدتی با فضای جاری مأنوس می‌شوند و محافظه‌کار می‌شوند؛ اما در سال‌های پایانی عمر امام، می‌بینیم که ایشان به گونه‌ای سخن می‌گفتند که گویی تازه می‌خواهند انقلاب را آغاز کنند.

متکی افزود: امام تأکید داشتند تا پرچم لااله‌الاالله در اقصی نقاط جهان به اهتزاز درنیاید و فریاد الله‌اکبر در نقاط مختلف جهان طنین‌انداز نشود، انقلاب و نهضت ادامه دارد. این درس بزرگی برای نسل‌های بعدی است.

او با اشاره به تعبیر امام خمینی (ره) درباره اینکه ملت ایران در برابر حمله دشمن «مبعوث» خواهد شد، گفت: ما از علما و قرآن آموخته بودیم که بعثت، بعثت یک فرد برای یک امت است و پیامبران اولوالعزم برای مأموریت جهانی مبعوث شدند؛ اما تعبیر "بعثت یک ملت" نشان‌دهنده مأموریت بسیار بزرگی است که می‌توان از انقلاب و نظام اسلامی فهم کرد.

متکی با اشاره به واکنش رژیم صهیونیستی به پیروزی انقلاب اسلامی اظهار کرد: یکی از واقع‌بینانه‌ترین تعابیر درباره انقلاب اسلامی را سران رژیم صهیونیستی به کار بردند و گفتند زلزله‌ای رخ داده است؛ زیرا با همه وجود فرکانس‌های این تحول را درک کرده بودند.

او افزود: با وجود آنکه جمهوری اسلامی ایران طی دهه‌های گذشته نسبت به رژیم صهیونیستی موضع خود را روشن کرده و این رژیم را نامشروع، غاصب و قاتل می‌داند، تا پیش از جنگ ۱۲روزه هیچ گلوله‌ای از سوی جمهوری اسلامی به سرزمین‌های اشغالی شلیک نشد.

آمریکا دو سناریو برای ایران دنبال می‌کرد

وزیر پیشین امور خارجه گفت: آمریکا از ابتدا دو سناریو برای ایران داشت؛ یکی براندازی و دیگری تغییر رفتار ایران و به نوعی تسلیم شدن ایران. آنها با حیله‌ها و حربه‌های مختلف تلاش کردند به یکی از این دو هدف برسند.

او درباره جنگ ۱۲روزه گفت: در سال‌های اخیر برخی اندیشکده‌ها و مراکز مطالعاتی غربی این موضوع را مطرح می‌کردند که هزینه براندازی جمهوری اسلامی کمتر از هزینه تغییر رفتار آن است. این تحلیل را به رؤسای جمهور پیشین آمریکا ارائه کردند، اما آنها نپذیرفتند. ترامپ این تحلیل را پذیرفت و جنگ را آغاز کرد.

متکی افزود: در جریان جنگ ۱۲روزه، در کنار هزاران شهید، امام شهید ما و فرماندهان ارشد نظامی کشور به شهادت رسیدند. تصور آنها این بود که با شهادت رهبر و فرماندهان نظامی، ساختار نظامی ایران فرو خواهد پاشید و پس از آن می‌توانند شاهد قیام مردم و تحقق هدف نهایی، یعنی براندازی جمهوری اسلامی باشند.

او این تصور را با برداشت یزید پس از واقعه عاشورا مقایسه کرد و گفت: یزید نیز در ظهر عاشورا و پس از شهادت امام حسین (ع) تصور کرد کار تمام شده است؛ اما دیدیم که چنین نشد.

متکی خاطرنشان کرد: امام حسین (ع) حضرت عباس (ع) را به‌عنوان علمدار داشت و شهادت او را شکست پشتوانه خود دانست؛ اما در جریان جنگ اخیر، فرماندهان ارشد نظامی ایران به شهادت رسیدند و ظرف چند ساعت جایگزین آنها مشخص شد.

او ادامه داد: پیش از شهادت نیز راهبرد جنگ و سلسله فرماندهان بعدی مشخص شده بود. امروز جنگ همچنان بر اساس همان راهبردی که امام شهید ما تبیین و مشخص کرده بود، ادامه دارد.

