باشگاه خبرنگاران جوان - در شرایطی که انتظار می‌رفت با اعلام توافق میان ایران و آمریکا و با استناد به تصریح بند اول توافق، جنگ در جنوب لبنان نیز خاتمه پیدا کند؛ اوج‌گیری نبرد‌های نظامی میان حزب‌الله و نظامیان صهیونیستی و به‌ویژه مقاومت جانانه رزمندگان مقاومت در برابر ارتش تا بن مسلح رژیم‌صهیونیستی، نه‌تنها توجه تحلیلگران سیاسی، بلکه نظر اغلب متخصصان نظامی را نیز به سوی خود جلب کرده است. در این راستا سایت مطالعات دفاعی آسیا که مقالات معتبری را در حوزه تحولات نظامی آسیا منتشر می‌کند، در نوشتاری تخصصی به بررسی ابعاد این رویارویی نظامی، به خصوص نبرد اخیر بر سر تپه علی‌الطاهر در جنوب لبنان پرداخته است. در عین حال متخصصان نظامی این سایت در سطحی کلان‌تر، به پیامد‌های این جنگ بر آینده‌های جنگ‌های مدرن در دنیا نیز توجه نشان داده‌اند. بر همین اساس در اینجا به برخی مباحث و نکات برجسته مطرح‌شده در این مقاله، البته به شکلی مختصر می‌پردازیم.

فشار راهبردی جنوب لبنان بر کاهش تنش میان ایران و آمریکا

تحلیلگران سایت مطالعات دفاعی و امنیتی آسیا که درگیری‌ها کنونی میان حزب‌الله و ارتش رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان را رصد می‌کنند، شاید بیش از همه برای زمان‌بندی راهبردی این درگیری‌ها اهمیت قائل هستند. آنها باور دارند که این تنش‌ها می‌تواند نشان‌دهنده آن باشد که چگونه صحنه‌های درگیری محلی می‌توانند به‌سرعت ابتکارات تثبیت ژئوپلیتیکی وسیع‌تر را زیر سؤال برده و تضعیف کنند. در واقع از نظر این کارشناسان نظامی، عملیات مداوم اسرائیل در جنوب لبنان حکایت از آن دارد که برنامه‌ریزان نظامی [این رژیم]همچنان بر ایجاد عمق عملیاتی و مواضع دفاعی پیشرو متمرکزند، آن هم با وجود تحولات دیپلماتیک گسترده در سطح منطقه. اما با این حال، حزب‌الله همچنان خود را به عنوان نیروی مقاومتی بازنمایی می‌کند که قادر به جلوگیری از تثبیت ارضی اسرائیل است و در عین حال فشار عملیاتی را از طریق راهبرد‌های درگیری فرسایشی متداوم حفظ می‌کند. در نهایت ناتوانی ابتکارات دیپلماتیک منطقه‌ای در متوقف کردن تشدید تنش محلی، این نگرانی‌ها را تقویت می‌کند که ممکن است به‌رغم مذاکرات ژئوپلیتیکی گسترده‌تر، جبهه جنوب لبنان همچنان نقطه تنش پایدار باقی بماند.

نبرد لبنان و اهمیت راهبردی بلندی‌های علی‌الطاهر

تحلیلگران سایت نظامی مطالعات دفاعی و امنیتی آسیا در بررسی روند جنگ در لبنان، به نبرد‌های متمرکز و راهبردی کنونی بر سر بلندی‌های علی الطاهر توجه نشان می‌دهند. این منطقه مرتفع در نزدیکی «کفرتبنیت» قرار دارند، به‌سرعت به یکی از نقاط حیاتی تنش عملیاتی در رویارویی گسترده حزب‌الله و اسرائیل تبدیل شده‌است. اما تپه‌های علی الطاهر از نظر نظامی از این جهت اهمیت دارند که به سبب مرتفع بودن، موقعیت دیدبانی مرکزی را فراهم می‌کنند که بر مسیر‌های کلیدی اتصال بخش‌های عملیاتی جنوب لبنان در نزدیکی نبطیه مشرف است. کنترل زمین‌های مرتفع در جنوب لبنان از اهمیت تاکتیکی فوق‌العاده‌ای برخودار است؛ چرا که شناسایی توپخانه، عملیات شناسایی و موقعیت‌یابی کمین‌های ضد زره، به‌شدت به تسلط زمین و مزایای خط دید وابستگی دارد. گزارش‌های نظامی اسرائیل ضمن تأیید عملیات‌های جاری در این منطقه، تأکید دارد که این ماموریت‌ها را عمدتاً به عنوان تلاشی برای حذف تهدید‌ها و تأمین مواضع راهبردی مهم در نزدیکی مرز، به مرحله اجرا در آورده است.

