باشگاه خبرنگاران جوان؛ آرزو رئوفی‌راد - صباح زنگنه در گفت‌و‌گو با باشگاه خبرنگاران جوان بیان کرد: نقش ایران در معادلات امنیتی غیرقابل انکار است، زیرا ایران کشوری بزرگ در غرب آسیا به شمار می‌رود و با توجه به توان انسانی، جمعیتی، فناوری، نظامی و موقعیت جغرافیایی، نقشی اساسی در معادلات امنیتی منطقه ایفا می‌کند.

زنگنه افزود: این نقش را هیچ‌یک از کشور‌های منطقه یا قدرت‌های بزرگ نمی‌توانند نادیده بگیرند؛ بنابراین در هر نوع تعامل و حرکت به سمت تغییرات در مسائل امنیتی منطقه، دیدگاه و عملکرد ایران باید محاسبه و مدنظر قرار گیرد.

این دیپلمات پیشین کشورمان خاطرنشان کرد: کشور‌های منطقه به‌طور طبیعی محاسبات خاص خود را دارند و در حال حاضر اغلب آن‌ها احساس می‌کنند در مرحله‌ای انتقالی و موقت قرار دارند؛ در این مرحله تلاش می‌کنند جایگاه خود را حفظ کنند و از تضعیف آن جلوگیری نمایند.

ائتلاف‌های جدید مبهم و پاسخگو نیستند

زنگنه با اشاره به دل‌بستن کشورهای منطقه به امنیت عاریه‌ای ادامه داد: از یک سو، کشور‌های عربی و منطقه‌ای که متکی به قدرت آمریکا یا برخی قدرت‌های ثانویه جهانی هستند، درمی‌یابند که توان، نفوذ و اراده این قدرت‌ها پاسخگوی مسائل و تحولات روز نیست؛ ازاین‌رو تلاش می‌کنند با ایجاد ائتلاف‌های منطقه‌ای، خود را حفظ کرده و امنیت روانی خود را تأمین نمایند. اما ایران با روش‌های ایجاد ائتلاف چندان موافق نیست، زیرا این ائتلاف‌ها پاسخگوی بسیاری از پرسش‌ها نیستند و بسیار مبهم‌اند؛ مشخص نیست اساساً تعریف آن‌ها از تهدید چیست و آیا این تهدید جدید است یا پیشین و مستمر.

صباح زنگنه افزود: پرسش این است که آیا تهدید جدیدی پدید آمده یا تغییرات ناشی از ناتوانی آمریکا موجب شده است که این کشور‌ها به فکر جلب و جذب سایر کشور‌ها بیفتند و با حضور آ‌ها احساس کنند امنیت‌شان بیش از پیش تأمین خواهد شد. این یک نظریه است که قابل اثبات نیست، مگر آن‌که رویداد‌هایی رخ دهد و واکنش نیرو‌های هم‌پیمان در عمل مشاهده شود تا مشخص گردد تا چه حد می‌توانند اقدام کنند.

نفوذ پایدار در گرو کرامت انسانی است، نه سلطه

این دیپلمات پیشین کشورمان اشاره کرد: ایران بار‌ها به کشور‌های منطقه برای همکاری و ایجاد نظم امنیتی جدید پیشنهاد ارائه داده است، اما شمار اندکی از کشور‌ها به این پیام‌ها پاسخ داده‌اند.

وی افزود: اکنون نیز تلاش می‌شود با ایجاد ائتلافی مثلاً میان عربستان، ترکیه و پاکستان، هسته‌ای اولیه و آزمایشی برای تأمین دفاع از خود شکل گیرد؛ اما صرفِ دفاع، مجموعه کامل مسائل امنیتی را دربرنمی‌گیرد و نیاز به تأمل بیشتر، سنجش تهدیدها، فرصت‌ها و امکانات و همچنین آینده‌نگری وجود دارد.

توان ایران ذاتی است، نه مثل توان کشور‌های عربی وابسته به خارج

صباح زنگنه با اشاره به رویکرد جمهوری اسلامی ایران درباره امنیت منطقه بیان کرد: ایران در هدف‌گذاری و رویکرد راهبردی خود مایل است با همه کشور‌های عضو شورای همکاری خلیج‌فارس و سایر کشور‌های منطقه روابط مثبت و خوبی داشته باشد؛ اما دخالت قدرت‌های فرامنطقه‌ای و مشاهده اقدامات غیردوستانه از سوی برخی از این کشورها، فضای امنیتی آینده را مثبت نخواهد ساخت. این کشور‌ها به قدرت‌های خارجی متکی باشند و تصور کنند می‌توانند جایگاه خود را ارتقا دهند و جایگاه ایران را تضعیف نمایند، این اهداف و نیات پنهان برای ایران قابل‌شناسایی است. صداقت در برنامه‌ریزی، صداقت در هدف‌گذاری و صداقت در تنظیم روابط، مهم‌ترین عامل در ایجاد امنیت و همکاری سازنده خواهد بود.

وی با اشاره به وضعیت این روزهای منطقه خاطرنشان کرد: توازن میان قدرت و توان ایران و کشور‌های عربی همسایه، حاصل تعاملاتی است که در طول تاریخ در این عرض جغرافیایی شکل گرفته است؛ توان ایران، توانی ذاتی و مستقل از قدرت‌های خارجی است. در مقابل، توان کشور‌های عربی منطقه اساساً به قدرت‌های بیرونی وابسته است؛ ازاین‌رو توان ایران، توانی پایدار محسوب می‌شود که قطع نخواهد شد و تضعیف نخواهد گردید، در حالی که توان کشور‌های عربی بر اساس تصمیم‌گیری قدرت‌های خارج از منطقه، دچار نوسان و فرازونشیب خواهد بود.

صباح زنگنه در پایان اشاره کرد: با وجود تمامی این مباحث، مسیر حرکت ایران و این کشور‌ها مبتنی بر ارادهٔ هر دو طرف خواهد بود و بر اساس این اراده، توان آنها نیز تجلی پیدا خواهد کرد.