باشگاه خبرنگاران جوان - در تاریخ معاصر چهارمحال و بختیاری، شعر همواره آینهای تمامنما از هویت و تاریخ این دیار بوده است.
دکتر محمد حکیمآذر، استاد زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگر و شاعر برجسته شهرکردی، از جمله چهرههایی است که شعر او با هویت و نام این شهر پیوندی ماندگار یافته است. سرودههای او درباره شهرکرد، روایتی شاعرانه از فرهنگ، تاریخ و احساس تعلق مردم این دیار است.
در تاریخ معاصر چهارمحال و بختیاری، کمتر شاعری را میتوان یافت که شعرش تا این اندازه با هویت یک شهر درآمیخته باشد. اگر امروز از «بام ایران» یا «همسایه خورشید» سخن به میان میآید، بیتردید بخشی از این تصویر ماندگار، وامدار سرودههای دکتر محمد حکیمآذر است؛ استاد زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگر، منتقد ادبی و شاعری که سالها از عمر خود را صرف آموزش، پژوهش و پاسداشت فرهنگ و ادب این سرزمین کرد.
محمد حکیمآذر، متولد ۲۰ تیر ۱۳۴۸ در شهرکرد، از چهرههای برجسته دانشگاهی استان به شمار میرود. وی پس از طی تحصیلات عالی در رشته زبان و ادبیات فارسی، به عضویت هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد درآمد و در سالهای فعالیت خود مسئولیتهایی همچون ریاست دانشکده ادبیات و علوم انسانی، مدیریت گروه زبان و ادبیات فارسی، مدیریت امور پژوهشی، سردبیری و ویراستاری علمی نشریات پژوهشی و داوری جشنوارههای ملی و استانی شعر و داستان را برعهده داشته است. افزون بر این، بیش از پنجاه مقاله علمی و پژوهشی و چندین کتاب از جمله «بازآموزی زبان و ادبیات فارسی»، «مقدمهای بر سفرنامهنویسی از منظر نقد ادبی»، «تصحیح نسخه خطی دو رساله از آثار پیشوایان نهضت حروفیه در قرن هشتم» (در دست انتشار) در کارنامه علمی او ثبت شده است.
با وجود این سوابق علمی ارزشمند، آنچه نام دکتر حکیمآذر را در حافظه عمومی مردم شهرکرد ماندگار کرده، شعرهایی است که با عشق به زادگاهش سروده است؛ شعرهایی که تنها توصیف طبیعت نیستند، بلکه روایتگر هویت، تاریخ، جغرافیا و احساس تعلق به شهرکرد هستند.
از مشهورترین رباعیات او که سالهاست در محافل فرهنگی، رسانهای و ادبی استان نقل میشود، این سروده است:
آنقدر بلند است و بهقدری بالاست
انگار که شهرکرد نزدیک خداست
ای مرغ سعادت که ز عرش آمدهای
اینجا بنشین که بام ایران اینجاست
در این رباعی، شاعر تنها از ارتفاع شهرکرد سخن نمیگوید؛ بلکه با بهرهگیری از زبان استعاره، شهر را سرزمینی نزدیک به آسمان، پاکی، آرامش و معنویت معرفی میکند. تعبیر «بام ایران» که امروز به عنوان شناسه جغرافیایی شهرکرد شناخته میشود، در این شعر جلوهای شاعرانه و هویتبخش یافته است.
دیگر رباعی مشهور او نیز به همین اندازه در میان مردم شناخته شده است:
حب الوطن است و عاشقی آیه اوست
آن رایت فخر، اصل سرمایه اوست
خورشید که بر بام وطن میتابد
دیری است که شهرکرد همسایه اوست
در این شعر نیز شاعر با الهام از موقعیت جغرافیایی شهرکرد، که مرتفعترین مرکز استان کشور است، تصویری بدیع از «همسایگی خورشید» خلق میکند. این تعبیر، علاوه بر زیبایی ادبی، نمادی از بلندی جایگاه، روشنایی، امید و سربلندی مردمان این دیار است.
شعر دکتر حکیمآذر در عین وفاداری به قالبهای کلاسیک، نگاهی کاملاً معاصر به هویت بومی دارد. او به جای آنکه تنها به وصف طبیعت بپردازد، از طبیعت به عنوان پلی برای معرفی فرهنگ، تاریخ و شخصیت مردم شهرکرد بهره میگیرد. از همین رو، بسیاری از سرودههای او را میتوان در زمره شعرهای هویتساز معاصر استان دانست.
ویژگی برجسته آثار او، پیوند میان دانش دانشگاهی و ذوق شاعری است. سالها تدریس در حوزه زبان و ادبیات فارسی، پژوهش در زمینه نقد ادبی و سبکشناسی و حضور فعال در عرصه فرهنگ، موجب شده است که اشعار او از استحکام زبانی، سلامت ساختار و غنای ادبی برخوردار باشند. در آثار او، واژگان نه صرفاً برای آرایش کلام، بلکه برای ساختن تصویری ماندگار از زادگاه به کار گرفته شدهاند.
امروز اگر از شهرکرد با عنوان «بام ایران» یاد میشود، این عنوان تنها یک ویژگی جغرافیایی نیست؛ بلکه بخشی از حافظه فرهنگی مردم این سرزمین است؛ حافظهای که شعر دکتر محمد حکیمآذر در شکلگیری و ماندگاری آن سهمی انکارناپذیر داشته است.
ادبیات زمانی ماندگار میشود که بتواند هویت یک سرزمین را روایت کند و شعر زمانی در حافظه مردم میماند که به زبان احساس جمعی آنان سخن بگوید. دکتر محمد حکیمآذر از معدود شاعرانی است که توانسته است این دو ویژگی را در کنار هم قرار دهد؛ به گونهای که امروز نام او، در کنار نام شهرکرد، یادآور دو تعبیر ماندگار «بام ایران» و «همسایه خورشید» است؛ دو تصویری که نهتنها زیبایی طبیعت این شهر، بلکه روح بلند مردم آن را نیز به نمایش میگذارند.
منبع: صدای دهکرد