مسجد تاریخی فرحآباد که بهعنوان یکی از یادگارهای دوران صفویه در خطه شمال کشور شناخته میشود، همچنان با وجود آسیبهای تاریخی و اقلیمی، به عنوان سندی ماندگار از معماری «مکتب اصفهان» در نزدیکی دریای خزر خودنمایی میکند. این بنای تاریخی که در ۲۵ کیلومتری ساری واقع شده، به دستور شاه عباس اول صفوی در منطقهای که پیشتر «طاهان» نامیده میشد، احداث گردید. این مسجد که در زمینی مستطیلشکل به ابعاد ۶۵ در ۷۵ متر استوار شده، تماماً از آجر و ملات ساروج بنا شده است. معماری این مسجد چهار ایوانی است و در تزیینات آن از هنر کاشیکاری رنگارنگ در سردرها و ایوانها، همچنین مقرنسکاری و گچبری در شبستان و محراب استفاده شده است. وجود حجرههای پیرامون حیاط که محل تحصیل طلاب بوده، نشاندهنده کاربری آموزشی این مکان در ادوار گذشته است. در راستای بهرهبرداری فرهنگی از این بنای ارزشمند، برنامههایی برای تغییر کاربری این مجموعه به «موزه تشیع شمال کشور» تدوین شده است تا این مسجد، علاوه بر حفظ معماری اصیل خود، بهمرکزی برای معرفی تاریخ و میراث فرهنگی منطقه در سطح ملی تبدیل شود.
مسجد وکیل شیراز یکی از آثار ارزشمند باقی مانده از دوران زندیه است که با کاشیهای هفت رنگ تزئین شده است. کاشی هفت رنگ پیشینه قدیمی در شیراز دارد و از نیمه قرن سیزدهم قمری به اوج خود رسیده است. از شاخصههای کاشی هفت رنگ، استفاده از رنگهای روشن نظیر صورتی، بنفش، قهوهای، زرد تند، سبز، آبى و سفید است که در این میان نقش صورتى چشمگیر تراست. کاربرداین رنگ بیشتر معطوف به نقوش گیاهى است به طورى که نقوش گلدانی که از عمدهترین نقوش کاشى هاى شیراز است عمدتاً بارنگ صورتى ایجاد شدهاند. همچنین مى توان به تزئین نقش حاشیه قابها با نوارهاى زرد وسفید اشاره کرد که این امر در کاشى کارى بناهاى قاجارى شیراز معمولا رعایت شده است. مرمت مسجد وکیل شیراز زیر نظر اداره اوقاف و با هنر استادان کاشی هفت رنگ شیراز برادران شیشه گر با حساسیت و دقت بالا در کارگاه ساخت کاشی هفت رنگ اجدادیشان ساخته شد و با دست مرمت کاران قدیمی میراث فرهنگی در مسجد وکیل اجرا شد.
مسجد چهار درخت بیرجند، میراثی تاریخی است؛ این مسجد از قطبهای معنوی و فرهنگی بیرجند شناخته شده و مأمنی برای نمازگزاران و مکانی دیدنی برای گردشگران است.
رییس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مهاباد گفت: مرمت حوضخانه تاریخی شاهدرویش این شهرستان که در فهرست آثار ملی کشور هم به ثبت رسیده با همکاری شهرداری و نظارت کارشناسان میراث فرهنگی آغاز شد.