باشگاه خبرنگاران جوان؛ مریم رضایی - حجتالاسلام والمسلمین حمید مقامی در نشست خبری به مناسبت روز ازدواج در واکنش به برخی انتقادها مبنی بر «انحصاری شدن آموزشهای ازدواج» گفت: اگر هر مؤسسهای در کشور توانایی انجام این حجم از کار را داشته باشد، ما آمادهایم مسئولیت را واگذار کنیم. اما واقعیت این است که هیچ مجموعهای در کشور ساختار مشابه ما را ندارد.
مقامی برای توضیح این ساختار افزود: ما یک اندیشکده تخصصی خانواده داریم که نخستین اندیشکده موضوعمحور در کشور است. دانشگاه علمیکاربردی با چهار رشته مرتبط با خانواده، مرکز مشاوره با هزار مراجعهکننده ماهانه، مرکز تخصصی پیش از ازدواج، انتشارات، کتابفروشی ویژه خانواده و سرای مهر بخشی از این شبکه هستند. اینها نتیجه پانزده سال کار مداوم است.
او با اشاره به آغاز فعالیت مؤسسه از سال ۱۳۸۹ گفت: در سالهای ابتدایی، شهرستانها به جهاد دانشگاهی و شیراز به نهاد علوم پزشکی سپرده شده بود. جهاد دانشگاهی تنها سه ماه با کتابها و اساتید تربیتشده ما فعالیت کرد و سپس تعطیل شد. اما ما پانزده سال بدون توقف ادامه دادیم.
مقامی افزود: این مسیر آسان نبود. بارها در برابر فشارها و بازخواستها ایستادیم. امروز که ریش من سفید شده، حاصل همین سالها تلاش و مقاومت است.
این مقام مسئول گفت: با وجود همه سختیها، ما ایستادهایم و از این پس نیز مسیر را با قدرت ادامه خواهیم داد. هدف ما خدمت به خانوادههاست و این مسیر را رها نخواهیم کرد.
او با تشریح ماهیت مردمی فعالیتهای این مجموعه در حوزه ازدواج و خانواده، تأکید کرد: خدمات ارائهشده توسط این مؤسسه «نه دولتی است و نه باری بر دوش دستگاهها»، بلکه با اتکا به توان مردمی و مسئولیت اجتماعی فعالان آن اداره میشود.
مقامی با اشاره به هزینههای جاری زندگی و مقایسه آن با هزینه آموزشهای ازدواج گفت: در شرایطی که خانوادهها برای خرید لوازم ضروری زندگی مانند یخچال یا سرویسهای خانگی مبالغ سنگینی پرداخت میکنند، هزینه سه تا سهونیم میلیون تومانی آموزشهای ازدواج در برابر یک زندگی شصتساله رقم بالایی نیست. هدف ما این است که با ارائه آگاهیهای لازم، از بروز طلاق جلوگیری کنیم و زوجها را با نگاه درست وارد زندگی مشترک کنیم.
او افزود: اگر دولت، شهرداری یا شورای شهر همکاری کنند، ما آمادگی داریم این خدمات را رایگان ارائه دهیم؛ اما تجربه نشان داده با تغییر مدیران، تصمیمها تغییر میکند. ما فقط میخواهیم چوب لای چرخ کارمان نگذارند. مردم خودشان هزینه آموزش را پرداخت میکنند و ما هم خدمت را ارائه میدهیم.
این مقام مسئول با تأکید بر اینکه فعالیتهای مؤسسه مبتنی بر دغدغه شخصی اوست، نه مسئولیت اداری، اظهار کرد: این کاری است که از سر مسئولیت اجتماعی انجام میدهم، نه بهعنوان مسئول یک نهاد. بیش از ۳۰۰ مشاور و مدرس و حدود ۲۰۰ کارمند در سراسر استان همراه ما هستند و بدون تحمیل هیچ هزینهای به دستگاههای دولتی، بار اصلی کار را بر دوش دارند.
او با اشاره به برخی مخالفتها و فشارها در سالهای گذشته گفت: در دورهای حتی برخی مدیران بهزیستی میگفتند این کار وظیفه ماست و شما چرا انجام میدهید. پاسخ من این بود که اگر خودتان میتوانید انجام دهید، بسمالله؛ اما وقتی قرار است کار به یک مؤسسه واگذار شود، ما هم یک مؤسسه هستیم. چرا باید مانع کار ما شوید؟
او افزود: در سالهای مختلف، سازمانهای مختلف ما را بازخواست کردند که چرا کار مردم را انجام میدهید و چرا اثرگذاری اجتماعی دارید. اینها دردهایی است که باید گفته شود.
