باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور  - ملیکا برقی زاده کارشناس بازار سرمایه در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان گفت: یکی از مشکلات دیرینه شرکت‌های بورسی، به ویژه شرکت‌های صادراتی، این بود که درآمد‌های ارزی آنها با نرخی پایین‌تر از نرخ بازار آزاد تسعیر می‌شد. به همین دلیل، افزایش نرخ ارز لزوما به همان میزان در درآمد و سودآوری این شرکت‌ها منعکس نمی‌شد و بخشی از ارزش واقعی فروش آنها خارج از صورت‌های مالی باقی می‌ماند؛ با افزایش نرخ دلار حواله و کاهش فاصله آن با نرخ بازار آزاد، بخش بیشتری از ارزش واقعی فروش شرکت‌ها به درآمد و سود آنها منتقل شد. این تغییر ابتدا در گزارش‌های کدال، از طریق رشد مبلغ فروش و بهبود سودآوری شرکت ها، نمایان شد و سپس اثر خود را در قیمت سهام نشان داد به عبارت دیگر، بخشی از رشد بازار در یک سال گذشته صرفا ناشی از افزایش هیجان یا رشد نسبت P/E نبوده است. افزایش سود اسمی شرکت‌ها نیز پشتوانه مهمی برای رشد قیمت سهام بوده است.

این کارشناس بازار سرمایه در ادامه بیان کرد: اما بعد از رشد قابل توجه بازار، سوال مهم دیگری مطرح می‌شود: آیا بورس در حال حاضر گران شده است؟ یکی از معیار‌های مهم برای پاسخ به این سوال، بررسی ارزش دلاری بازار است. ارزش دلاری بورس به سرمایه گذار کمک می‌کند تا اندازه بازار را فارغ از اثر تورم و تغییرات نرخ ارز بررسی کند. با این معیار، بورس در حال حاضر در محدوده‌ای قرار ندارد که بتوان آن را به سادگی حبابی توصیف کرد در مقابل، ارزش دلاری بازار نیز آن قدر پایین نیست که بتوان گفت سهام به صورت گسترده و بدون توجه به کیفیت شرکت ها، در محدوده بسیار ارزنده‌ای قرار گرفته‌اند. بنابراین، این شاخص بیشتر تصویری میانه از وضعیت فعلی بازار ارائه می‌دهد؛ بازاری که بخشی از عقب ماندگی خود را جبران کرده، اما هنوز فاصله‌ای با سطوحی دارد که بتوان از آن به عنوان حباب گسترده یاد کرد.

او افزود: در واقع، وقتی درآمد شرکت‌ها با نرخ‌های بالاتری تسعیر می‌شود، حتی بدون افزایش محسوس در مقدار تولید و فروش، امکان رشد درآمد ریالی و در ادامه سود اسمی شرکت‌ها فراهم می‌شود. همین موضوع باعث شد رشد بازار در بخشی از مسیر خود با بهبود متغیر‌های بنیادی همراه باشد.

P/E؛ بازار نه ارزان، نه گران

این کارشناس بازار سرمایه گفت: معیار مهم دیگر، نسبت P/E دوازده ماهه بازار یا P/E TTM است. این نسبت نشان می‌دهد سرمایه گذاران حاضرند در ازای هر واحد سود شرکت ها، چه میزان قیمت پرداخت کنند. در حال حاضر P/E بازار در محدوده حدود ۷ واحد قرار دارد. از منظر تاریخی، این سطح بیشتر یک محدوده میانی محسوب می‌شود؛ یعنی بازار نه به شکل واضح گران است و نه می‌توان آن را به شکل واضح ارزان دانست.