صحنه میدانی جنگ؛ نبرد زمینی در کنار نبرد روایت‌ها

تحلیلگران نظامی مرکز مطالعات دفاعی آسیا در ادامه تا حد ممکن به تشریح صحنه میدانی جنگ می‌پردازند؛ اینکه بر اساس روایت حزب‌الله و جناح‌های هم‌سو با آن، هم‌زمان از سه مسیر جداگانه در حال پیشروی به سمت منطقه هستند، درحالی‌که با آتش شدید موشکی، حملات پهپادی، بمباران توپخانه‌ای و درگیری تن‎به‌‎تن پیاده نظام مواجهند. گزارش‌ها از سه بالگرد نظامی در حال تخلیه مجروحان اسرائیلی خبر می‌دهد که حزب‌الله آنها را با موشک‌های بورکان هدف قرار داده است. چهار خودرو در حوالی کفر تبنیت نیز با موشک‌های هدایت‌شونده ضد تانک هدف قرار گرفته‌اند. حزب‌الله علی‌الطاهر را به‌عنوان یک میدان نبرد دفاعی راهبردی و مستحکم به تصویر می‌کشد که هدف آن سلب آزادی نیرو‌های اسرائیلی و اعمال فشار فرسایشی مداوم بر نیرو‌های زمینی پیشرو است.

با این همه تحلیلگران نظامی نویسنده این مقاله معتقدند که این رویارویی فیزیکی، اکنون به یک میدان نبرد اطلاعاتی تحت سلطه روایت‌های عملیاتی رقیب نیز تبدیل شده است. درحالی‌که کانال‌های طرفدار حزب‌الله، توصیف‌های دقیق میدان نبرد را منتشر کرده‌اند که نشان می‌دهد نیرو‌های اسرائیلی در تلاش‌های ناموفق برای نفوذ به مواضع دفاعی مستحکم، متحمل تلفاتی سنگین شده‌اند، ارتباطات نظامی اسرائیل بر ادامه فعالیت عملیاتی، مأموریت‌های هدفمند حذف تهدید و اهداف دفاعی مرتبط با تأمین امنیت مواضع مرتفع نزدیک مرز تأکید دارند. در این شرایط به نظر می‌رسد راهبرد اطلاع‌رسانی حزب‌الله برای تقویت اعتبار بازدارندگی طراحی شده است و عملیات زمینی اسرائیل را پرهزینه، آسیب‌پذیر و از نظر عملیاتی ناپایدار و تحت فشار فرسایشی مداوم بازنمایی می‌کند. در مقابل راهبرد اطلاعاتی عملیاتی اسرائیل تلاش می‌کند برداشت از فشار نظامی کنترل‌شده علیه زیر ساخت‌های حزب‌الله را حفظ کرده و در عین حال از اذهان عمومی را از شکست‌های بالقوه آسیب‌زننده در میدان نبرد دور کنند. تحلیلگران سایت مطالعات دفاعی آسیا تأکید می‌کنند که در شرایطی بسیاری از روایت‌ها تأییدنشده باقی می‌مانند، اما گزارش‌های متمرکز بر اطلاعات منابع باز (OSINT) با انتشار تفسیر‌های عملیاتی بر اساس تصاویر میدان نبرد، پایش محلی و تصاویر جغرافیایی که از جنوب لبنان می‌رسد، بسیاری از ادعا‌های حزب‌الله را تقویت می‌کند.

درگیری جنوب لبنان؛ الگوی تحول گسترده‌تر در جنگ‌های مدرن

در نهایت تحلیلگران و نویسندگان این مقاله بر این مسئله اذعان دارند که درگیری‌ها در لبنان و به‌خصوص در منطقه علی‌الطاهر، می‌تواند نمادی از این تلقی شود که چگونه جنگ‌های منطقه‌ای مدرن، به طور فزاینده عملیات‌های نظامی متعارف را با تاکتیک‌های نامنظم، جنگ پهپادی، عملیات اطلاعاتی و مزاحمت دقیق میدان نبرد ترکیب می‌کند. در واقع محیط نبرد در جنوب لبنان اکنون بازتابی از یک فضای ترکیبی است که در آن آرایش‌های زرهی، مانور‌های پیاده‌نظام، مهمات سرگردان و اطلاع‌رسانی راهبردی، به طور هم‌زمان در چهارچوب زمان‌بندی‌های عملیاتی فشرده با هم تعامل دارند. استفاده عملیاتی حزب‌الله از دسته‌های پهپادی و مهمات پرسه‌‎زن، آسیب‌پذیری فزاینده خودرو‌های زرهی و لجستیکی در برابر نظارت هوایی مداوم و شبکه‌های ضربتی توزیع‌شده توسط نیرو‌های نامنظم را نشان می‌‎‌دهد. جنگ ترکیبی مدرن به طور فزاینده‌ای برای انعطاف‌پذیری میدان نبرد، هماهنگی عملیاتی غیرمتمرکز و بهره‌برداری سریع از اطلاعات پاداش قائل است تا تمرکز صرف روی نیرو‌های متعارف؛ بنابراین برنامه‌‎ریزان نظامی منطقه‌ای احتمالاً از این پس باید درس‌های عملیاتی حاصل از جنوب لبنان را برای پیامد‌های بقای نیرو، تحرک تاکتیکی و نیاز‌های یکپارچه دفاعی مطالعه کنند.

منبع: فرهیختگان