باشگاه خبرنگاران جوان؛ اعظم پورکند - رویترز مدعی شد چین به‌طور خصوصی از تهران خواسته است برای متوقف کردن انصارالله یمن اقدام کند. این درخواست پس از آن مطرح شد که عربستان سعودی، در پی عملیات نظامی گسترده این گروه طی هفته گذشته، از پکن کمک خواست.

این موضوع را سه منبع ایرانی آگاه از مسئله به خبرگزاری رویترز اعلام کردند.

به گفته این منابع، ریاض پس از پیشروی‌های سریع انصارالله در امتداد سواحل دریای سرخ و اطراف تنگه باب‌المندب، از چین درخواست کمک کرد؛ تحولاتی که آسیب‌پذیری صادرات نفت عربستان و کشتیرانی را افزایش داده است.

چین به‌طور علنی خواستار خویشتن‌داری، گفت‌و‌گو و برقراری دوباره امنیت کشتیرانی شده است، اما به گفته منابع، پیام خصوصی پکن فراتر از مواضع علنی این کشور بوده است.

در این گزارش ادعا شده، پکن از ایران می‌خواهد از نفوذ خود بر انصارالله استفاده کند تا از گسترش بیشتر درگیری‌ها در مسیر‌های انرژی جلوگیری شود؛ مسیر‌هایی که چین، به‌عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، به آنها وابسته است.

این منابع که در جریان گفت‌و‌گو‌ها قرار گرفته‌اند و به شرط ناشناس ماندن سخن گفته‌اند، جزئیاتی درباره نحوه انتقال این پیام ارائه نکردند و مشخص نیست که آیا این درخواست در جریان سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به چین در روز چهارشنبه مطرح شده است یا خیر.

به گفته منابع، پاسخ تهران این بوده است که ثبات و صلح در منطقه به پایان یافتن جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بستگی دارد.

سه منبع ایرانی گفتند مقام‌های چینی هیچ تهدید صریحی مطرح نکردند و نشان ندادند.

وزارت امور خارجه چین در پاسخ به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این گزارش گفت: «چین نمی‌خواهد شاهد سرایت بیشتر تنش‌های منطقه‌ای به یمن و دریای سرخ باشد. تشدید بی‌ثباتی منطقه‌ای در منافع هیچ‌یک از طرف‌ها نیست.»

این وزارتخانه افزود: «حاکمیت و امنیت همه کشور‌ها باید محترم شمرده شود و تأسیسات حیاتی برای معیشت مردم نباید هدف حمله قرار گیرند. چین خواستار پایان دادن به اقداماتی است که وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند و بر حل مسائل از طریق گفت‌و‌گو و مذاکره تأکید دارد.»

وزارت امور خارجه ایران و دفتر رسانه‌ای دولت عربستان سعودی تا زمان انتشار این گزارش، به درخواست‌های رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداده بودند.

خطر‌های گسترش جنگ منطقه‌ای

چین بیش از یک دهه است که بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران و همچنان اصلی‌ترین خریدار نفت این کشور محسوب می‌شود. بر اساس داده‌ها و تحلیل‌های شرکت «کپلر»، خرید‌های چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد صادرات نفت ایران از مسیر دریا را تشکیل می‌داد که میانگین آن حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز بود.

یک دیپلمات ارشد غربی در منطقه گفت: «پکن یکی از معدود پایتخت‌هایی است که هنوز می‌تواند ایران را برای مهار انصارالله تحت فشار قرار دهد.»

انصارالله که در دهه ۱۹۹۰ در مخالفت با نفوذ مذهبی سنی عربستان سعودی در یمن ظهور کردند، بنا بر برخی ادعاها از سوی ایران مسلح، آموزش‌دیده و تأمین مالی می‌شوند و بخشی از «محور مقاومت» ضدغربی و ضداسرائیلی تهران به شمار می‌روند.

هرگونه تهدید انصارالله علیه کشتی‌رانی در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب می‌تواند بحران جهانی انرژی را به‌شدت تشدید کند؛ به‌ویژه آنکه از زمان مسدودسازی تنگه هرمز، خطر گسترش درگیری منطقه‌ای افزایش یافته است.

در شرایطی که تنگه هرمز عملاً بسته شده است، حملات مستمر انصارالله به کشتی‌ها یا بنادر دریای سرخ می‌تواند هم‌زمان دو مسیر اصلی صادرات نفت خاورمیانه را مختل کند و جبهه تازه‌ای در بحران انرژی و رویارویی گسترده‌تر ایران با آمریکا بگشاید.

به ادعای رویترز ایران و متحدانش اکنون بر هر دو سوی شبکه اصلی دریایی منطقه اعمال فشار می‌کنند و افزود: «چین به هر دو مسیر وابسته است.»

«الکس واتانکا»، مدیر برنامه ایران در مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، گفت ممکن است پکن با فشار آمریکا بر تهران مخالفت کند، اما منافع چین در خاورمیانه بسیار فراتر از ایران است.

حدود نیمی از واردات نفت چین از این منطقه تأمین می‌شود و حجم تجارت میان چین و کشور‌های عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز سالانه به حدود ۳۰۰ میلیارد دلار می‌رسد.

دوراهی چین

مشخص نیست تهران به نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی پکن عمل خواهد کرد یا خیر. با این حال، روابط ایران و چین همچنان از اهمیت اقتصادی و راهبردی قابل‌توجهی برای تهران برخوردار است؛ به‌ویژه در شرایطی که ایران همچنان با خصومت آمریکا مواجه است.

چین یکی از معدود کشور‌هایی است که توان مالی لازم برای تأمین سرمایه‌گذاری مورد نیاز ایران به‌منظور حفظ صنعت نفت و کاهش فشار بر اقتصاد این کشور را دارد؛ اقتصادی که در اثر جنگ و تحریم‌ها آسیب دیده است.

پکن همچنین نفوذ دیپلماتیک خود را نشان داده است. چین در سال ۲۰۲۳ میانجی توافقی شد که پس از سال‌ها خصومت، روابط ایران و عربستان سعودی را از سر گرفت.

منبع: رویترز