باشگاه خبرنگاران جوان - آتش‌بس میان ایالات متحده و ایران و فرصت دو هفته‌ای برای مذاکره، موقعیتی کم سابقه برای کاهش تنش‌ها فراهم ساخته، اما تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد که چالش اصلی نه آغاز مذاکرات، بلکه حفظ اعتماد است؛ موضوعی که کارنامه واشنگتن در آن همچنان با تردید‌های جدی روبروست.

پس از اعلام آتش‌بس موقت، انفجار‌ها در بخش‌هایی از خاورمیانه ادامه داشته است. هرچند توقف درگیری‌ها اقدامی مثبت تلقی می‌شود، اما تنها نقطه آغاز مسیری طولانی برای دستیابی به صلحی پایدار به شمار می‌آید.

بازسازی اعتماد همچنان مهم‌ترین مانع پیش رو است. خروج یکجانبه آمریکا از توافق هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۸، موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) و سپس بازگرداندن و تشدید تحریم‌ها، ضربه‌ای جدی به اعتماد متقابل وارد کرد.

طی دوره‌های اخیر نیز هم‌زمانی اقدامات نظامی با روند‌های دیپلماتیک، بی‌اعتمادی تهران به واشنگتن را تشدید کرده است؛ مسأله‌ای که همچنان مانعی جدی در مسیر پیشرفت واقعی مذاکرات به شمار می‌رود.

حل این اختلافات آسان نخواهد بود. علاوه بر بی‌اعتمادی عمیق میان دو طرف، تفاوت میان پیشنهاد‌های ایران و برنامه‌های از پیش تعیین شده واشنگتن، شکاف‌هایی قابل‌توجه در اولویت‌ها و انتظارات را نشان می‌دهد.

این اختلاف در اولویت‌ها، یک مشکل ساختاری عمیق‌تر را آشکار می‌کند: نبود اعتماد به سلامت و هدف خود فرآیند مذاکره. بدون تضمین‌های معتبر مبنی بر پیگیری دیپلماسی با حسن نیت، حتی دقیق‌ترین پیشنهاد‌ها نیز تحت تأثیر بی‌اعتمادی قرار می‌گیرند.

برای عبور از مواضع تثبیت شده، ایالات متحده باید مذاکرات را نه به عنوان صحنه‌ای برای مانور‌های استراتژیک، بلکه به عنوان مسیری واقعی برای حل‌و فصل اختلافات در نظر بگیرد. هنگامی که مذاکره به ابزاری تاکتیکی برای خرید زمان، شکل‌دهی به شرایط یا تقویت اهرم فشار تبدیل شود، عملاً کارکرد خود را از دست می‌دهد.

مهم‌تر از همه، آمریکا باید از به کارگیری زور یا تهدید به استفاده از آن به‌عنوان ابزار چانه زنی برای کسب امتیاز خودداری کند.

تجربه نشان داده است که قدرت نظامی نمی‌تواند صلح پایدار ایجاد کند؛ تنها راه حل‌های سیاسی مبتنی بر گفت‌و‌گو و احترام متقابل قادر به تحقق این هدف هستند. موفقیت مذاکرات آینده به این بستگی دارد که آیا ایالات متحده رویکردی صادقانه در پیش می‌گیرد و از اتکا به زور فاصله می‌گیرد یا نه.

آتش‌بس کنونی تنها یک فرصت است و نه بیشتر. اگر دری به سوی صلح و آشتی گشوده شود، نباید به سادگی بسته شود. با وجود دشواری‌های پیش رو، پایبندی جدی به دیپلماسی می‌تواند این امید را زنده نگه دارد که این درگیری، که اساساً نباید رخ می‌داد، در نهایت به پایان برسد.