باشگاه خبرنگاران جوان - علی مصطفی‌نژاد؛ مدیر پایگاه تخصصی پل‌های تاریخی لرستان امروز با اشاره به نمایان شدن بقایای یک پل تاریخی در شهرستان بروجرد، اظهار کرد: لرستان به دلیل برخورداری از تعداد قابل توجهی پل تاریخی، به‌درستی به عنوان «سرزمین پل‌های تاریخی ایران» شناخته می‌شود و یکی از اهداف اصلی پایگاه پل‌های تاریخی نیز از زمان آغاز فعالیت، شناسایی، مستندسازی و ثبت ملی این آثار بوده است.

 وی افزود: پایگاه پل‌های تاریخی لرستان از سال ۱۳۸۳ فعالیت خود را آغاز کرده و یکی از رویکرد‌های اصلی آن، تمرکز بر شناسایی و ثبت ملی پل‌های تاریخی استان بوده است تا ظرفیت تاریخی و معماری لرستان بیش از پیش به کشور و جهان معرفی شود. مدیر پایگاه تخصصی پل‌های تاریخی لرستان گفت: در حال حاضر حدود ۱۰۰ پل تاریخی در استان لرستان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، در آستانه ثبت قرار دارد یا در مرحله شناسایی، بررسی و مستندسازی است و این روند همچنان ادامه دارد.

مصطفی‌نژاد با اشاره به نمایان شدن بقایای یک پل تاریخی در بروجرد تصریح کرد: در جریان عملیات لایروبی رودخانه بروجرد محدوده میدان عشایر بقایای یک پل تاریخی نمایان شد که پس از اطلاع، با هماهنگی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان و با حضور مدیرکل دفتر فنی مسئولان شهرستان و کارشناسان مربوطه، از محل بازدید و بررسی کارشناسی انجام شد.

 وی ادامه داد: در شرایط فعلی امکان انجام عملیات خواناسازی و کاوش گسترده روی این اثر وجود ندارد، چراکه با توجه به نزدیک شدن فصل بارش، هرگونه عملیات در بستر رودخانه می‌تواند علاوه بر ایجاد خطر برای عوامل اجرایی، خود اثر تاریخی را نیز در معرض آسیب بیشتری قرار دهد.

مدیر پایگاه تخصصی پل‌های تاریخی لرستان بیان کرد: به همین دلیل در بازدید انجام‌شده تأکید شد عملیات لایروبی که از سوی دستگاه مربوطه آغاز شده، با رعایت کامل ملاحظات و تعریف فنی لایروبی و بدون دستکاری گسترده بستر رودخانه انجام شود تا از وارد شدن آسیب به بقایای پل جلوگیری شود.

مصطفی‌نژاد درباره قدمت احتمالی این سازه تاریخی گفت: آنچه تاکنون از بقایای پل نمایان شده، بیشتر ویژگی‌های یک اثر متعلق به دوره پهلوی اول را نشان می‌دهد، اما برای اظهار نظر قطعی درباره تاریخ ساخت آن نیازمند بررسی‌های دقیق‌تر و گمانه‌زنی باستان‌شناسی هستیم. 

وی افزود: این احتمال وجود دارد که پل نمایان‌شده مربوط به دوره پهلوی اول باشد، اما احتمال دیگری نیز وجود دارد که این سازه بر روی بقایای یک پل قدیمی‌تر احداث شده باشد؛ موضوعی که تنها از طریق بررسی‌های تخصصی و گمانه‌زنی قابل اثبات است.

 مدیر پایگاه تخصصی پل‌های تاریخی لرستان با اشاره به ویژگی خاص پل‌های تاریخی این استان عنوان کرد: یکی از ویژگی‌های مهم پل‌های تاریخی لرستان این است که در بسیاری از موارد، یک پل در محل بقایای پل قدیمی‌تر احداث شده و با بررسی دقیق‌تر، آثار سازه‌های پیشین نیز نمایان می‌شود.

مصطفی‌نژاد گفت: انتخاب محل احداث پل‌های تاریخی معمولاً بر اساس شناخت دقیق از شرایط رودخانه، میزان طغیان و سیلاب، وضعیت بستر و امکان عبور ایمن از رودخانه انجام می‌شده است؛ بنابراین سازندگان پل‌های تاریخی، نقاطی را انتخاب می‌کردند که از نظر موقعیت جغرافیایی و استراتژیک، بهترین شرایط را برای عبور از رودخانه داشته باشد.

وی پل تاریخی کشکان را نمونه‌ای روشن از این ویژگی عنوان کرد و افزود: در محل پل کشکان، رودخانه پس از برخورد با یک عارضه مرتفع، از شدت و سرعت آن کاسته می‌شود و جریان رودخانه آرام‌تر می‌شود؛ همین شرایط باعث شده این محدوده در دوره‌های مختلف به عنوان یکی از نقاط مناسب برای احداث پل مورد استفاده قرار گیرد و در بررسی‌ها نیز آثار چند پل متعلق به دوره‌های مختلف در همین محدوده شناسایی شده است.

 مدیر پایگاه تخصصی پل‌های تاریخی لرستان تأکید کرد: بنابراین درباره بقایای پل تاریخی نمایان‌شده در بروجرد نیز نمی‌توان احتمال وجود سازه‌ای قدیمی‌تر در زیر یا پیرامون آن را نادیده گرفت و برای مشخص شدن دوره‌های ساخت و پیشینه این اثر، انجام مطالعات باستان‌شناسی و گمانه‌زنی ضروری است.

مصطفی‌نژاد خاطرنشان کرد: در بررسی آثار تاریخی به‌ویژه سازه‌های آبی و پل‌ها، همواره این احتمال وجود دارد که بقایای مشاهده‌شده، بخشی از یک سازه متأخرتر باشد که بر روی آثار یک پل قدیمی‌تر ساخته شده است و همین موضوع اهمیت مطالعات علمی و مستندسازی دقیق این آثار را دوچندان می‌کند. 

منبع: میراث فرهنگی لرستان