باشگاه خبرنگاران جوان؛ نرگس امام جمعه - محمدهادی زاهدی، عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، در گفت‌وگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به گسترش کاربردهای هوش مصنوعی، گفت: امروزه این فناوری دیگر صرفاً یک ابزار نظامی نیست و اکنون به عنوان فناوری همه‌منظوره، لایه‌های مختلف اقتصاد، جامعه و میدان نبرد را دگرگون کرده است.

این عضو هیات علمی با بیان این‌که برخلاف دوره جنگ سرد که فناوری‌های راهبردی در انحصار دولت‌ها قرار داشت، امروز بخش خصوصی از شرکت‌های بزرگ فناوری تا استارت‌آپ‌ها پیشران اصلی توسعه هوش مصنوعی هستند، افزود: ارتش‌ها اکنون به عنوان مشتری یا همکار این بخش عمل می‌کنند و این تغییر ماهیت، چالش‌های جدیدی در حوزه‌هایی مانند دفاع سایبری، مدیریت اطلاعات و پایداری زیرساخت‌های حیاتی ایجاد کرده است.

زاهدی ادامه داد: کشورهای پیشرو قادرند سامانه‌های شناسایی و تهاجمی را با هزینه کم و در مقیاس انبوه تولید کنند. 

به گفته وی، جنگ الکترونیک در این عرصه نقشی کلیدی دارد و هوش مصنوعی راهکاری مؤثر برای غلبه بر چالش‌های آن است. وی به کاربرد پهپادهای خودمختار یا نیمه‌خودمختار اشاره کرد که حتی در صورت قطع ارتباط، با تکیه بر الگوریتم‌های از پیش آموزش‌دیده مأموریت خود را ادامه می‌دهند و آسیب‌پذیری در برابر پارازیت را کاهش می‌دهند.

این عضو هیات علمی با اشاره به تغییر الگوهای درگیری نظامی گفت: حملات سایبری امروز تنها به نفوذ یا تخریب داده محدود نیست و به صورت ترکیبی با عملیات فیزیکی و اطلاعاتی طراحی می‌شود. وی از جمله روش‌های رایج این نوع حملات به تخریب داده، باج‌افزارهای هدفمند علیه زیرساخت‌های انرژی و حمل‌ونقل، نفوذ به زنجیره تأمین نرم‌افزار و کارگذاری درهای پشتی اشاره کرد.

زاهدی افزود: در این شرایط، هوش مصنوعی دفاعی با قابلیت‌هایی مانند تشخیص ناهنجاری در شبکه‌های صنعتی، پاسخ خودکار به تهدید در زمان کوتاه و تحلیل بدافزارهای ناشناخته، نقش مهمی در افزایش امنیت سایبری ایفا می‌کند.

وی همچنین گفت: با توجه به اینکه سکوهای ارتباطی و اجتماعی عمدتاً در اختیار کشورهای متخاصم است، تولید محتوای جعلی و فعالیت ربات‌ها، جنگ اطلاعاتی را به یکی از محورهای اصلی تقابل تبدیل کرده است. به گفته او، هوش مصنوعی قادر است حساب‌های رباتیک را شناسایی کند، محتوای جعلی را تشخیص دهد و شبکه انتشار اخبار ساختگی را آشکار سازد.

زاهدی با اشاره به مستندات بین‌المللی افزود: کشورهایی که درگیر جنگ‌های ترکیبی هستند از این فناوری‌ها برای تهاجم اطلاعاتی و دفاع شناختی استفاده می‌کنند. وی تأکید کرد که تجربه جنگ‌های سه سال اخیر نشان داده استفاده از هوش مصنوعی علاوه بر افزایش سرعت واکنش، امکان پیش‌بینی و پیشگیری از حملات زیرساختی را فراهم می‌کند.

او در توضیح روش‌های رایج حملات سایبری در زمان درگیری، نمونه‌هایی مانند حملات مخرب به زیرساخت‌های انرژی و صنعتی، باج‌افزارهای هدفمند، حملات توزیع‌شده انکار سرویس و جعل هویت را برشمرد و گفت: هوش مصنوعی می‌تواند در تشخیص ناهنجاری، پاسخ خودکار، تحلیل بدافزار و پیش‌بینی الگوهای حمله نقش مؤثری داشته باشد.