باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهره شعبانی - در دل روستای کاسوا، حاج یوسف خلجی، استاد هنر پالان‌دوزی،از سال‌ها صبر، مهارت و عشق به هنری می‌گوید که روزگاری رونق داشت و امروز در سایه زندگی ماشینی، رو به فراموشی است. 

پالان‌دوزی و کسب روزی حلال

 از ۱۵ سالگی پای این هنر نشسته و ۴۵ سال است که با عشق، نخ و سوزن را به دست می‌گیرد تا پالانی بدوزد که شاید دیگر مشتری زیادی نداشته باشد، اما دلش به روزی حلال و رضایت خدا خوش است.

حاج یوسف خلجی که ساکن روستای کاسوا است، از کودکی در این روستا زندگی کرده و از ۱۵ سالگی پالان‌دوزی را آغاز کرده است. او می‌گوید: استاد حسن نامی بود در بازار رفتم پیشش، گفتم من شغل ندارم، زن و بچه دارم. از آن روز تا حالا، ۴۵ سال است که دارم با نخ و سوزن  زندگی می‌کنم.

به گفته او، پالان‌دوزی آن‌قدر هم که به نظر می‌رسد ساده نیست. نخ‌ها و بخیه‌هایی که روی پالان دوخته می‌شود، هرکدام داستانی برای گفتن دارند. یک دستگیره روی پالان دوخته می‌شود تا سوارکار نیفتد و یک بند زیر شکم الاغ بسته می‌شود تا پالان سر جایش بماند. این هنر، روزگاری بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روستایی بود و امروز در حال فراموشی است.

هنری اگر ثبت نشود، بخشی از حافظه تاریخی صنایع دستی گم می‌شود

خلجی با نگرانی از آینده این هنر می‌گوید: پالان‌دوزی شاید امروز نیاز روزمره نباشد، اما اگر این هنر ثبت نشود، بخشی از حافظه تاریخی و هنر صنایع دستی به فراموشی سپرده می‌شود. او معتقد است امروز تنها پیرمردهایی که به مزرعه می‌روند و راه برای ماشین و موتور نیست، از پالان استفاده می‌کنند و به همین دلیل بازار این هنر روز به روز کوچک‌تر می‌شود.

 از اصفهان تا کاسوا؛ تأمین مواد اولیه با زحمت بسیار

مواد اولیه این هنر، نخ و رویه پالان، همه از اصفهان تأمین می‌شود. خلجی از صبح تا غروب مشغول دوختن پالان است و دوخت هر پالان حدود دو روز زمان می‌برد. او می گوید قیمت هر پالان را پنج تا شش میلیون تومان است؛با مشتری راه می‌آیم، قیمت‌ها را مناسب می‌دهم. خدا را شاکرم برای روزی حلال و کار مردم راه انداختن.

نخستین دستمزدها را کم نمی‌دانستم، تشکر می‌کردم

خلجی با یادآوری روزهای اول کارش می‌گوید: «اولین دستمزدها را که می‌گرفتم، نمی‌گفتم کم است، تشکر می‌کردم. اما جوان‌های امروزی ناشکرند. هر جوانی می‌گوییم بیا پالان‌دوزی یاد بگیر، نمی‌آید. به پسر خودم گفتم قبول نکرد. شغلی که خوب و درآمد خوبی دارد، اما جوان امروزی توقع دارد راه منی که چهل سال زحمت کشیدم را یک شبه برود.

 همسفر زندگی؛ همسری که ۴۵ سال همراه و همکار بوده است

در گوشه‌ای از کارگاه، همسر حاج یوسف با سینی چای وارد می‌شود. همان طور که ۴۵ سال است همراه و همکار و شریک زندگی او بوده است. همسرش می‌گوید: ۴۵ سال از زندگی مشترکمان می‌گذرد، در دوخت و دوز با حاجی همکاری می‌کنم. او همیشه در کنار حاج یوسف بوده و هست و سینی چای، نماد این همراهی ساده اما عمیق است.

 پالان‌دوزی؛ هنری که باید ماندگار شود

پالان‌دوزی، هنری که زمانی رونق داشت، امروز در آستانه فراموشی است. نخ‌ها و بخیه‌های آن داستان‌های زیادی برای گفتن دارند، اما شنونده‌ای نیست. یوسف خلجی، با ۴۵ سال تجربه، هنوز امیدوار است که روزی این هنر دوباره دیده شود.

 پالان‌دوزی شاید امروز نیاز روزمره نباشد، اما اگر ثبت نشود، بخشی از حافظه تاریخی و هنر صنایع دستی به فراموشی سپرده می‌شود.

کارشناسان معتقدند حمایت از هنرمندان صنایع دستی، برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی و ثبت این هنرها در فهرست میراث ناملموس، می‌تواند به حفظ و ماندگاری این هنر کهن کمک کند. پالان‌دوزی، هنری که روزگاری با زندگی روستایی گره خورده بود، امروز نیازمند نگاهی تازه است تا از فراموشی نجات یابد.