باشگاه خبرنگاران جوان - بندر المخا در کرانه‌های دریای سرخ، یکی از کهن‌ترین و راهبردی‌ترین بنادر جهان به شمار می‌رود که روزگاری مقصد کاروان‌های تجاری از اقصی نقاط جهان بود و نام آن با قهوه معروف موکا در تاریخ تجارت جهانی جاودانه شد. (بندر المخا زمانی بزرگترین مرکز صادرات قهوه جهان بود و نام موکا از آن گرفته شده است.)

این بندر که در غرب استان تعز و در فاصله‌ای حدود ۶۵ کیلومتری شمال تنگه استراتژیک باب‌المندب قرار دارد، امروز به صحنه‌ای برای تقابل میان اشغالگری سعودی و مقاومت مشروع ملت یمن بدل شده است.

موقعیت استثنایی بندر المخا در تجارت جهانی

بندر المخا با فاصله تنها ۶ کیلومتر از خط کشتیرانی بین‌المللی که اقیانوس هند و دریای عرب را به دریای سرخ و کانال سوئز متصل می‌کند، به عنوان شریان اصلی تجارت جهانی و نقطه اتصال حیاتی میان خلیج فارس و دریای مدیترانه شناخته می‌شود.

این فاصله اندک به این معناست که کشتی‌های عظیم‌الجثه حامل نفت و کالا‌های اساسی در مسیر خود میان شرق و غرب، در مجاورت این بندر قرار می‌گیرند و آن را به موقعیتی کم‌نظیر برای ارائه خدمات سوخت‌رسانی، تعمیرات و تجارت آزاد تبدیل کرده است.

این موقعیت جغرافیایی ویژه، بندر المخا را به یکی از مهم‌ترین مراکز تجاری جهان تبدیل کرده بود، به‌گونه‌ای که شرکت‌های تجاری هلندی، انگلیسی و فرانسوی در قرون گذشته دفاتر خود را در این بندر دایر کرده بودند و کالاهایی، چون بخور، قهوه، صبر و چوب عود از این بندر به اقصی نقاط جهان صادر می‌شد.

غارت اقتصادی یک گنجینه استراتژیک توسط متجاوزان

با آغاز جنگ تجاوزکارانه علیه یمن، این بندر که می‌توانست سالانه بیش از ۱۲ میلیارد ریال یمنی عاید خزانه این کشور کند، به غنیمتی برای متجاوزان تبدیل شد.

ابتدا امارات متحده عربی با همراهی نیرو‌های وابسته، کنترل کامل بندر المخا را در دست گرفت و با ایجاد منطقه آزاد تجاری، به فکر جداسازی آن از استان تعز و الحاق به مناطقی، چون جزیره میون و رأس عمران بود تا با تشکیل «اقلیم المخا» بر این گذرگاه حیاتی سلطه کامل یابد. اما با انتقال مدیریت این بندر از ابوظبی به ریاض در ابتدای سال ۲۰۲۶ میلادی، ماهیت اشغالگری آشکارتر شد.

دکتر یحیی علی السقاف، وکیل وزارت دارایی یمن و کارشناس اقتصادی، در گفت‌و‌گو با پایگاه خبری «المسیرة» در این باره تأکید کرده است که متجاوزان سعودی، بندر المخا را از یک مرکز اقتصادی پویا به پایگاه نظامی و انبار مهمات و تجهیزات نظامی خود تبدیل کرده‌اند و تأسیسات و انبار‌های آن را به پادگانی برای استقرار ده‌ها نظامی سعودی و مزدورانشان بدل ساخته‌اند.

به گفته این کارشناس اقتصادی، این اقدامات تجارت این بندر را کاملاً تعطیل و تمامی فعالیت‌های صادراتی و اقتصادی آن را متوقف کرده و نه تنها درآمد‌های کلان آن را به یغما برده، بلکه آن را به تهدیدی برای امنیت منطقه و جهان تبدیل نموده است. همچنین خسارت‌های ناشی از جنگ و توقف فعالیت این بندر تاکنون حدود ۸۰۰ میلیون دلار برآورد شده است.

اهداف پشت پرده حضور نظامی در المخا

دکتر یحیی السقاف در ادامه تحلیل خود به ابعاد راهبردی این اشغالگری اشاره کرده و می‌گوید: «سیطره بر بندر المخا و باب‌المندب، صرفاً یک اقدام نظامی منطقه‌ای نیست؛ بلکه بخشی از طرح‌های راهبردی آمریکا و رژیم صهیونیستی برای تسلط بر این آبراه حیاتی و کنترل بر خطوط کشتیرانی بین‌المللی است».

