باشگاه خبرنگاران جوان - یک ماه پس از شروع تنش ها در منطقه خاورمیانه و تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران بازار‌های جهانی برای عرضه نفت خام، فرآورده‌های تصفیه شده و گاز طبیعی مایع در حال حاضر در دومین سناریوی بد ممکن قرار دارند.

همه چیز به تنگه هرمز بستگی دارد. این گلوگاه که معمولاً حدود ۲۰٪ از نفت خام، فرآورده‌ها و LNG جهان را حمل می‌کند، هنوز عملاً به روی اکثر کشتی‌ها بسته است و بازار‌های انرژی را به طور خطرناکی در معرض خطر قرار می‌دهد.

تحت این شرایط، ادعا‌های واشنگتن یا اسرائیل مبنی بر اینکه به نوعی در حال پیروزی در جنگ علیه ایران هستند، تا حد زیادی بی‌معنی است. واقعیت این است که اکثر نفتکش‌ها هنوز نمی‌توانند با خیال راحت از تنگه هرمز عبور کنند، در حالی که ایران توانایی آشکاری در پاسخ متقابل برای حمله به انرژی و سایر زیرساخت‌های حیاتی در سراسر خلیج فارس نشان داده است. این باعث می‌شود تهران روایت را شکل دهد.

بدترین سناریو چگونه خواهد بود؟

این یک تشدید شدید تنش خواهد بود اگر ایران با استفاده از موشک‌ها و پهپاد‌ها برای هدف قرار دادن خطوط لوله، پالایشگاه‌ها، کارخانه‌های فرآوری و پایانه‌های صادراتی در سراسر منطقه، خسارات گسترده‌ای به زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس وارد کند. احتمالاً محرک چنین اقدامی پاسخ ایران به تجاوز نیرو‌های زمینی ایالات متحده خواهد بود اگر سعی در تصرف و تسلط بر نقاطی از قلمرو ایران مانند پایانه نفتی جزیره خارک و جزایر کوچک در تنگه هرمز داشته باشند.

اما حتی یک تهاجم نظامی موفق به زعم آمریکا و اسرائیل نیز بی‌معنی خواهد بود اگر باعث تخریب گسترده زیرساخت‌های انرژی شود و یک بحران جدی بازار را به یک فاجعه بی‌سابقه انرژی جهانی تبدیل کند.

بازار معاملات آتی نفت خام، همانطور که در قرارداد‌های برنت نشان داده شده است، هنوز هم تا حد زیادی برای کاهش تنش و در نهایت بازگشت به حالت عادی جریان از طریق تنگه هرمز قیمت‌گذاری می‌کند. معاملات آتی نفت برنت در معاملات اولیه آسیا در روز دوشنبه با افزایش ۲.۷ درصدی آغاز شد و به حدود ۱۱۵.۵۵ دلار در هر بشکه رسید که نسبت به قیمت پایانی ۱۱۲.۵۷ دلار در ۲۷ مارس افزایش یافته بود.

قیمت نفت برنت اکنون از زمان بسته شدن ۷۲.۴۸ دلار در هر بشکه در ۲۷ فوریه، یک روز قبل از حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران، ۵۹ درصد افزایش یافته است.

این ممکن است یک افزایش قوی به نظر برسد، اما در مقایسه با قیمت‌های فیزیکی محصولات پالایش‌شده در آسیا، جایی که بیشترین تأثیر بحران فعلی احساس می‌شود، ناچیز است. سنگاپور در ۲۷ مارس سوخت جت را با قیمت ۲۲۲.۷۷ دلار در هر بشکه معامله کرد که چندان پایین‌تر از رکورد ۲۲۷.۹۸ دلار در ۲۳ مارس و بیش از دو برابر ۹۳.۴۵ دلار در ۲۷ فوریه نبود.

گازوئیل در ۲۷ مارس با قیمت ۱۸۲.۷۶ دلار در هر بشکه معامله شد که تقریباً دو برابر ۹۱.۴۲ دلار در ۲۷ فوریه است، در حالی که بنزین با قیمت ۱۳۰.۵۲ دلار به پایان رسید که ۶۵ درصد نسبت به روز قبل از شروع درگیری افزایش یافته است.

این قیمت‌ها نشان می‌دهد که پالایشگاه‌های آسیایی برای نفت خام کافی برای فعالیت خود در تلاش هستند، در حالی که واردکنندگان سوخت مانند استرالیا و اندونزی برای تأمین منابع عجله دارند.

بحران منطقه به سرعت در سراسر جهان گسترش می‌یابد

استرس در بازار‌های فرآورده‌های نفتی آسیا نشان می‌دهد که پیامد‌های جنگ در ایران ابتدا به منطقه ضربه زده است، که با توجه به اینکه آسیا مقصد حدود ۸۰ درصد از نفت خام و سوخت‌های تصفیه شده حمل شده از طریق تنگه هرمز است، تعجب‌آور نیست. اما بحرانی که در آسیا احساس می‌شود به سرعت در سراسر جهان گسترش خواهد یافت، زیرا پالایشگاه‌ها و واردکنندگان سوخت، محموله‌های کمیاب را از حوزه اقیانوس اطلس خارج می‌کنند و قیمت‌ها را فراتر از منطقه افزایش می‌دهند.

مشکل این است که جهان عملاً حدود ۱۲ میلیون بشکه در روز نفت خام و فرآورده‌های نفتی را از دست داده است. دلیل این امر این است که حدود ۱۹ میلیون بشکه در روز در ماه‌های اخیر از تنگه هرمز عبور کرده است، جریانی که اکنون به شدت کاهش یافته است و تاکنون در ماه مارس تنها تعداد انگشت‌شماری کشتی از آن عبور کرده‌اند.

افزایش صادرات عربستان سعودی از طریق بنادر دریای سرخ و افزایش محموله‌های امارات متحده عربی از فجیره در خلیج عمان، بخشی از کاهش حجم نفت از طریق این دروازه حیاتی را کاهش داده است اما شوک از دست دادن بیش از ۱۰٪ از عرضه جهانی نفت خام را نمی‌توان با آزادسازی برخی از ذخایر استراتژیک، حداقل در درازمدت، جبران کرد.

خطر واقعی این است که درگیری با ایران در خاورمیانه ادامه یابد یا بیشتر تشدید شود. تصور کنید که یک حمله زمینی ایالات متحده باعث حملات ایران به خط لوله عربستان سعودی به دریای سرخ یا تأسیسات حیاتی فجیره شود یا یمن عملاً گذرگاه باب المندب بین دریای سرخ و خلیج عدن را ببندد، اقدامی که به این معنی است که صادرات عربستان سعودی فقط می‌تواند از طریق کانال سوئز به سمت شمال جریان یابد و زمان، هزینه و ازدحام قابل توجهی را برای محموله‌های عازم آسیا ایجاد کند.

خطر این است که بازار‌های نفت خام و LNG ممکن است مجبور شوند برای از دست دادن مداوم عرضه از خاورمیانه قیمت‌گذاری کنند، کاری که هنوز به طور کامل انجام نداده‌اند.

منبع: رویترز