این مقام مسئول با اشاره به گستره فعالیتهای بهار نکو گفت: اگر بخواهیم یک مؤسسه را مثال بزنیم که با کارآفرینی پیش رفته و تعداد زیادی را شاغل کرده، همین مجموعه است. بیش از ۳۰۰ مشاور و مدرس و بیش از ۲۰۰ کارمند با حقوق و بیمه کامل در مؤسسات ما فعالیت میکنند. مشابه این حجم فعالیت در کشور کمنظیر است.
مقامی با اشاره به دوره جدید مدیریت کشور اظهار کرد: در دوره جدید که تحت زعامت حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای هستیم، کار را سریعتر، مطمئنتر و قویتر ادامه خواهیم داد. این مسیری است که انشاءالله با قدرت دنبال میکنیم.
او با تشریح نحوه تأمین هزینههای آموزشی و مشاورهای این مجموعه، اعلام کرد: تمام فعالیتهای مؤسسه بدون دریافت هیچگونه کمک مالی از دستگاههای دولتی انجام میشود و تنها با اتکای به پرداخت زوجین اداره میگردد.
مقامی با اشاره به هزینه خدمات آموزشی گفت: بهطور متوسط از هر نفر یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان دریافت میشود که شامل هشت ساعت آموزش، یک تا پنج جلسه مشاوره، خدمات مددکاری در صورت نیاز و انجام تست روانشناسی نئو است. اگر این خدمات را جداگانه در کارگاههای روانشناسی کشور محاسبه کنید، هزینهها بسیار بالاتر است؛ برخی تستها بهتنهایی بین یک تا ده میلیون تومان قیمت دارند.
او افزود: گاهی گفته میشود این مبلغ زیاد است، اما واقعیت این است که هزینه یک وعده غذای ساده برای دو نفر در شرایط فعلی از این مبلغ بیشتر میشود. ما این خدمات را با حداقل هزینه و تنها برای پوشش مخارج مؤسسه ارائه میکنیم.
این مقام مسئول تأکید کرد که تمام هزینههای مؤسسه از محل همین شهریهها تأمین میشود و هیچ دستگاهی در پانزده سال گذشته حمایت مالی نداشته است.
او تصریح کرد: طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار بود بخشی از هزینهها توسط سازمان تبلیغات، وزارت بهداشت و بهزیستی پرداخت شود، اما این موضوع هیچگاه در شیراز محقق نشد. نه شهرداری، نه شورای شهر و نه علوم پزشکی هیچ مبلغی به ما پرداخت نکردهاند.
مقامی، تنها همکاری علوم پزشکی را «در اختیار گذاشتن مکان» عنوان کرد و گفت: علوم پزشکی پولی پرداخت نمیکند، اما فضاهای آموزشی را در سطح استان در اختیار ما قرار میدهد که کمک ارزشمندی است. با این حال، تمام تجهیزات، اسپیلت، صندلی، امکانات آموزشی، هزینه اساتید، خدمات مجازی، مددکاری و تفسیر تستها از محل همان شهریه زوجین تأمین میشود.
این مسئول افزود: یکی از موفقیتهای بهاران نکو این است که به هیچ جا وابسته نیست. بسیاری از مؤسساتی که در کشور با همین عنوان راهاندازی شدند، به دلیل عدم پرداخت بودجههای دولتی تعطیل شدند یا فعالیتشان صوری شد؛ اما ما به دلیل اتکا به مردم توانستیم مسیر را ادامه دهیم.
او با اشاره به حوادث تلخ و شهادتهایی که در ۷۸ روز گذشته رخ داده است، گفت: کشور در پایان سال ۱۴۰۴ و ابتدای ۱۴۰۵ با بحرانی کمسابقه و غیرقابل پیشبینی برای عموم مردم مواجه شد؛ بحرانی که به تعبیر او نمونهای مشابه آن حتی در سالهای ابتدایی انقلاب نیز تجربه نشده بود.
این مقام مسئول اظهار کرد: مؤسسه بهار نکو در تمام این مدت، خود را از مردم جدا ندانسته و فعالیتهایش را متوقف نکرده است.
