باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمد امیرحسینی - هادی طحان نظیف سخنگوی شورای نگهبان با حضور در باشگاه خبرنگاران جوان در روز خبرنگار به بیان مطالبی درباره اهمیت جایگاه خبرنگاران در کشور و رسالت خطیری که برعهده دارند، پرداخت.

متن صحبت‌های سخنگوی شورای نگهبان به شرح ذیل است:

توفیقی است که در روز خبرنگار، نصیب بنده شده است تا در جمع شما عزیزان و همکاران خوب باشگاه خبرنگاران جوان حضور پیدا کنم. به ذهنم رسید که از این فرصت استفاده کنم و خدا قوتی را خدمت همکاران خوب خودم در عرصه رسانه عرض کنم.

حقیقتاً در این مدت، عزیزان زحمات زیادی کشیدند. خبرنگاران و اصحاب رسانه در شرایط عادی نیز همواره روزهای پرکاری دارند، اما می‌توانم بگویم وضعیت کشور در یک سال گذشته به نحوی بوده که برخلاف برخی مشاغل که به‌دلایلی حضور یا فعالیت کمتری داشتند، کار این عزیزان به‌مراتب بیشتر و مضاعف شده بود. از اصحاب رسانه تشکر می‌کنم و خدا قوت عرض می‌کنم. امیدوارم همواره پرکار، بانشاط و پرانگیزه در این عرصه مشغول باشید و حقیقتاً راوی صادق تاریخ و امانت‌دار حقیقت باشید.

اساساً شغل و کار خبرنگاری این است که حتی در بزنگاه‌ها، لحظات سرنوشت‌ساز و سخت‌ترین و دشوارترین شرایط، پاسدار حافظه تاریخی ملت و نگهبان آگاهی جامعه باشند. به سهم خودم از همه شما تشکر می‌کنم.

اجازه بدهید در ابتدای کلام، درود بفرستم به روح بلند و ملکوتی امام راحل عظیم‌الشأن، قائد شهید عظیم‌الشأن، عموم شهدا و به‌ویژه شهدایی که در سال‌های اخیر، خصوصاً در جنگ تحمیلی اخیر، به شهادت رسیدند؛ اعم از فرماندهان باکفایت نظامی، دانشمندان برجسته کشورمان و عموم مردم بی‌دفاعی که در این جنگ جان عزیزشان را تقدیم آرمان‌های انقلاب اسلامی و مردم کردند.

طبیعتاً در چنین شرایطی، روایت ایستادگی و مقاومت ملت ایران از سوی عزیزان ما در عرصه رسانه صورت می‌گیرد. اینها امانت‌داران حقیقت و راویان تاریخ هستند. هم روایت درست می‌کنند و هم حقایق را به‌دقت ثبت می‌کنند. می‌توانم بگویم حلقه واسطی میان رویدادها و حافظه تاریخی ملت هستند.

امروز وقتی یک خبرنگار، خبری را در این حوزه ثبت می‌کند، آن خبر فردا به بخشی از اسناد قابل اتکا تبدیل می‌شود؛ اسنادی که نسل‌های آینده بر اساس آنها قضاوت خواهند کرد. این وظیفه، وظیفه‌ای خطیر است.

اتفاقی که برای فرزندان عزیز ما در مدرسه میناب رخ داد یا حادثه‌ای که در لامِرد اتفاق افتاد، توسط عزیزان ما در عرصه رسانه ثبت می‌شود و اینها فردا به اسناد قابل اتکایی تبدیل خواهند شد که مبنای قضاوت‌ها قرار می‌گیرند. این وظیفه، وظیفه‌ای بسیار مهم است.

اینکه اوج بی‌رحمی و جنایت دشمنانمان را نشان دهیم و اینکه یک رژیم منحوس و کودک‌کش نسبت به هیچ‌یک از قواعد بین‌المللی برای خود خط قرمزی قائل نیست، حقیقتاً کار مهمی است که عزیزان ما در عرصه رسانه انجام می‌دهند.

همچنین روایت اخیری که پس از تشییع امام شهیدمان داشتیم، اگر روایتی دقیق، کامل و بی‌کم‌وکاست باشد، حقیقتاً در صفحات تاریخ ماندگار خواهد شد. اینکه مردمی که زخم دیده بودند و در جنگ آسیب دیده بودند، با این حال چنین حضوری در میدان داشتند و دیشب شاهد صدوشصتمین حضور مردم در میادین بودیم، اینکه مردم چه حضور باشکوهی در آیین تشییع و بدرقه امام شهید داشتند، همه اینها روایت‌هایی است که توسط شما عزیزان نوشته می‌شود و ماندگار خواهد شد.

به نظر من، این صرفاً نقل یک خبر نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی و یک مسئولیت ملی است؛ نه فقط برای امروز ما، بلکه برای نسل‌های آینده است.

به همان نسبت باید عرض کنم که همان‌گونه که خبر دقیق مؤثر است، خدای ناکرده خبر نادرست و غیر دقیق نیز آثار منفی خود را دارد. می‌توانم بگویم یک خبر نادرست مانند یک گلوله، امنیت روانی جامعه را هدف قرار می‌دهد.

