باشگاه خبرنگاران جوان؛ بنیاد مسکن از ۲۸ اسفند ماه سال گذشته، مجموعه‌ای از عملیات «تعیین خسارت، اسکان جنگ‌زده‌ها، آواربرداری، تامین مالی بازسازی و شروع تعمیرات جزئی، کلی و احداث مجدد» خانه‌ها و ساختمان‌های مسکونی در ۴۰۷ شهر و روستا در سطح استان‌ها را آغاز کرد.

دامنه این ماموریت باتوجه به مصوبه هیات‌دولت، خارج از کلان‌شهرها از جمله تهران، تعریف شد.

امروز پس‌از ۵ ماه کار بازسازی مناطق شهری و روستایی آسیب‌دیده از حملات هوایی جنگ رمضان، حدود دو‌سوم خانه‌هایی که نیازمند تعمیرات در سطوح مختلف بودند، رفع نقص شدند. همچنین، ساخت یک‌سوم از واحدهای مسکونی که کامل تخریب‌شده بودند نیز در مراحل مختلف پیشرفت ساخت قرار دارد.

بنیاد مسکن بواسطه ۴ دهه تجربه ملی در احیای شهرها و روستاها پس‌از انواع حوادث انسان‌ساز همچون جنگ تحمیلی ۸ساله و همچنین رخدادهای خسارت‌بار طبیعی شامل زلزله‌های ویرانگر بم، ورزقان و همینطور خرابی‌های سیل‌ در سال‌های اخیر، توانست پرونده بازسازی جنگ ۱۲ روزه در شهرها را سال گذشته به سرانجام برساند.

هدف‌گذاری بنیاد برای اتمام کارهای بازسازی در جنگ ۴۰ روزه نیز به صورت دو افق زمانی تعریف شده است.

با برنامه‌ریزی صورت گرفته برای تعمیرات ۱۰۰ هزار واحدهای مسکونی، زمان نهایی این مجموعه اقدامات پایان سال ۱۴۰۵ و برای بازسازی ساختمان‌های ویران‌شده یا نیازمند مقاوم‌سازی اساسی نیز پایان سال ۱۴۰۶ تعیین شده است.

مدل مالی بازسازی‌ها در جنگ ۴۰ روزه

مجید جودی، معاون بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با تشریح بخش‌هایی از گزارش ملی بازسازی‌های مناطق مسکونی ایران در جنگ ۴۰ روزه اعلام کرد: کار احداث مجدد بیش از یک هزار واحد مسکونی و غیرمسکونی در شهرها و روستاهای محل اصابت پرتابه‌های دشمن، با مدل مالی مشخص انجام شد.

در قالب این مدل، بنیاد مسکن مبلغ ۲۵ میلیون تومان به ازای هر مترمربع برای پوشش هزینه‌های بازسازی خانه‌ها در نظر گرفت. این کمک‌هزینه بلاعوض باتوجه به مساحت واحدهای مسکونی آسیب‌دیده، محاسبه و تا سقف ۲.۵ میلیارد تومان به هر یک از مالکان واحدهایی که تخریب کامل یا ویران شده بودند پرداخت شد.

معاون بازسازی بنیاد مسکن با تشریح جزئیات مربوط به آمار خانه‌های آسیب‌دیده، گفت: ۱۰۰ هزار واحدمسکونی در ۲۲۲ شهر و ۱۸۵ روستا، از جنگ ۴۰ روزه، آسیب‌های جزئی یا قابل‌توجه دیدند که در دسته بناهای مسکونی نیازمند «تعمیرات» قرار گرفتند. تاکنون کار بازسازی نزدیک به ۷۰ هزار واحدمسکونی در این دسته به اتمام رسیده است. البته این رقم مربوط به اقدامات بنیاد مسکن انقلاب اسلامی است. تعدادی از مالکان این ۱۰۰ هزار واحدمسکونی بدون مراجعه به بنیاد مسکن، به دلیل جزئی بودن آسیب‌های واردشده، خودشان اقدام به ترمیم بنای خود کردند، که در این صورت آمار اتمام تعمیرات کل به بالای ۷۵ درصد می‌رسد.

