باشگاه خبرنگاران جوان  - مهرداد عرب‌اول  در شورای برنامه‌ریزی و توسعه سیستان و بلوچستان که با حضور شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در سالن ولایت استانداری برگزار شد، اظهار کرد: اعتبارات حوزه محیط زیست استان از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۸ در ۲ بخش استانی و ملی پیش‌بینی شده به‌طوریکه از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ معادل ۱۴۲ میلیارد تومان از محل اعتبارات استانی به مجموعه محیط زیست سیستان و بلوچستان اختصاص یافته است.

وی ادامه داد: در بخش اعتبارات ملی نیز طرح ملی حفاظت از هامون که آغاز آن به سال ۱۳۹۲ بازمی‌گردد، ۱۳۰ میلیارد تومان اعتبار مصوب از سال ۱۴۰۰ تاکنون داشته است.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سیستان و بلوچستان بیان کرد: بخشی از این اعتبارات در راستای حفاظت از منابع طبیعی، مدیریت چالش‌های زیست‌محیطی و اجرای برنامه‌های مرتبط با مناطق تحت مدیریت محیط زیست استان اختصاص پیدا کرده است.

وی با اشاره به سفر دوم دکتر مسعود پزشکیان به سیستان و بلوچستان در سال گذشته خاطرنشان کرد: در این سفر و در منطقه سیستان، یک پروژه محیط زیستی به‌عنوان یکی از مصوبات سفر پیش‌بینی شد که تامین اعتبار آن از سوی سیستان و بلوچستان انجام گرفت.

سند توسعه سیستان و بلوچستان و بازنگری مناطق محیط زیستی

عرب‌اول به سند اجرای توسعه سیستان و بلوچستان نیز اشاره کرد و افزود: این سند در پایان سال گذشته تصویب و به استان ابلاغ شد و دستگاه‌های مختلف بر اساس آن دارای وظایف مشخص هستند؛ براساس ماده ۳۲ این سند، سازمان حفاظت محیط زیست کشور باید در چارچوب اصل ۵۰ قانون اساسی، مناطق تحت مدیریت محیط زیست و ظرفیت‌های موجود برای توسعه بخش‌هایی مانند کشاورزی را مورد بازنگری قرار دهد.

وی ادامه داد: مقرر شده بود این موضوع ۶ ماه پس از ابلاغ سند در شورای عالی حفاظت محیط زیست به تصویب برسد که با توجه به سپری شدن این زمان، پیشنهاد تشکیل کارگروهی مشترک میان استان و مجموعه ستادی سازمان حفاظت محیط زیست برای پیگیری موضوع مطرح شده است.

وی تصریح کرد: در این کارگروه باید نمایندگان استان و معاونت‌های مرتبط سازمان حفاظت محیط زیست حضور داشته باشند تا روند بررسی و تعیین تکلیف این موضوع با سرعت بیشتری انجام شود.

۱۸۰ میلیارد تومان برای اجرای بسته اقدام محیط زیست

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سیستان و بلوچستان با اشاره به بسته‌های اجرایی سند توسعه این استان اظهار کرد: این سند دارای پیوستی با عنوان بسته‌های سیزده‌گانه اقدام وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی است که بسته شماره ۱۰ آن به حوزه محیط زیست اختصاص دارد.

عرب‌اول افزود: با توجه به ظرفیت‌های موجود در سیستان و بلوچستان و همچنین چالش‌هایی مانند خشکسالی، ریزگردها و شرایط تالاب هامون در این بسته مجموعه‌ای از اقدامات برای جلوگیری از تشدید مشکلات زیست‌محیطی پیش‌بینی شده است.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سیستان و بلوچستان ادامه داد: برای اجرای این بسته، ۱۸۰ میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده که شامل احداث بادشکن، اجرای طرح‌های هلالی، تامین تجهیزات محیط‌بانی و ایجاد سامانه‌های کنترل، نظارت و پایش است.

وی با بیان اینکه بخشی از این اقدامات در مصوبات سفر رئیس‌جمهور به استان قرار گرفته است، گفت: در این بخش ۹۰ میلیارد تومان از محل منابع استانی پیش‌بینی شد که به‌دلیل مشترک بودن بخشی از اقدامات میان محیط زیست و منابع طبیعی، این اعتبار به‌صورت مساوی تقسیم شد.

عرب‌اول افزود: بر این اساس ۴۵ میلیارد تومان در اختیار محیط زیست و ۴۵ میلیارد تومان نیز در اختیار منابع طبیعی قرار گرفت و با برنامه‌ریزی انجام شده، تعهد سیستان و بلوچستان برای تامین این اعتبار در شورای برنامه‌ریزی نهایی شده که برای اجرای عملیات مشخص اختصاص می‌یابد و اقدامات باید به گونه‌ای باشد که محل هزینه‌کرد و روند اجرا را بتوان رصد و کنترل کرد.

برنامه عملیاتی مقابله با ریزگردهای سیستان تدوین شد

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سیستان و بلوچستان گفت: یکی از موضوعات مهمی که در منطقه سیستان دنبال می‌شود، کنترل ریزگردهاست که با توجه به شرایط خشکسالی و محدودیت منابع آبی، نیازمند اجرای برنامه‌های عملیاتی است.