در مقابل، یک روایت دقیق، مستند و مسئولانه می‌تواند از تحریف یک واقعه تاریخی جلوگیری کند. وقایعی که این روزها شاهد آنها هستیم، نیازی  ندارد که چیزی به آن اضافه شود و آن واقعیت اگر منعکس شود پیش‌برنده است و در روزهای جنگ اهمیت آن به‌مراتب بیشتر می‌شود. هم باید حقیقت را بی‌کم‌وکاست به جامعه منتقل کرد و هم باید در مقابل تحریف، جعل، شایعه و روایت‌های ساختگی هوشیار بود.

البته این به معنای چشم‌پوشی از نقد یا نادیده گرفتن کاستی‌ها نیست. طبیعتاً نقد هم باید انجام شود؛ شجاعانه، منصفانه و مسئولانه، اما باید میان خبر، تحلیل، ادعا و واقعیت مرز روشنی وجود داشته باشد. همین مسئله است که اعتماد عمومی را نسبت به رسانه ایجاد می‌کند.

شما بهتر می‌دانید که اعتماد عمومی نسبت به یک رسانه سرمایه‌ای است که به‌راحتی به دست نمی‌آید، اما اگر دقت لازم وجود نداشته باشد، ممکن است به‌سادگی از دست برود. این اهمیت کار شماست.

طبیعتاً در روزهای جنگ، این مسئولیت خیلی بیشتر می‌شود. من همیشه عرض می‌کنم که جنگ امروز در عرصه‌های مختلف جریان دارد. شاید برجسته‌ترین بُعد هر جنگ، بُعد نظامی آن باشد، اما واقعیت این است که جنگ فقط محدود به عرصه نظامی نیست.

آن امدادگری که جان انسان‌ها را نجات می‌دهد، در حال مجاهدت است. شما عزیزان نیز که در عرصه رسانه تلاش می‌کنید خبر دقیق و متقن را با سرعت به جامعه برسانید و آن را در صفحات تاریخ ثبت کنید، این هم مجاهدت است. حقیقتاً یکی از عرصه‌های جنگ، جنگ روایت‌هاست؛ اینکه کدام روایت، روایت درست و دقیق است و کدام روایت ماندگار خواهد شد.

وقتی این کار را انجام می‌دهیم، در حقیقت بخشی از تاریخ یک ملت را ثبت و ماندگار می‌کنیم. اینها اسنادی هستند که بعدها به آنها مراجعه و استناد خواهد شد. اگر خبرنگاران این کار را انجام ندهند، عملاً با خاطرات پراکنده افراد مواجه خواهیم بود. از این جهت، مسئولیت بسیار مهمی بر عهده خبرنگاران است.

طبیعتاً در این عرصه باید برخی دوگانه‌ها را نیز در کنار یکدیگر جمع کرد؛ میان احساس و حرفه، میان سرعت و دقت و میان اطلاع‌رسانی و مسئولیت اجتماعی. همه اینها باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.

در کنار روایت‌هایی که مسئولان ارائه می‌کنند، روایت‌های مردم نیز باید ثبت شود. هم مسئولان روایت دارند و هم مردم. پدری که در انتظار فرزندش است، مادری که داغدار فرزندش شده، امدادگری که ساعت‌ها در صحنه می‌ماند و به کار خود ادامه می‌دهد، پزشکی که خسته نمی‌شود و با امید کار می‌کند و شهروندی که در روزهای سخت، زندگی عادی جامعه را پیش می‌برد؛ رسانه باید صدای همه اینها باشد.

رسانه باید صدای رنج باشد، صدای امید باشد، صدای مطالبه باشد، صدای مقاومت باشد، صدای نقد باشد و در عین حال، صدای همبستگی نیز باشد.

در کنار همه اینها، وحدت و همبستگی ملی در چنین روزهایی، که روزهای مواجهه و تقابل با دشمن بیرونی است، اهمیتش بیشتر می‌شود. حفظ وحدت ملی یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های رسانه در شرایط بحرانی است.

می‌خواهم بگویم خبرنگاری که این حقایق را روایت می‌کند، در واقع به آینده خدمت می‌کند و آینده را می‌سازد. ملت‌ها برای ساختن آینده خود، حتما نیاز دارند که گذشته خود را بدانند و ثبت دقیقی از وقایع گذشته داشته باشند؛ ثبتی واقعی و به دور از تحریف.

بنابراین، خبرنگار در کنار روایتگری، باید دیده‌بان جامعه نیز باشد؛ هم روایتگر لحظه باشد و هم نگهبان حقیقت برای فردا. خبر را با دقت، صحت و سرعت منتقل کند، جذابیت را با حقیقت همراه سازد، مطالبه‌گری را با انصاف پیوند بزند و خود نیز اسیر فضای ملتهب و هیجانی نشود. در عین حال، مسئولیت، مطالبه‌گری، پرسشگری و نقد حرفه‌ای خود را نیز حفظ کند.

وقتی از روز خبرنگار سخن می‌گوییم، در حقیقت از همه این ارزش‌ها پاسداشت می‌کنیم؛ پاسداشت حقیقت، حقیقتی که اگر درست روایت نشود، ممکن است در هیاهوی اخبار، خدای ناکرده، گم شود.

من وظیفه خود دانستم که امروز در خدمت شما عزیزان حاضر شوم، از زحمات یکایک شما تشکر کنم و برایتان آرزوی توفیق داشته باشم تا ان‌شاءالله در این عرصه مهم موفق باشید. ما نیز در کنار شما، هر کاری که از دستمان برآید و در حوزه مسئولیت شورای نگهبان باشد، ان‌شاءالله خدمتگزار شما خواهیم بود.