باشگاه خبرنگاران جوان؛ فلاحتی ـ با آغاز فصل تابستان، گرمای هوا و افزایش مصرف برق و به منظور حفظ پایداری شبکه سراسری، شرکت توزیع نیروی برق استان یزد از، اجرای برنامه مدیریت بار اضطراری از  ۲۱ تیرماه خبر داد.

محدودیت‌های برق و ناترازی شبکه در ماه‌های اخیر، در حالی باغات و چاه‌های کشاورزی استان یزد را در شوک فرو برده که باغداران از خشکیدگی محصول نگران‌اند. 

صدای رنجِ باغدار

حاج‌رضا، یکی از باغداران قدیمی استان یزد با دستانی پینه بسته به درختانِ نه‌چندان شادابش اشاره می‌کند و می‌پرسد: وقتی دمای هوا به ۴۵ درجه می‌رسد و جریان آبِ چاه برای ۶ ساعت قطع می‌شود، آیا مسئولان برآورد کرده‌اند چه میزان خسارت به ریشه‌ها وارد می‌شود که دیگر با هیچ آبیاریِ اضافه‌ای قابل بازگشت نیست؟

حاج رضا که یکی از باغداران باسابقه یزدی است با اشاره به ناهماهنگیِ زمانِ قطع برق با دوره‌ی حساسِ آبیاری می‌گوید: «ما دوازده ماه برای این محصول خون‌دل خورده‌ایم، اما حالا که در اوج گرمای تابستان به آبیاری مداوم نیاز داریم، پمپ‌های آب دقیقاً در ساعات طلایی روز خاموش می‌شوند.

او با تشریح وضعیت مزارع می‌افزاید: وقتی پمپ‌ها در بازه‌های زمانی طولانی بی‌برق می‌مانند، ریشه‌ها در دمای ۵۰ درجه عملاً در خاکِ داغ می‌سوزند. این اتفاق، یعنی پوک شدن محصول و نابودی دسترنج یک‌ساله.

 این باغدار با طرح این پرسش که «چرا هیچ استثنا یا تدبیرِ حفاظتی برای چاه‌های کشاورزی در نظر گرفته نشده؟»، تأکید می‌کند: «این مدیریت بار، تنها برق را قطع نمی‌کند، بلکه ریشه‌ی حیاتِ اقتصادیِ ما را می‌زند.

 این سوالی است که در دلِ هزاران کشاورزِ استان مانده و هنوز پاسخی برای آن شنیده نشده است.

در این میان، سازمان جهاد کشاورزی استان یزد با رویکردی مطالبه‌گرانه و کارشناسی، ضمن تشریح ابعاد خسارت‌های سنگین به قطب ارزآوری پسته، راهکاری عملیاتی برای تغییر مدل خاموشی‌ها بر پایه «نیاز فیزیولوژیک گیاه» ارائه داده است.

تهدید ارزآوری ۳۹۱ میلیون دلاری پسته

این گلایه تنها صدای یک کشاورز نیست؛ بلکه بازتابِ بحرانی است که اکنون زنگ خطر را برای امنیت اقتصادی استان به صدا درآورده است.

«عباس حاجی‌حسینی رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، در تشریح ابعاد این چالش می‌گوید: «پسته به عنوان محصولی راهبردی با سطح زیرکشت بیش از ۷۲ هزار هکتار (۶۸ هزار هکتار بارور) و ظرفیت ارزآوری سالانه ۳۹۱ میلیون دلار، امسال به دلیل افزایش دوره‌های آبیاری در برخی نقاط تا ۱۰۰ روز، با تنش‌های شدید کمّی و کیفی رو‌به‌رو شده است.

به گفته وی، کارشناسان پهنه و مدیریت‌های شهرستانی از همان آغاز تنش‌ها، بازدید‌های میدانی مستمر را در دستور کار قرار داده و گزارش‌های فنی و مستندسازی خسارات جهت انعکاس به مراجع عالی ملی و استانی تکمیل شده است.