وی تأکید دارد که حضور نظامی سعودی‌ها در المخا، دقیقاً ابزاری برای اعمال فشار بر اقتصاد جهان و ایجاد اختلال در عبور و مرور نفت و کالا در صورت بروز بحران‌های پیش‌روست.

همچنین دکتر ابراهیم مفضل، استاد حسابداری دانشگاه صنعا و کارشناس اقتصادی، در گفت‌وگویی مشابه با همان پایگاه خبری، موقعیت باب‌المندب را به عنوان یکی از گلوگاه‌های اصلی تجارت جهانی و مسیر انتقال نفت از خلیج فارس به اروپا و آمریکا، نقطه‌ای راهبردی برای هر قدرتی که به دنبال نفوذ بر اقتصاد جهانی است، توصیف کرده است.

به باور این کارشناسان، این حضور نظامی مشترک، درواقع به آمریکا و متحدانش این امکان را می‌دهد که در مواقع بحران، بر اقتصاد جهانی از طریق بستن یا اختلال در این گذرگاه کلیدی فشار وارد کنند.

این تحلیلی است که نشان می‌دهد تسلط بر باب‌المندب، به عنوان یکی از گلوگاه‌های اصلی تجارت جهانی و مسیر انتقال نفت از خلیج فارس به اروپا و آمریکا، آن را به نقطه‌ای راهبردی برای هر قدرتی که به دنبال نفوذ بر اقتصاد جهانی است، تبدیل کرده است.

عملیات موشکی و پهپادی نیرو‌های مسلح یمن علیه بندر المخا در روز‌های اخیر در راستای دفاع از حاکمیت ملی و نفی اشغالگری صورت گرفته است.

بر اساس اعلام سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی نیرو‌های مسلح یمن، این حملات با هدف انهدام تسلیحات و سلاح‌های متجاوزان سعودی و مزدورانشان که از این بندر به عنوان پایگاه لجستیکی برای تداوم محاصره و جنایات خود علیه یمن استفاده می‌کردند، انجام شده است.

گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که در این حملات، شناور‌های جنگی و تجمعات نظامی دشمن با موشک‌های بالستیک و پهپاد‌ها هدف قرار گرفته و تلفات و خسارات سنگینی به آنها وارد شده است.

دولت عدن؛ حافظ منافع اشغالگران نه مردم یمن

دولت موسوم به عدن که وابسته به متجاوزان سعودی است، هم به جای دفاع از منافع ملی و حاکمیت یمن بر سرزمین‌هایش، به شریک اشغالگران تبدیل شده است. این دولت با همکاری در ایجاد منطقه آزاد تجاری و تسهیل حضور نظامیان خارجی در المخا، به غارت منابع این بندر تاریخی دامن می‌زند و نقشی جز تخریب اقتصاد ملی و تحقیر ملت یمن ایفا نمی‌کند.

جالب‌تر آنکه این دولت، حملات مشروع نیرو‌های مسلح یمن علیه پایگاه‌های نظامی اشغالگران را «تهدید امنیت بین‌الملل» معرفی کرده و در مقابل سکوت در برابر اشغالگری و تخریب زیرساخت‌های اقتصادی، موضعی همسو با متجاوزان اتخاذ کرده است.

تأثیر بر امنیت دریانوردی و اقتصاد جهانی

با تشدید درگیری‌ها در منطقه المخا و باب‌المندب، نگرانی‌ها از تأثیر منفی بر امنیت ناوبری دریایی و افزایش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل به شدت بالا گرفته است. انتقال تنش به بنادر و آبراه‌های بین‌المللی، پیامد‌هایی فراتر از امنیت منطقه داشته و می‌تواند به افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، اختلال در زنجیره تأمین کالا و افزایش قیمت‌های انرژی و مواد غذایی در سطح جهان منجر شود.

وزارت حمل‌ونقل دولت مستعفی حملات به بندر المخا را محکوم کرده در حالی که خود این دولت با همکاری با اشغالگران، زمینه‌ساز تبدیل این بندر تاریخی به پایگاه نظامی شده است.

به نوشته پایگاه خبری المسیره یمن ادامه اشغالگری و تبدیل بنادر یمن به پایگاه‌های نظامی، نه تنها امنیت منطقه را به مخاطره انداخته، بلکه ثبات اقتصاد جهانی را نیز با تهدیدی جدی مواجه ساخته است.

منبع: فارس