او افزود: در مقاطعی که لازم بود برنامهها بهصورت مجازی برگزار شود، از ظرفیت پیامرسانها و فضای مجازی استفاده کردیم و هر جا که نیاز به حضور میدانی بود، با همکاری دستگاهها و سازمانهای مختلف فعالیتها ادامه یافت.
مقامی با بیان اینکه این مجموعه بهعنوان «گروه مؤسسات مردمی فعال در حوزه خانواده» تلاش کرده نقش خود را در این شرایط ایفا کند، گفت: در دو ماه گذشته هیچ تعطیلی نداشتیم و برنامههای مرتبط با خانواده و ازدواج در سطح استان بهطور مستمر اجرا شده است.
این مسئول همچنین با اشاره به سابقه ۱۵ ساله مؤسسه بهار نکو، تأکید کرد: این مجموعه با اتکا به حمایت مردم و بدون وابستگی مالی به نهادهای دولتی توانسته فعالیتهای خود را ادامه دهد.
او افزود: برخی دوستان میگویند نام بهار نکو در بسیاری از سازمانها و وزارتخانهها شناخته شده است، اما ما بهدنبال شهرت نیستیم؛ هدف ما اثرگذاری واقعی در حوزه خانواده است.
مقامی با تشریح روند فعالیتهای این مجموعه در سال ۱۴۰۴، از استمرار برنامههای آموزشی و مشاورهای ازدواج در سراسر استان فارس خبر داد و گفت: این مؤسسه طی پانزده سال گذشته با وجود محدودیتها و بیمهریهای مختلف، مسیر مردمی خود را ادامه داده است.
او با اشاره به سابقه فعالیت این مجموعه اظهار کرد: بهار نکو از زمان آغاز به کار، هر سال و حتی هر شش ماه یکبار یک تحول و سورپرایز جدید برای خانوادهها داشته و امروز به نقطهای رسیدهایم که ثمرات آن برای استان قابل مشاهده است.
او با یادآوری دیدار خود در سال ۱۳۹۸ با قائد شهید، افزود: در آن دیدار گزارشی از فعالیتهای بهار نکو ارائه شد و ایشان ضمن قدردانی، تأکید کردند که این حرکت مردمی باید ادامه پیدا کند. همین توصیه ما را مصممتر کرد تا مسیر را گسترش دهیم.
این مقام مسئول با اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر «حلقههای میانی» گفت: بهار نکو و مجموعه مؤسسات وابسته، نمونه عینی حلقههای میانی میان حاکمیت و مردم هستند. ما حتی پیش از طرح رسمی این مفهوم، با تأسیس مؤسسات مختلف این اتصال را ایجاد کرده بودیم.
او در ادامه، آمار عملکرد مؤسسه «خانواده بهار نکو» در حوزه آموزش و مشاوره ازدواج را چنین تشریح کرد: در سال ۱۴۰۴، مجموعاً ۵۷ هزار و ۵۰۰ نفر از زوجهای مراجعهکننده به مراکز بهداشت استان فارس، برای دریافت آموزشهای الزامی ازدواج به مؤسسه معرفی شدند و دورههای هشتساعته آموزشی را گذراندند. برای همین گروه، بیش از ۳۷ هزار جلسه مشاوره تکمیلی برگزار شد.
مقامی بیان کرد: در سال ۱۴۰۴ برای نخستینبار بخش مددکاری هنگام ازدواج راهاندازی شد. در شیراز بیش از ۳۷۰۰ نفر از خدمات مددکاری بهرهمند شدند. از میان ۵۷ هزار مراجعهکننده، حدود ۱۴ هزار نفر در گروه ازدواج مجدد قرار داشتند. میانگین سن آقایان ۲۹ سال و میانگین سن خانمها ۲۳ سال بوده است.
این مقام مسئول با اشاره به برنامههای تکمیلی پس از ازدواج گفت: در سال ۱۴۰۴، ۹۸ دوره آموزشی تحت عنوان بیمه عشق در سراسر استان برگزار شد؛ بیش از ۲ هزار نفر از زوجها بهصورت داوطلبانه در این دورهها شرکت کردند.
او درباره استمرار فعالیتها در شرایط تعطیلی حضوری کلاسها افزود: از ۹ اسفند تا پایان اردیبهشت، با وجود توقف کلاسهای حضوری، ۴۸۰ کلاس آموزشی در بستر اسکایروم برگزار شد. این دورهها بدون وقفه و از روز دوم فروردین آغاز شد.