راهکار بنیادین جهاد کشاورزی؛ مدیریت برق بر پایه «نیاز فیزیولوژیک گیاه

در شرایطی که بخش کشاورزی با خسارت‌های ناشی از ناترازی انرژی دست‌وپنجه نرم می‌کند، رئیس سازمان جهاد کشاورزی یزد یک راهکار عملیاتی و مشخص را به وزارت نیرو و ستاد مدیریت بحران استان پیشنهاد داده است: «واگذاری اختیار مدیریت زمان و ساعات صرفه‌جویی برق چاه‌ها به جهاد کشاورزی.

حاجی‌حسینی در تشریح این طرح تصریح کرد: به جای خاموشی‌های سراسری و بدون تفکیک، خاموشی هر چاه باید با توجه به «سطح زیرکشت، نوع محصول، بافت خاک و دقیقاً نیاز آبی درخت در مراحل بحرانی (مثل پر شدن مغز پسته)» برنامه‌ریزی شود تا سهمیه صرفه‌جویی شبکه رعایت گردد، اما شوک مرگ‌بار به باغات وارد نشود.

راه حل قطعی و پایدار؛ توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و حمایت از باغداران

برون‌رفت از شبکه ناپایدار و فرسوده، راهبرد قطعی جهاد کشاورزی یزد اعلام شده است. تا کنون ۲۲۱ حلقه چاه کشاورزی به ظرفیت تولید ۱۲.۵ مگاوات به پنل‌های خورشیدی مجهز شده‌اند و به منظور تسریع این روند، با همکاری شرکت برق، فرآیند صدور مجوز‌ها به حداقل رسیده و بسته‌های حمایتی شامل تسهیلات بانکی و تضمین خرید ۲۰ ساله برق مازاد تدارک دیده شده است.

در حوزه تولیدات دامی نیز برای کنترل خسارات عاجلِ قطعی برق، تسهیلات بانکی ۴ ساله جهت خرید دیزل ژنراتور از طریق سامانه «سیتا» فعال و به متقاضیان پرداخت شده تا ریسک تلفات واحد‌های دامی و مرغداری‌ها به حداقل برسد.

وضعیت صندوق بیمه/وقتی ناترازی انرژی در تعاریف روتین صندوق پوشش داده نمی‌شود

رئیس سازمان جهاد کشاورزی یزد پیرامون مطالبات خسارت کشاورزان یادآور شد: ساختار قانونی و شیوه‌نامه‌های فعلی صندوق بیمه کشاورزی، اساساً متمرکز بر حوادث قهری و اقلیمی (همچون سرمازدگی، طوفان و خشکسالی‌های جوی) است و خسارات ناشی از «ناترازی انرژی» به‌طور مستقیم در تعاریف روتین صندوق پوشش داده نمی‌شود.

وی گفت :همچنان تأکید بر این است که برون‌رفت واقعی و پایدار از این چالش، فقط از مسیر اصلاح مدیریت مصرف و توسعه نیروگاه‌های خورشیدی می‌گذرد تا کشاورزی یزد بیش از این قربانی ناترازی‌ها نشود.

در شرایطی که هم‌افزایی گرمای طاقت‌فرسا و ناترازی انرژی، فشار مضاعفی را بر پیکره کشاورزی استان وارد کرده، مدیریت منابع آب و برق دیگر نه یک توصیه، که الزامی برای بقای این صنعت است.

کارشناسان جهاد کشاورزی بر این باورند که گذار از شیوه‌های سنتی به مدیریت هوشمندانه – شامل زمان‌بندی دقیق آبیاری، اولویت‌بندی محصولات در مراحل حساس رشد و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین – تنها راهکار عملی برای عبور از بحران خاموشی‌هاست.

تحقق این مهم، نه تنها ضامن حفظ سرمایه‌های سبز یزد و ارتقای بهره‌وری است، بلکه سد محکمی در برابر آسیب‌های احتمالی به امنیت غذایی استان در روزهای پرچالش پیش‌رو خواهد بود.