باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش  - شرایط اقلیمی متنوع، ارتفاع مناسب از سطح دریا، خاک حاصلخیز و محدودیت روزافزون منابع آب، باعث شده است که کشت گل محمدی به‌عنوان جایگزینی مناسب برای برخی محصولات آب‌بر در مناطق مختلف لرستان گسترش یابد. امروزه این محصول علاوه بر ایجاد اشتغال، نقش مهمی در توسعه صنایع فرآوری، تولید گلاب و اسانس و افزایش درآمد روستاییان  می‌کند. 

سطح زیر کشت گل محمدی در لرستان طی سال‌های اخیر روندی افزایشی داشته. میزان تولید نیز به بیش از ۴ هزار تن گل تازه افزایش یافته که نشان‌دهنده رشد قابل توجه این بخش است. شهرستان‌های الیگودرز، بروجرد، دورود، ازنا و سلسله از مهم‌ترین مناطق تولیدکننده گل محمدی در استان به شمار می‌روند 

کارشناسان معتقدند که بسیاری از مناطق کوهستانی و نیمه‌خشک لرستان از نظر دما، بارندگی و ویژگی‌های خاکی برای توسعه باغ‌های گل محمدی مناسب هستند. این گیاه به دلیل مقاومت نسبی در برابر خشکی و توانایی رشد در اراضی شیب‌دار، گزینه‌ای مطلوب برای بهره‌برداری از زمین‌های کم‌بازده محسوب می‌شود.

۳.۱ درصد از سطح گل محمدی کشور در لرستان قرار دارد؛ ۵ واحد گلاب گیری فعال در سطح استان 

صیادی مدیر جهاد کشاورزی لرستان پیش از این گفت:   ۳.۱ درصد از سطح گل محمدی کشور در لرستان قرار دارد، افزود: ۶.۱ درصد از تولید کشور مربوط به این استان است که بواسطه شرایط مناسب آب و هوایی، این محصول بخصوص در غرب استان و شهرستان الیگودرز، از کیفیت عالی برخوردار بوده و با سایت‌های تولید گل محمدی در کشور برابری می‌کند.

صیادی بیان کرد: از هر هکتار مزرعه گل محمدی حدود ۴ تن گل برداشت می‌شود که بطور میانگین ۷۰۰ میلیون تومان درآمد ناخالص ایجاد می‌کند. موضوع مهم‌تر اشتغالزایی است که در این خصوص، اشتغال دائم هرهکتار دو نفر و اشتغال فصلی ۱۵۰ نفر-روز برای هر هکتار است که این مهم جزو اولویت‌های ماست. 

رییس سازمان جهاد کشاورزی لرستان ادامه داد: یکی از مهم‌ترین و بهترین مزایای این گل، صنایع فناوری وابسته بسیاری است که می‌توانند بواسطه گل خشک، گلاب، اسانس، غنچه گل و ... راه‌اندازی شوند و اشتغال‌زایی مناسبی را ایجاد کنند.

وی در خصوص گلاب‌گیری عنوان کرد: در حال حاضر ۵ واحد در سطح استان فعال هستند که می‌توانند ارزش افزوده ایجاد کنند. اما موضوع مهم حرکت به سمت اسانس‌گیری است، چرا که ارزآوری و درآمدزایی بیشتری به همراه دارد.

صیادی با بیان این‌که گل محمدی در زمین‌های سنگلاخی و زمین‌هایی که قابلیت کشت کمتری دارند نیز تولید می‌شود، تصریح کرد: یکی از برنامه‌های ما در سازمان، با توجه به کم آب‌بر بودن کشت گل محمدی، توسعه‌ی این کشت در اراضی کشاورزی و زراعی است. 

رییس سازمان جهاد کشاورزی لرستان با تاکید بر این‌که این فعالیت‌ها یکی از ماموریت‌های اساسی بخش کشاورزی و جزو اولویت‌های ما در راستای رعایت الگوی کشت برای افزایش بهره‌وری آب است، خاطرنشان کرد: ما بایستی در مسیری حرکت کنیم که نه تنها گل محمدی بلکه گیاهان کم آب‌بر اشتغال‌زا و درآمدزا را در مناطقی که با کمبود آب مواجه هستیم برای رفاه حال تمام کشاورزان عزیز توسعه دهیم؛ لذا انتظار می‌رود آب منطقه‌ای استان این حداقل آب را برای این قبیل تولیدات تامین کند.

اهمیت اقتصادی و اشتغال‌زایی 

کشت گل محمدی از نظر اقتصادی برای کشاورزان لرستانی جذابیت بالایی دارد. این محصول علاوه بر فروش گل تازه، امکان فرآوری و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا مانند گلاب، اسانس، عرقیات گیاهی، غنچه خشک و فرآورده‌های دارویی و آرایشی را فراهم می‌کند. گزارش‌های جهاد کشاورزی نشان می‌دهد که درآمد حاصل از هر هکتار گل محمدی می‌تواند قابل رقابت با بسیاری از محصولات رایج کشاورزی باشد و در صورت تکمیل زنجیره فرآوری، سودآوری آن به شکل قابل توجهی افزایش می‌یابد. 

همچنین این محصول ظرفیت اشتغال‌زایی بالایی دارد. عملیات برداشت گل‌ها به‌صورت دستی انجام می‌شود و در فصل برداشت نیاز به نیروی کار فراوان وجود دارد. برآورد‌های استانی نشان می‌دهد هر هکتار باغ گل محمدی می‌تواند فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم متعددی ایجاد کند.

محدود بودن صنایع فرآوری و برند گل محمدی در لرستان 

با وجود ظرفیت‌های فراوان، تولید گل محمدی در لرستان با چالش‌هایی نیز روبه‌رو است. محدود بودن صنایع فرآوری پیشرفته، نبود برند شناخته‌شده استانی، ضعف در بسته‌بندی و بازاریابی، کمبود سرمایه‌گذاری در حوزه اسانس‌گیری و صادرات و همچنین نوسانات بازار از جمله مهم‌ترین مشکلات این بخش محسوب می‌شوند. بسیاری از کارشناسان معتقدند که تکمیل زنجیره ارزش از مزرعه تا بازار می‌تواند سودآوری این محصول را به شکل چشمگیری افزایش دهد. 

با توجه به روند افزایشی سطح زیر کشت، حمایت‌های دولتی، توزیع نهال، توسعه باغات در اراضی شیب‌دار و استقبال کشاورزان، چشم‌انداز تولید گل محمدی در لرستان امیدوارکننده به نظر می‌رسد. مسئولان بخش کشاورزی استان اعلام کرده‌اند که توسعه سالانه سطح زیر کشت این محصول در برنامه‌های اولویت‌دار قرار دارد و سرمایه‌گذاری در صنایع فرآوری نیز مورد حمایت قرار می‌گیرد. 

گل محمدی در لرستان از یک محصول نوپا به یکی از محور‌های مهم توسعه باغبانی استان تبدیل شده است. سازگاری با شرایط اقلیمی، مصرف کم آب، ارزش اقتصادی بالا، ظرفیت اشتغال‌زایی و امکان فرآوری گسترده، این گیاه را به گزینه‌ای راهبردی برای آینده کشاورزی لرستان تبدیل کرده است. اگر توسعه صنایع تبدیلی، برندسازی و صادرات به‌طور جدی دنبال شود، لرستان می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از قطب‌های مهم تولید و فرآوری گل محمدی در ایران تبدیل شود.