مقامی با اشاره به پانزده سال فعالیت مستمر این مجموعه در حوزه آموزش و مشاوره ازدواج، اعلام کرد که این مؤسسه آمادگی دارد مدل آموزشی و ساختار اجرایی خود را در سطح ملی پیادهسازی کند.
او با بیان اینکه «بهار نکو» طی سالهای گذشته توانسته چندین دانشگاه و مراکز علمی را در استان فارس با خود همراه کند، گفت: ما تجربه و سازوکار کامل اجرای این طرح را از ابتدا تا انتها در اختیار داریم؛ از آموزش و جذب نیرو تا مدیریت مراکز و ارائه خدمات. همانطور که توانستیم در استان فارس این مدل را تثبیت کنیم، امکان راهاندازی آن در استانهایی مانند اصفهان، کرمان، یزد و دیگر نقاط کشور نیز وجود دارد.
او افزود: در برخی استانها مانند یزد، دوستان ما مدل را دریافت کرده و همکاریهایی شکل گرفته است. ما آمادهایم این بسته کامل را در سراسر کشور اجرا کنیم، اما گاهی تنگنظریها و نگاههای محدودکننده مانع میشود.
این مقام مسئول با اشاره به مصوبه وزارت بهداشت و شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره واگذاری آموزشهای ازدواج به مؤسسات مختلف گفت: در سالهای اخیر تصمیم گرفته شد که این خدمات به مؤسسات متعددی سپرده شود، اما واقعیت این است که بسیاری از این مجموعهها زیرساخت لازم را ندارند. ما بارها اعلام کردهایم که اگر قرار است کار به مجموعه دیگری سپرده شود، بهتر است یک مؤسسه مشخص معرفی شود تا تجربه و مدل ما را دریافت کند؛ همانطور که در ارومیه این اتفاق افتاد.
او با اشاره به گستره فعالیتهای «بهار نکو» گفت: این مجموعه فقط یک مرکز آموزشی نیست. ما یک اندیشکده تخصصی خانواده داریم که نخستین اندیشکده موضوعمحور در کشور است. دانشگاه علمیکاربردی با چهار رشته مرتبط با خانواده، مرکز مشاوره با هزار مراجعهکننده ماهانه، مرکز تخصصی پیش از ازدواج، انتشارات، کتابفروشی ویژه خانواده و سرای مهر بخشی از این شبکه هستند.
او تأکید کرد: اگر مجموعهای در کشور بتواند چنین ساختاری را ایجاد و مدیریت کند، ما آمادهایم مسئولیت را واگذار کنیم.
تأثیر آموزشها بر کاهش طلاق
این مقام مسئول درباره اثرگذاری آموزشهای پیش از ازدواج گفت: بارها تأکید کردهام که شش ساعت آموزش نمیتواند تضمینکننده شصت سال زندگی مشترک باشد. ما یک بسته کامل داریم که شامل هشت ساعت آموزش، مشاوره تکمیلی، تستهای روانشناختی، مددکاری و پیگیریهای پس از ازدواج است.
او افزود: بر اساس آمارهای رسمی ثبتاحوال، از سال ۱۳۸۸ تا امروز طول مدت زندگی مشترک در فارس افزایش یافته و طلاقهای زیر یک سال و زیر پنج سال کاهش پیدا کرده است. این تحلیلها را خود نهادهای ملی نیز تأیید کردهاند.
مقامی همچنین به تجربه استان آذربایجان غربی اشاره کرد و گفت: در ارومیه، مشاورههای پیش از ازدواج باعث شد چندین مورد از ازدواجهای اجباری که میتوانست به آسیبهای جدی منجر شود، متوقف شود. نجات حتی یک نفر ارزشمند است.
این مقام مسئول درباره تغییرات محتوایی آموزشها گفت: از سال ۱۳۸۹ تاکنون، سرفصلها هر سال متناسب با شرایط جامعه و نسل جدید بازنگری شدهاند. برخلاف پروتکلهای ثابت دستگاههای دولتی، ما هر سال محتوا را اصلاح میکنیم. اکنون تأکید ما از آموزش حقوقی به سمت آموزش اخلاقی و مهارتهای ارتباطی رفته است.
او افزود: نسخه جدید بسته آموزشی تدوین شده و به وزارت بهداشت ارسال شده است. همچنین فیلمهای آموزشی برای ارائه مجازی آماده شدهاند.