گنجهای کشاورزی دورود؛ برنج و زردآلو در انتظار یک برند ماندگار
شهرستان دورود در استان لرستان، با برخورداری از منابع آبی، زمینهای کشاورزی، اقلیم متنوع و ظرفیتهای قابل توجه باغداری، یکی از مناطق مهم کشاورزی استان به شمار میرود.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - بهاری، فرماندار دورود در گفتگو با خبرنگار ما گفت: در این شهرستان پنج هزار هکتار برنج کشت میشود. این میزان سطح زیرکشت نشاندهنده جایگاه قابل توجه برنج در اقتصاد کشاورزی منطقه است و ضرورت توجه جدیتر به این محصول را نشان میدهد.
وی گفت: وجود پنج هزار هکتار کشت برنج به این معناست که پشت این محصول تنها زمینهای کشاورزی قرار ندارند؛ بلکه مجموعهای از کشاورزان، کارگران، رانندگان، فروشندگان نهادههای کشاورزی، صاحبان ماشینآلات، واحدهای فرآوری و شالیکوبی، واسطهها، خردهفروشان و فعالان بازار به صورت مستقیم یا غیرمستقیم از این چرخه اقتصادی منتفع میشوند.
بهاری بیان کرد: بنابراین برنج دورود را باید فراتر از یک محصول زراعی دید و آن را یک زنجیره اقتصادی دانست؛ زنجیرهای که از زمین آغاز میشود و تا بازار مصرف ادامه پیدا میکند.
اگر این زنجیره به شکل علمی و سازمانیافته توسعه پیدا کند، بخش قابل توجهی از ارزش افزوده محصول میتواند در خود شهرستان باقی بماند. در مقابل، اگر برنج به صورت محصول خام و بدون بستهبندی و برند مشخص از منطقه خارج شود، بخش مهمی از ارزش اقتصادی آن در مراحل بعدی زنجیره نصیب دیگران خواهد شد.
مسئله مهم؛ آب و آینده برنجکاری
البته ظرفیت پنج هزار هکتاری برنج باید با توجه جدی به منابع آب منطقه مورد بررسی قرار گیرد. برنج محصولی است که مدیریت آب در آن اهمیت زیادی دارد و در شرایط تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی و افزایش دورههای خشکسالی، توسعه پایدار آن نیازمند برنامهریزی دقیق است.
بنابراین هدف نباید صرفاً افزایش سطح زیرکشت باشد؛ بلکه باید افزایش بهرهوری در همین سطح موجود مورد توجه قرار گیرد.
استفاده از روشهای نوین مدیریت آب، اصلاح الگوی کشت در مناطق دارای محدودیت آبی، انتخاب ارقام مناسب، کاهش تلفات آب و آموزش کشاورزان میتواند کمک کند که تولید برنج با فشار کمتری بر منابع آبی انجام شود.
از سوی دیگر، اگر قرار است برنج دورود به عنوان یک محصول اقتصادی مهم مطرح شود، باید کیفیت آن نیز مورد توجه قرار گیرد. کیفیت دانه، عطر و طعم، میزان شکستگی، نحوه خشککردن، فرآوری و بستهبندی همگی در قیمت نهایی محصول مؤثر هستند.
برنج دورود؛ از مزرعه تا برند
فرماندار دورود گفت: یکی از حلقههای مهمی که میتواند اقتصاد برنج دورود را متحول کند، بستهبندی و برندسازی است.
امروز در بازار، مصرفکننده صرفاً به دنبال یک کیسه برنج نیست؛ بلکه به دنبال محصولی با هویت، کیفیت، مشخصات تولید و بستهبندی قابل اعتماد است. اگر برنج تولیدشده در دورود با نام مشخص منطقه، اطلاعات تولیدکننده، کیفیت محصول و استانداردهای مناسب بستهبندی و عرضه شود، امکان رقابت آن در بازار افزایش پیدا میکند.
وی افزود: ایجاد برند مشخص برای برنج دورود میتواند باعث شود نام شهرستان در ذهن مصرفکننده با یک محصول باکیفیت گره بخورد. این موضوع در بلندمدت میتواند حتی به افزایش ارزش زمینهای کشاورزی، توسعه سرمایهگذاری و رونق صنایع وابسته به برنج منجر شود.
زردآلوی مروک و دوخواهران؛ گنجینه باغداری دورود
بهاری افزود: در کنار برنج، یکی دیگر از ظرفیتهای مهم دورود، زردآلوی مناطق مروک و دوخواهران است؛ محصولی که از کیفیت و مرغوبیت بالایی برخوردار است و به حوزه خلیج فارس و کشورهای همسایه شمالی ایران صادر میشود.
وی بیان کرد: این ویژگی، زردآلوی مروک و دوخواهران را از یک محصول صرفاً محلی فراتر میبرد. وقتی محصولی توانایی حضور در بازارهای خارجی را دارد، در واقع یک ظرفیت صادراتی برای منطقه محسوب میشود و باید برای آن برنامه اقتصادی بلندمدت طراحی کرد.
زردآلو محصولی حساس و فسادپذیر است و فاصله زمانی میان برداشت و رسیدن به بازار اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، کیفیت محصول در کنار بستهبندی، حملونقل، سردخانه، درجهبندی و فرآوری، نقش تعیینکنندهای در موفقیت آن در بازارهای داخلی و خارجی دارد.