ملت ایران پاسخ «هل من ناصر ینصرنی» را داد

او با اشاره به حضور مردم در جریان جنگ ۱۲روزه اظهار کرد: اتفاق دوم، به پا خاستن ملت ایران بود. اگر حضرت زینب (س) و فرزندان اباعبدالله (ع) پس از عاشورا آن‌گونه حرکت کردند و در اربعین به کربلا بازگشتند، امروز نیز پس از شهادت امام ما، میلیون‌ها نفر در ایران و حتی در شهری در کشمیر هند به خونخواهی امام شهید خود به میدان آمدند.

متکی گفت: این یعنی اجابت "هل من ناصر ینصرنی". ملت ایران امروز به جایگاهی رسیده است که به نمایندگی از ملت‌های به‌پاخاسته، این شهادت را به دوش می‌کشد.

متکی با اشاره به تاریخ شکل‌گیری رژیم صهیونیستی گفت: «صهیونیست‌ها برای خود دوره‌هایی را ترسیم کرده‌اند؛ از اعلامیه بالفور و سپس سال ۱۹۴۸ که مرحله ایجاد رژیم صهیونیستی بود، تا دوره تثبیت آن در فاصله ۱۹۴۸ تا ۱۹۷۹.»

او افزود: جنگ‌های مختلف سال‌های ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ و دیگر تحولات منطقه در همین چارچوب قابل بررسی است. با پیروزی انقلاب اسلامی، آنها دریافتند که با پدیده‌ای متفاوت مواجه شده‌اند.

متکی با اشاره به دوران نمایندگی خود در مجلس گفت: در دوره اول مجلس عضو کمیسیون سیاست خارجی بودم و گزارشی از وزارت امور خارجه به دست ما رسید که برایم بسیار جالب بود؛ دانشگاه تل‌آویو کرسی شیعه‌شناسی ایجاد کرده بود. آنها با تمام وجود درک کرده بودند که باید منبع و منشأ این آتشفشان را بشناسند تا بتوانند با آن مقابله کنند.

او ادامه داد: آن‌ها تلاش کردند شیعه، ایران، ملت ایران و مسئولان ایران را بشناسند و از همه منابع اطلاع‌رسانی و همچنین عوامل و جاسوسان خود استفاده کردند.

متکی: دشمن حلقه مفقوده را ندید

او با بیان اینکه دشمن تصور می‌کرد با شناخت کامل ایران می‌تواند ضربه نهایی را وارد کند، گفت: اشتباه صهیونیست‌ها این بود که یک حلقه مفقوده را ندیده بودند؛ آنها حق و باطل را از معادله حذف کرده بودند.

متکی افزود: باطل ممکن است در مقطعی پیروزی ظاهری به دست آورد، اما به دلیل باطل بودن نمی‌تواند پیروز نهایی باشد. امروز می‌پرسند از کجا می‌گویید در جنگ ۱۲روزه شکست خوردند؟ پاسخ روشن است؛ یک ارتش متجاوز وقتی جنگی را آغاز می‌کند هدف دارد و برای رسیدن به آن هدف حرکت می‌کند. اگر در میانه راه درخواست آتش‌بس کند، یعنی به هدف خود نرسیده است.

افول آمریکا و تغییر معادلات قدرت

متکی با اشاره به مفهوم «افول آمریکا» گفت: از بیش از دو دهه پیش، امام شهید ما مفهوم جدیدی را وارد ادبیات سیاسی کرد و آن افول آمریکا بود؛ این در حالی بود که آمریکا پس از فروپاشی شوروی خود را قدرت مطلق جهان می‌دانست.

وی افزود: یک ابرقدرت دو ویژگی دارد؛ نخست اینکه آنچه را می‌خواهد به دست می‌آورد و دوم اینکه می‌تواند جلوی تحقق آنچه را نمی‌خواهد بگیرد. آمریکایی‌ها در سال ۲۰۱۶ دریافتند که نه می‌توانند همه خواسته‌های خود را محقق کنند و نه می‌توانند از تحقق همه آنچه نمی‌خواهند جلوگیری کنند.

متکی با اشاره به شعار «آمریکا را دوباره بزرگ کنیم» گفت: معنای این شعار آن است که آمریکا دیگر در جایگاه اول نیست و باید دوباره به جایگاه اول بازگردد.

