باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور  - یکی از مهم‌ترین بند‌های تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا، به دارایی‌ها و منابع مالی مسدود شده جمهوری اسلامی ایران اختصاص دارد؛ بندی که بر اساس آن، آمریکا متعهد شده است تمامی وجوه و دارایی‌های محدود یا مسدود شده ایران را در دسترس قرار دهد.

بر اساس این تفاهم که به امضای روسای جمهوری دو کشور رسیده، دارایی‌ها و وجوه متعلق به جمهوری اسلامی ایران، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه برای پرداخت به هر ذی‌نفع نهایی که از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌شود منتقل شوند، باید به طور کامل قابل استفاده باشند. همچنین آمریکا متعهد شده است تمامی تاییدیه‌ها و مجوز‌های لازم را در این رابطه صادر کند.

دارایی بلوکه شده ایران چه میزان است؟

برآورد‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد مجموع دارایی‌های بلوکه شده ایران در سایر کشور‌ها به حدود ۲۴ میلیارد دلار می‌رسد؛ رقمی که البته جدای از منابع مالی ایران در چین است؛ البته در خصوص ارقام گمانه‌زنی‌های بسیاری وجود دارد.

بر پایه این تفاهم، با در دسترس قرار گرفتن این منابع مالی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران امکان خرید کالا‌های اساسی و انجام تراکنش‌های مالی بشردوستانه را پیدا می‌کند. همچنین مقرر شده است تحریم‌های سازمان ملل، محدودیت‌های مرتبط با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و نیز تحریم‌های اولیه و ثانویه آمریکا، نباید در مسیر این تراکنش‌های مالی اختلالی ایجاد کنند؛ در همین راستا، پایبندی ایالات متحده به اجرای این بند، یکی از شاخص‌های اصلی برای ارزیابی میزان تعهد طرف آمریکایی به تفاهم امضا شده با ایران خواهد بود.

به تازگی هم عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی گفته است: با برقراری آرامش در منطقه و پیش بینی‌ که از درآمد‌های دولت و منابع بانک مرکزی وجود دارد، انتظارات تورمی کاهش پیدا خواهد کرد؛ برنامه‌های جدی برای کنترل نقدینگی و مهار تورم و نیز تأمین ارز مواد اولیه و واسطه‌ای واحد‌های تولیدی داریم. بخشی از افزایش تورم کالایی به محدودیت‌های وارداتی ناشی از جنگ باز می‌گردد که در روز‌های آتی از این فشار تورمی کاسته خواهد شد.

همچنین مدنی‌زاده وزیر اقتصاد نیز به تازگی در جمع خبرنگاران در رابطه با روند آزادسازی این منابع گفته است: طبق توافق‌های صورت‌گرفته، مقرر شده در مجموع ۱۲ میلیارد دلار (در قالب دو بخش ۶ میلیارد دلاری) با هماهنگی کشور‌های میانجی آزاد شود که اقدامات اداری و بانکی آن در حال پیگیری است و جزئیات نهایی آن طی روز‌های آینده توسط بانک مرکزی اطلاع‌رسانی خواهد شد.

دارایی‌های آزاد شده متعلق به بانک مرکزی 

در ادامه نیز مدنی‌زاده در واکنش به سوال باشگاه خبرنگاران جوان درباره محدودیت مصرف منابع ارزی آزاد شده برای کالا‌های آمریکایی گفت: خیر تا جایی که من اطلاع دارم اینگونه نیست به این صورت که دولت برای مثال ارز نفت را به بانک مرکزی فروخته و ریال آن را دریافت کرده است، بنابراین این ارز‌ها متعلق به بانک مرکزی است و برای مدیریت بازار استفاده می‌شود.

همچنین امروز همتی رئیس کل بانک مرکزی گفته است: اصولاً مبنا و اساس نحوه استفاده از «۶ میلیارد دلار اول» براساس متن توافق امضاشده در سال ۱۴۰۲ بین ایران و آمریکا است که دربرگیرنده کالا‌های اساسی و دارو است؛ البته اگر نرخ و کیفیت نهاده‌های آمریکایی در مقایسه با سایر کشور‌ها مناسب‌تر باشد، مانعی برای خرید از آن کشور نداریم و اصولاً طی سال‌های اخیر خرید‌های جهاد کشاورزی از طریق شرکت‌های بزرگ آمریکایی و اروپایی بوده است.

همتی بیان کرد: ما سالانه نیاز به خرید میلیارد‌ها دلار کالای اساسی و دارو داریم و برای ما فرقی نمی‌کند پول خرید کالا‌های اساسی را از چه‌منبعی پرداخت کنیم. اگر از منابع مسدودی بانک مرکزی بتوانیم این خرید‌ها را انجام بدهیم، به‌عوض درآمد‌های جاری و آتی نفتی را جایگزین آن ذخایر مصرف‌شده خواهیم کرد، بنابراین آنچه مهم است دسترسی بانک مرکزی به منابع ارزی خودش و خرید کالا‌های اساسی و داروی موردنیاز مردم است.

او در پایان گفت: باقی پول‌های بلوکه‌شده، یعنی ۶ میلیارد دلار دوم و مابقی، همگی صرف کالای اساسی ضرورتاً نمی‌شود بلکه ایران می‌تواند سایر کالا‌های غیرتحریمی را هم خریداری کند.

در نهایت نیز قالیباف رئیس تیم مذاکره کننده کشورمان  مطرح کرد: برای آزادسازی اموال بلوکه‌شده، در بند ۱۱ باید دو مبلغ ۶ میلیارد دلاری آزاد می‌شد که پیش‌تر اقدامات آن در سفر به قطر انجام شده بود، اما امضای نهایی آن باید در سفر سوئیس صورت می‌گرفت که انجام شد.