باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - ۲۱ آبان سال ۱۴۰۱ بود که از چک الکترونیکی رونمایی شد و بر اساس آمار اعلامی از سوی بانک مرکزی از زمان راه اندازی این ابزار پرداخت در کشور تا پایان فروردین ۱۴۰۵، بیش از ۳ میلیون و ۴۹۰  هزار فقره چک الکترونیک ثبت شده است. از این میان ۲ میلیون ۸۷۵ هزار و ۶۸۲ فقره چک سررسید شده که حدود ۹۸.۶ درصد چک‌های الکترونیک سررسیدشده، وصول شده است.

گفتنی است، چک الکترونیک محصولی است که مشتریان شبکه بانکی را از مراجعه به شعبه بی نیاز می‌کند و تمام مراحل آن به صورت غیرحضوری قابل انجام است؛ در حال حاضر بانک‌های اقتصاد نوین، پارسیان، تجارت، خاورمیانه، رفاه کارگران، سینا، قرض الحسنه مهر، کشاورزی، ملت، ملی، صادرات، کارآفرین و قرض الحسنه رسالت، زنجیره صدور تا وصول چک الکترونیک به صورت غیرحضوری را انجام می‌دهند و به سایر بانک‌ها نیز تکلیف شده است.

حذف امکان جعل امضا با چک الکترونیک 

چک الکترونیکی که نسبت به چک کاغذی مزایای متعددی دارد و در همین راستا نظافتیان، دبیر کمیسیون حقوقی کانون بانک‌ها و مؤسسات اعتباری خصوصی به تازگی گفته است: چک الکترونیکی فعلاً به طور کامل جایگزین چک کاغذی نشده، اما همان ارزش و مزایای قانونی چک را در نظام بانکی دارد. یکی از مهم‌ترین مزیت‌های چک الکترونیکی این است که در چک کاغذی امکان جعل امضا یا اختلاف درباره زمان صدور چک وجود دارد، اما در چک‌های الکترونیکی این مشکلات وجود ندارد.

او تصریح کرد: از نظر امنیت معاملات، چک الکترونیکی بسیار امن‌تر از چک کاغذی است و به همین دلیل توصیه می‌شود مردم و فعالان اقتصادی بیشتر از چک الکترونیکی استفاده کنند.

در ادامه نیز محمدعلی بخشی‌زاده، کارشناس فناوری اطلاعات بانکی می‌گوید: تاکنون بیش از ۳ میلیون فقره چک الکترونیک در کشور صادر شده و نرخ وصول این چک‌ها به بیش از ۹۸ درصد رسیده است که نشان‌دهنده موفقیت این طرح در کاهش مشکلات مربوط به چک‌های برگشتی است.

او در پاسخ به این پرسش که متقاضیان برای دریافت چک الکترونیک چه مراحلی را باید طی کنند؟ توضیح داد: افراد باید دارای حساب جاری باشند و همراه‌بانک بانکی که از آن خدمات دریافت می‌کنند را فعال کرده باشند. همچنین به دلیل جایگزینی امضای دیجیتال به جای امضای سنتی، فعال‌سازی امضای دیجیتال نیز الزامی است پس از انجام این مراحل، افراد بدون نیاز به مراجعه حضوری به شعب بانک‌ها و تنها از طریق همراه‌بانک، امکان استفاده و صدور چک الکترونیک را خواهند داشت.

تکلیف قانون برنامه برای حذف چک‌های کاغذی 

گفتنی است، بر اساس ماده الحاقی ۵، برنامه هفتم بانک مرکزی مکلف است به گونه‌ای برنامه‌ریزی داشته باشد که تا پایان سال سوم برنامه، چک‌های کاغذی از نظام بانکی حذف شود و حالا ضرب‌الاجل برنامه هفتم برای توقف صدور چک کاغذی نزدیک می‌شود.

در نهایت باید اشاره کرد حرکت به سمت چک الکترونیک علاوه بر افزایش امنیت مبادلات مالی، می‌تواند مراجعات حضوری به بانک‌ها را کاهش داده و روند رسیدگی به اختلافات و پرونده‌های مرتبط با چک را نیز تسهیل کند؛ مشروط بر آن که زیرساخت‌های فنی و ارتباطی لازم برای یکپارچگی کامل سامانه‌ها فراهم شود.