او تأکید کرد: مراد من از آمریکا ترامپ، حزب جمهوری‌خواه یا حزب دموکرات نیست؛ منظور ساختار‌های عمیق‌تر حکمرانی و جریان‌هایی است که در سیاست آمریکا و صهیونیسم جهانی نقش دارند. آنچه در این جنگ آسیب دید، تصور قدرقدرتی آمریکا بود.

ضرورت توجه به عرصه سیاسی و دیپلماسی

متکی با اشاره به تحولات پس از جنگ گفت: تمام تلاش آنها این است که صحنه سیاسی را به گونه‌ای ترسیم کنند که دست‌کم بتوانند بگویند در این عرصه شکست نخورده‌اند.

او افزود: توان دیپلماسی ما باید کاملاً مراقب باشد. در دیپلماسی گاهی باید گفت و گاهی نباید گفت. دیپلماسی یعنی گفتن، مذاکره و تبیین؛ اما گاهی دیپلماسی یعنی عدم مذاکره.

متکی تأکید کرد: اگر قدرت دیپلماسی ما در شرایط کنونی، یعنی همکاران من در وزارت امور خارجه، پا به پای میدان و در تراز شرایط حرکت کنند، می‌توانیم دشمن را شکست دهیم.

یمن یک استراتژی ملی برای مقاومت دارد

او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش یمن در تحولات منطقه اظهار کرد: یمن در حوزه ایستادگی یک تاریخچه دارد. بافت اجتماعی، تاریخ، اعتقادات و فرهنگ مردم یمن تصویری از این کشور ارائه کرده که نشان می‌دهد کسی به‌سادگی نمی‌تواند بر یمن مسلط شود.

متکی افزود: مصر زمانی تلاش کرد برای اشراف بر باب‌المندب بر یمن مسلط شود، اما مجبور شد یمن را ترک کند. درباره افغانستان نیز تجربه مشابهی وجود دارد؛ انگلیسی‌ها و پس از آنها آمریکایی‌ها تجربه حضور و خروج از افغانستان را داشتند.

او با اشاره به ویژگی‌های جغرافیایی و نظامی یمن گفت: یمن در جنگ نامتقارن ظرفیت‌های قابل توجهی دارد، در حالی که دشمن برای جنگ نامتقارن امکانات مشابهی ندارد.

متکی ادامه داد: سعودی‌ها سال‌ها با یمن جنگیدند، مناطق مختلف را بمباران کردند و ائتلاف تشکیل دادند، اما نتوانستند به هدف خود برسند. بعد از آنها آمریکایی‌ها وارد شدند و بمباران یمن را آغاز کردند، اما مدت زیادی نگذشت که ترامپ اعلام کرد اگر یمنی‌ها حملات خود را متوقف کنند، آمریکا نیز حملاتش را متوقف خواهد کرد.

او گفت: یمن خودش را خالصانه و مخلصانه جزئی از مقاومت تعریف کرده است.

متکی با اشاره به راهبرد «محاصره در برابر محاصره» یمن گفت: این یک استراتژی ملی است که یمن آن را به‌صراحت اعلام کرد. این راهبرد، میزان آسیب‌پذیری و شکنندگی ظرفیت‌های اقتصادی آمریکا و عربستان را نشان داد.

او افزود: عملیات یمن سریع نیست؛ بلکه حاصل یک استراتژی و طراحی است. یمنی‌ها گام‌های بعدی خود را می‌دانند، در حالی که عربستان نمی‌داند چه باید بکند.

متکی اظهار کرد: دو آبراه حیاتی و استراتژیک منطقه، یعنی تنگه هرمز و باب‌المندب، در معادلات منطقه‌ای اهمیت ویژه‌ای دارند و بخش قابل توجهی از تجارت و اقتصاد جهان از این مسیر‌ها عبور می‌کند. ما ان‌شاءالله شاهد شکست نهایی آمریکا در این خباثت و جنایتی که مرتکب شدند، خواهیم بود.

او در پایان با اشاره به حضور مهمانانی از کشور‌های مختلف در این نشست گفت: امیدواریم به برکت حضرت شاهچراغ (ع) و با هدایت و عنایت ایشان، بتوانیم این جلسه و مسیر جهاد تبیین را با قوت ادامه دهیم.