همچنین ۱۲۰۰ واحدمسکونی و غیرمسکونی نیز در دسته «احداث مجدد» قرار دارند که از این تعداد، تاکنون برای ساخت ۴۵۰ واحد پروانه ساختمانی صادر شده و عملیات تکمیل ۱۵ واحدمسکونی ساخته‌شده نیز به پایان رسیده است.

بازسازی منعطف خانه‌ها

جودی، معاون بازسازی بنیاد مسکن، با اشاره به دو‌ تجربه کاملا متفاوت در تاریخ بازسازی شهرها طی دهه‌های گذشته، درباره شیوه جبران خسارت‌های اساسی جنگ ۴۰ روزه تصریح کرد: در این دوره، آن از آن تجربه‌ای که راندمان و رضایت بیشتری به همراه داشت استفاده کردیم. براین اساس، بنیاد مسکن در مواجهه با مالکان بناهایی که نیازمند احداث مجدد بودند، اصراری بر «ساخت توسط پیمانکاران بنیاد» نکرد. بلکه تسهیلات بلاعوض مترمربعی ۲۵ میلیون تومان را برحسب نوع تصمیم مالکان برای چگونگی احیای خانه‌شان در اختیارشان قرار دارد.

در‌ برخی از شهرها و روستاها، خسارت‌دیده‌ها بعداز آنکه مطلع شدند هزینه خرید یک واحدمسکونی نوساز از احداث مجدد بنای تخریب‌شده آنها ارزانتر می‌شود، با تسهیلات بنیاد مسکن اقدام به خرید خانه برای خود کردند.

برخی هم در همان زمین قبلی‌شان، خانه خود را ساختند. برخی دیگر، با استفاده از امتیاز تراکم‌ساختمانی دریافتی از شهرداری‌های شهر خود، در جریان احداث مجدد، طبقات بیشتری به ساختمان مسکونی آسیب‌دیده اضافه کردند.

به این ترتیب، مدل مالی بازسازی بنیاد مسکن به یک اهرم قوی برای آسیب‌دیدگان از جنگ جهت تجهیز و بهبود محل سکونت‌شان تبدیل شد.

هم بازسازی، هم تهیه اسباب زندگی

گزارش ملی بنیاد مسکن درباره بازسازی‌های پس‌از جنگ ۴۰ روزه نشان می‌دهد، این نهاد علاوه بر ماموریت اصلی خود، کمک مضاعف به خسارت‌دیدگان ارائه کرد و آن، «تامین اسباب و وسائل زندگی» برای خانواده‌هایی است که با تخریب خانه‌هایشان در حملات هوایی، تجهیزات زندگی‌شان نیز از دست رفت. 

طی ۵ ماه گذشته، ۳۵ هزار پرونده «تامین اسباب و اثاثیه منزل» در بنیاد مسکن برای آسیب‌دیدگان از جنگ ۴۰ روزه تشکیل شد.

بنیاد مسکن یک فهرست شامل ۳۰ قلم انواع وسایل ضروری منزل، تهیه کرده است و‌ برحسب تعداد و میزان وسایل از دست‌رفته‌‌ جنگ‌زده‌ها، تسهیلات خرید به همراه کمک‌هزینه بلاعوض به آنها پرداخت می‌کند.

براین اساس یک میلیارد تومان بلاعوض و یک میلیارد تومان نیز به صورت وام با نرخ بهره ۵ درصد به مردمی که در اثر جنگ ۴۰ روزه وسایل زندگی‌شان از دست رفت، توسط بنیاد مسکن پرداخت می‌شود.

برآوردهای هزینه‌ای صورت گرفته در این‌ گزارش ملی نشان می‌دهد، ۳۵ هزار میلیارد تومان برای پوشش انواع هزینه‌های مرتبط با آسیب به خانه‌ها در جنگ ۴۰ روزه صورت گرفته یا در حال انجام است.