باشگاه خبرنگاران جوان - محمددانش، عضو هیئت‌مدیره اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی  با ترسیم وضعیت لجستیک در مرز‌های دوغارون و سرخس، نسبت به افزایش توقف کامیون‌ها به ۱۴ تا ۱۵ شبانه‌روز هشدار داد و اظهار کرد: ناهماهنگی دستگاه‌های اجرایی و تضاد منافع، هزینه‌های اقتصادی سنگینی را به تجار و فعالان این حوزه تحمیل کرده است.

دانش، در واکاوی بحران جاری در شبکه حمل‌ونقل جاده‌ای و ترانزیت کشور، از وضعیت گلوگاه‌های صادراتی به‌عنوان پاشنه آشیل اقتصاد منطقه یاد کرد و گفت: سال‌هاست با مشکلات زیرساختی در لجستیک مواجه هستیم؛ اما آنچه امروز در مرز‌های دوغارون و سرخس شاهد آنیم، فراتر از یک چالش عادی است و به یک بحران مدیریت تبدیل شده است.

 توقف ۶ تا ۸ هزار کامیون و بلاتکلیفی اقتصادی

وی با ارائه آماری تکان‌دهنده از وضعیت توقف ناوگان حمل‌ونقل افزود: در حال حاضر تعداد کامیون‌های متوقف در مرز‌ها به ۶ تا ۸ هزار دستگاه رسیده است. متأسفانه مدت‌زمان توقف که تا هفته گذشته حدود ۸ تا ۱۰ شبانه‌روز بود، اکنون به ۱۴ تا ۱۵ شبانه‌روز افزایش یافته است.

این فعال اقتصادی با اشاره به پیامد‌های مالی این رکود تصریح کرد: با احتساب هزینه روزانه ۲۲۵ تا ۲۵۰ دلار برای هر کامیون، شاهد خسارتی بالغ بر ۱۰ هزار دلار برای هر دستگاه کامیون هستیم. این رقم نه تنها توان شرکت‌های حمل‌ونقل و رانندگان را از بین برده، بلکه هزینه‌های تمام‌شده کالا را برای تجار به شدت افزایش داده و قدرت رقابت‌پذیری صادرکنندگان را در بازار‌های هدف به صفر رسانده است. 

ناهماهنگی مدیریتی و تضاد منافع در پایانه‌های مرزی

دانش در تحلیل ریشه‌های این وضعیت عنوان‌کرد: علت اصلی این بحران، ناهماهنگی کامل میان دستگاه‌های اجرایی مستقر در مرز است. گمرک، مرزبانی، نیرو‌های انتظامی و بخش‌های دیگر، هر یک ساز خود را می‌زنند و مدیریت واحدی در مرز وجود ندارد. تضاد منافع در ایجاد پارکینگ‌ها و مراکز بازرسی کاملاً مشهود است؛ جایی که درآمد برخی مراکز از محل توقف طولانی کامیون‌ها تأمین می‌شود و عملاً انگیزه‌ای برای تسهیل تردد وجود ندارد.

وی افزود: متأسفانه مناطق آزاد نیز که باید به کاتالیزور توسعه تبدیل می‌شدند، اکنون به بستری برای فعالیت شرکت‌های واسطه‌گر مجازی تبدیل شده‌اند که بدون ایجاد هیچ زیرساخت فیزیکی یا تغییر در ظرفیت انبارها، هزینه‌های خدمات را تا چندین برابر افزایش داده‌اند. این در حالی است که حتی زیرساخت‌های حداقلی نظیر ظرفیت انباری یا فناوری‌های لازم برای سرعت‌بخشی به ترخیص کالا وجود ندارد.

 مقایسه با دوران جنگ؛ ظرفیت‌هایی که نادیده گرفته شد

عضو هیئت‌مدیره اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی با یادآوری دوران جنگ تحمیلی تأکیدکرد: در سال‌های دفاع مقدس اخیر، شاهد بودیم که با یک عزم جهادی، میزان تردد کامیون‌ها به ۱۲۰۰ تا ۱۳۰۰ دستگاه در روز می‌رسید؛ اما امروز این رقم در شرایط عادی به ۴۰۰ تا ۵۰۰ دستگاه تنزل یافته است. این امر ثابت می‌کند که مشکل، کمبود امکانات فیزیکی نیست، بلکه فقدان مدیریت واحد و اراده برای حل معضل است. اگر دولت بتواند همان مدیریت جهادی را احیا کند، می‌توان به سرعت این گره‌های ترافیکی را باز کرد.

 تهدید رقبای منطقه‌ای و لزوم دیپلماسی اقتصادی

دانش با اشاره به چالش‌های رقابتی با کشور‌های همسایه افزود: ما در حال حاضر با ناتوانی در رقابت قیمتی با کامیون‌های افغانستانی، ترکمنی و ازبکی مواجه هستیم. به عنوان مثال، در مسیر‌های ترانزیتی به تاجیکستان، هزینه‌های جابه‌جایی کالا به دلیل اختلاف تعرفه‌ها و مدل‌های حمل‌ونقل، حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ دلار برای هر کامیون گران‌تر از رقبای منطقه‌ای ماست. این یعنی کالای ایرانی برای خروج از کشور، قربانی هزینه‌های لجستیکی غیرمنطقی می‌شود.

وی در پایان ضمن اعلام آمادگی برای ارائه راهکار‌های عملیاتی به مسئولین عالی‌رتبه استانی و ملی خاطرنشان کرد: جلسات مشترک استانداران ایران و هرات نشان‌دهنده پیشرفت‌های خوبی در لایه سیاسی است، اما این بخش خصوصی است که در کف میدان با این موانع مواجه است.

منبع: تسنیم