باشگاه خبرنگاران جوان؛ مینا عظیمی - هر زمان که موعدی مرتبط با خروج نیرو‌های ائتلاف نظامی بین‌المللی به سرکردگی آمریکا از عراق نزدیک می‌شود، هسته‌های گروه تروریستی «داعش» پس از دوره‌ای طولانی خاموش بودن، بار دیگر تحرکات خود را از سر می‌گیرند؛ موضوعی که این تصور را ایجاد کرده است که میان این دو مسئله رابطه‌ای علت و معلولی وجود دارد.

با نزدیک شدن به ۳۰ سپتامبر، موعد تعیین‌شده برای پایان ماموریت ائتلاف در عراق، هسته‌های این گروه بار دیگر حملات پراکنده‌ای را اجرا کردند که آخرین مورد آن تلاش برای هدف قرار دادن دکل‌های انتقال برق در مسیر میان شهر‌های بیجی و حدیثه در شمال بغداد بود. این حمله در پی درگیری با نیرو‌های عراقی و عملیات جست‌و‌جو و پاکسازی در منطقه انجام شد. این تحرکات در حالی صورت می‌گیرد که منابع امنیتی از فعالیت هسته‌های داعش در مناطق بیابانی و مرزی، به‌ویژه در امتداد مرز عراق و سوریه، خبر می‌دهند.

با این حال، این حملات تاکنون نشانه‌ای از بازگشت داعش به الگوی پیشین کنترل شهر‌ها نیست، بلکه بیشتر بیانگر تداوم توانایی این گروه برای فعالیت از طریق هسته‌های کوچک و استفاده از مناطق بیابانی و صعب‌العبور برای حمله به اهداف مشخص است. با این حال، زمان وقوع این تحرکات به آنها ابعاد سیاسی و امنیتی نیز می‌دهد؛ به‌ویژه اینکه هم‌زمان با نزدیک شدن عراق به مرحله‌ای جدید است که در آن ماموریت ائتلاف بین‌المللی که اساسا پس از سال ۲۰۱۴ به بهانه مبارزه با داعش تشکیل شد، از نظر تئوری پایان خواهد یافت.

بر اساس منابع امنیتی که با روزنامه «الاخبار» گفت‌و‌گو کرده‌اند، دستگاه‌های امنیتی اطلاعاتی درباره تحرک هسته‌های وابسته به داعش در نزدیکی مرز عراق و سوریه در اختیار دارند. تلاش‌ها برای نفوذ و جابه‌جایی افراد میان دو سوی مرز نیز ادامه دارد و همین مسئله نیرو‌های عراقی را به افزایش سطح نظارت و عملیات جست‌و‌جو در مناطق آسیب‌پذیر واداشته است.

به گفته این منابع، داعش تلاش می‌کند از خلاهای امنیتی برای اجرای عملیات‌هایی کم‌هزینه، اما با آثار گسترده استفاده کند؛ به‌ویژه علیه دکل‌های برق، ایست‌های بازرسی و تاسیسات حیاتی. این الگو به گروه اجازه می‌دهد بدون برخورداری از نیروی نظامی گسترده، موجب ایجاد اختلال امنیتی و اقتصادی شود.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که دولت عراق اعلام کرده است طبق زمان‌بندی‌های مورد توافق، روند پایان ماموریت نظامی «ائتلاف بین‌المللی» را دنبال می‌کند و پس از آن، روابط دو طرف در چارچوب همکاری دوجانبه ادامه خواهد یافت. دولت عراق همچنین این روند را به طرحی برای محدود کردن سلاح گروه‌های مقاومت مرتبط کرده است؛ طرحی که تحت فشار شدید آمریکا و همراه با تهدید به اعمال تحریم علیه عراق در صورت اجرا نشدن آن، تهیه شده است.

به نظر می‌رسد دولت علی الزیدی قادر نخواهد بود به وعده‌های خود درباره این پرونده عمل کند؛ به‌ویژه با توجه به مخالفت گروه‌های مقاومت با تحویل سلاح‌های خود و تردید آنها نسبت به جدیت نیرو‌های آمریکایی در مسئله خروج از عراق.

واشنگتن نیز همواره از احتمال بازگشت حملات داعش برای دور زدن زمان‌بندی‌های خروج نیرو‌های خود استفاده کرده است. در مقابل، چالش بغداد این است که پس از پایان ماموریت «ائتلاف»، چگونه سطح توانمندی‌های اطلاعاتی، شناسایی و هوایی خود را حفظ کند و مانع از آن شود که هرگونه کمبود در این حوزه‌ها به فرصتی برای فعالیت هسته‌های داعش تبدیل شود.

علی الخفاجی، پژوهشگر مسائل امنیتی، در گفت‌و‌گو با «الاخبار» می‌گوید: «تحرک دوباره هسته‌های داعش، حتی اگر موقت باشد، همچنان تهدیدی برای امنیت عراق محسوب می‌شود؛ به‌ویژه در شرایط بی‌ثباتی سیاسی و امنیتی در عراق و منطقه.» او تاکید می‌کند که «این گروه تلاش می‌کند از این شکاف‌ها استفاده کند و به همین دلیل نیرو‌های عراقی باید عملیات جست‌و‌جو در مناطق بیابانی و آسیب‌پذیر را افزایش داده، تلاش‌های اطلاعاتی و شناسایی هوایی را تقویت کنند».

اما صکر الحمیداوی، عضو کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق، در گفت‌و‌گو با «الاخبار» معتقد است تحرکات فعلی داعش «به مرحله خطرناک نرسیده است؛ زیرا نیرو‌های امنیتی و الحشد الشعبی در مناطق مختلف حضور دارند و تلاش‌های امنیتی و اطلاعاتی گسترده‌ای برای مبارزه با تروریسم و کنترل مرز‌ها در جریان است.»

او تاکید می‌کند که پایان ماموریت «ائتلاف» در ۳۰ سپتامبر «قطعی است و ارتباطی با تحرکات داعش ندارد؛ بلکه بر اساس تصمیمی است که با دولت عراق مورد توافق قرار گرفته و در چارچوب یک جدول زمانی از پیش تعیین‌شده اجرا می‌شود.» وی همچنین تاکید کرده است که نیرو‌های عراقی «اکنون توانایی کنترل مناطق و مقابله با هر گروه تروریستی را دارند.»

از سوی دیگر، علی عبدالرزاق، مدیر «مرکز الغد برای مطالعات راهبردی»، معتقد است هدف قرار دادن دکل‌های برق و ایست‌های بازرسی نیرو‌های امنیتی در کرکوک و مناطق دیگر، «تلاشی برای برهم زدن معادلات و بازگرداندن بی‌ثباتی هم‌زمان با پایان ماموریت نیرو‌های ائتلاف» است.

عبدالرازاق در گفت‌و‌گو با «الاخبار» می‌گوید «ادامه تهدید داعش می‌تواند بهانه‌ای برای باقی ماندن نیرو‌های آمریکایی باشد»، اما در عین حال تاکید می‌کند که برای اثبات وجود رابطه مستقیم میان این دو موضوع، به شواهد نیاز است.

منبع: الاخبار