وی افزود: چند اولویت اصلی برای منطقه سیستان تعیین شده که مدیریت منابع آب یکی از آنها بود و در این زمینه تلاش شد از ورودی‌های موجود، بیشترین بهره‌برداری انجام شود؛ همچنین اولویت دیگر، کنترل ریزگردها بود که بر همین اساس تاکید شد به جای تمرکز صرف بر مطالعات، اقدامات اجرایی در عرصه آغاز شود.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سیستان و بلوچستان اظهار کرد: براساس مطالعات، مناطق تحت تاثیر گرد و غبار براساس میزان جمعیت متاثر، زیرساخت‌های موجود و شدت فرسایش بادی بررسی و نقشه حساسیت منطقه تهیه شد؛ براساس این نقشه، بخش زیادی از فرسایش بادی مربوط به مناطقی در خارج از مرزهای کشور است اما نقاط تحت مدیریت داخلی نیز به‌صورت دقیق مشخص شده و پنج شهرستان حوزه سیستان مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

وی گفت: در این مطالعات، منطقه سیستان به چهار تونل گرد و غبار تقسیم‌بندی شد که هرکدام از نظر وسعت، شدت اثرگذاری و جمعیت متاثر مورد ارزیابی قرار گرفتند؛ براساس نتایج بدست آمده، تونل شماره سه بیشترین جمعیت متاثر را دارد و میانگین جمعیت تحت تاثیر در این محدوده حدود ۸۱ نفر در هکتار برآورد شده است؛ همچنین در تونل شماره چهار این میزان حدود ۷۷ نفر در هکتار است.

عرب‌اول ادامه داد: به همین دلیل، تونل شماره سه به‌عنوان یکی از اولویت‌های اصلی تثبیت کانون‌های گردوغبار انتخاب شده که بخش‌هایی از این محدوده شامل مسیر جاده ترانزیتی منتهی به پایانه میلک، شهر بنجار، روستای محمدشاه‌کرم و برخی ذخیره‌گاه‌های منطقه است.

۲۶ کانون گردوغبار در سیستان شناسایی شد

وی با اشاره به نتایج مطالعات انجام شده برای کنترل ریزگردهای منطقه سیستان اظهار کرد: براساس بررسی‌های صورت گرفته، ۲۶ کانون گردوغبار در این منطقه شناسایی شده که بخش قابل توجهی از این کانون‌ها در بستر تالاب هامون قرار دارد؛ این کانون‌ها براساس مدل‌های مطالعاتی تا افق ۱۴۱۲ بررسی شده‌اند و اگر برای کنترل آنها اقدام نشود در سال‌های آینده شهرهایی مانند زابل، نیمروز و هامون با مشکلات بیشتری در زمینه گردوغبار مواجه خواهند شد.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سیستان و بلوچستان ادامه داد: در این مطالعات، فقط موضوع آب به‌عنوان راهکار کنترل ریزگردها مورد توجه قرار نگرفته، بلکه روش‌های مختلف از جمله اقدامات زیستی، مکانیکی، شیمیایی و روش‌های ترکیبی نیز بررسی شده است؛ برای هر کانون بحرانی، میزان تاثیرگذاری، جمعیت تحت تاثیر، دستگاه‌های اجرایی مرتبط و نوع اقدام مورد نیاز مشخص شده تا برنامه‌ها براساس اولویت و شرایط هر منطقه اجرا شود.

وی گفت: در شهرستان‌های منطقه سیستان نیز نقاط بحرانی اولویت‌بندی و مشخص شده است که در هر منطقه چه اقدامی باید انجام شود و کدام دستگاه‌ اجرایی می‌تواند در اجرای آن نقش داشته باشد، اجرای این برنامه تنها بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست نیست و همه دستگاه‌های اجرایی که ظرفیت همکاری دارند باید در این مسیر مشارکت کنند.

درخواست تشکیل کارگروه ملی برای هامون و توجه به جازموریان

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سیستان و بلوچستان همچنین خواستار تشکیل کارگروهی ملی برای احیای تالاب هامون و کنترل ریزگردها شد و اظهار کرد: احیای هامون بدون مدیریت ورودی آب امکان‌پذیر نیست اما در کنار موضوع حقابه و تامین آب باید برای کنترل گردوغبار نیز برنامه اجرایی داشت، مطالعات انجام شده در استان آماده ارائه است و می‌توان براساس آن، تقسیم کار میان دستگاه‌های مختلف در سطح ملی را انجام داد.

عرب‌اول ادامه داد: بخشی از منابع مالی مورد نیاز از محل اعتبارات استان مدیریت خواهد شد اما برای اجرای کامل این برنامه‌ها باید از ظرفیت منابع ملی، اعتبارات مدیریت بحران و سایر ردیف‌های مرتبط نیز استفاده شود.

وی با اشاره به وسعت حدود ۳۸۰ هزار هکتاری تالاب جازموریان که شهرستان‌هایی مانند ایرانشهر، دلگان و فنوج را تحت تاثیر قرار می‌دهد افزود: برای جازموریان تاکنون مدل و برنامه مشخصی وجود نداشته و لازم است برای مدیریت این تالاب، برنامه‌ریزی مشترکی میان استان‌های مرتبط انجام شود زیرا این موضوع به اقدامات داخلی، تامین حقابه و برنامه‌ریزی میان دستگاه‌های مسئول در داخل کشور وابسته است.

منبع سازمان برنامه ریزی و بودجه استان