صادرات زردآلو؛ فرصتی برای اقتصاد محلی
فرماندار دورود اظهار کرد: صادرات زردآلوی مروک و دوخواهران به کشورهای همسایه شمالی و بازارهای حوزه خلیج فارس، یک فرصت مهم برای اقتصاد دورود است. اما صادرات پایدار با صادرات موردی تفاوت دارد.
بهاری تاکید کرد: ضبرای اینکه محصول بتواند جایگاه خود را در بازار خارجی تثبیت کند، باید کیفیت آن هر سال در سطح قابل قبولی حفظ شود. مشتری خارجی باید بداند محصولی که با نام مروک یا دوخواهران خریداری میکند، از نظر کیفیت، اندازه، سلامت، بستهبندی و طعم دارای ویژگی مشخصی است.این موضوع دقیقاً جایی است که برند اهمیت پیدا میکند.
برندسازی یعنی محصول تنها با نام «زردآلو» وارد بازار نشود، بلکه مصرفکننده بداند با محصولی مشخص از یک منطقه مشخص روبهرو است. در چنین شرایطی، شهرت محصول به تدریج میتواند موجب افزایش تقاضا و حتی افزایش قیمت آن شود.
زردآلوی مروک و دوخواهران میتواند به یک نام تجاری منطقهای تبدیل شود؛ البته این کار نیازمند برنامهریزی حرفهای است.
باید ویژگیهای محصول شناسایی و مستندسازی شود؛ از جمله ویژگیهای اقلیمی منطقه، شیوه تولید، ویژگیهای ظاهری و کیفی محصول، زمان برداشت و سایر شاخصهایی که میتواند آن را از محصولات مشابه متمایز کند.
پس از آن، طراحی هویت بصری، بستهبندی مناسب، ایجاد نشان تجاری، بازاریابی دیجیتال و معرفی محصول در بازارهای هدف میتواند در دستور کار قرار گیرد.
حتی میتوان به سمت ایجاد یک برند مشترک منطقهای رفت که باغداران مختلف زیرمجموعه آن فعالیت کنند. این مدل میتواند قدرت چانهزنی تولیدکنندگان را افزایش دهد و از عرضه محصول با کیفیتهای متفاوت و نامهای متعدد جلوگیری کند.
یکی از نقاط ضعف بسیاری از محصولات کشاورزی، وابستگی بیش از حد به فروش محصول تازه است. زردآلو اگر در زمان برداشت با قیمت مناسب به فروش نرسد، به دلیل فسادپذیری بالا ممکن است بخش قابل توجهی از ارزش خود را از دست بدهد.
بستهبندی؛ نخستین ویترین محصول
در بازارهای صادراتی، بستهبندی تنها وسیلهای برای حمل محصول نیست؛ بلکه بخشی از هویت محصول است.
زردآلوی دورود میتواند در بستهبندیهایی عرضه شود که علاوه بر محافظت از محصول، اطلاعاتی درباره منطقه تولید، باغدار، روش تولید و ویژگیهای محصول در اختیار مصرفکننده قرار دهد.
برای بازارهای صادراتی نیز بستهبندی باید متناسب با استانداردها و سلیقه بازار مقصد طراحی شود. زبان درجشده روی بسته، اندازه بسته، روش چیدمان میوه، قابلیت حمل و نگهداری و اطلاعات مربوط به محصول، همگی اهمیت دارند.
توسعه برنج و زردآلو فقط به معنای افزایش درآمد کشاورزان نیست. این محصولات میتوانند زمینه ایجاد مشاغل جدید را نیز فراهم کنند.
در بخش برنج، فعالیتهایی مانند شالیکوبی، بستهبندی، حملونقل، فروش و بازاریابی مورد نیاز است.
در بخش زردآلو نیز مشاغل متعددی در زمینه سردخانه، بستهبندی، فرآوری، صادرات، طراحی، بازاریابی و فروش اینترنتی قابل ایجاد است.
این مسئله به ویژه برای روستاهای منطقه اهمیت دارد؛ زیرا توسعه زنجیره ارزش میتواند بخشی از نیروی کار جوان را در همان منطقه نگه دارد و مانع خروج سرمایه انسانی از روستاها شود.
دورود ظرفیت قابل توجهی برای تبدیل کشاورزی به یک موتور قدرتمند اقتصادی دارد. پنج هزار هکتار کشت برنج، به گفته بهاری فرماندار دورود، نشاندهنده ظرفیت مهم شهرستان در تولید این محصول است. در کنار آن، زردآلوی مروک و دوخواهران با برخورداری از بازارهای صادراتی در حوزه خلیج فارس و کشورهای همسایه شمالی، یک ظرفیت ارزشمند و حتی فراتر از سطح ملی محسوب میشود.
اما برای تبدیل این ظرفیتها به ثروت پایدار، تولید به تنهایی کافی نیست. مدیریت منابع آب، افزایش بهرهوری، ایجاد صنایع تبدیلی، توسعه سردخانه، بستهبندی استاندارد، تقویت تعاونیها، بازاریابی حرفهای و مهمتر از همه برندسازی باید در مرکز برنامه توسعه کشاورزی شهرستان قرار گیرد.
دورود میتواند روزی به جایی برسد که وقتی نام برنج دورود یا زردآلوی مروک و دوخواهران در بازار شنیده میشود، مصرفکننده داخلی و خریدار خارجی بلافاصله آن را با کیفیت و اصالت یک محصول مشخص مرتبط بداند.
این نقطه، همان جایی است که یک محصول کشاورزی از یک «کالای خام» به یک برند اقتصادی و سرمایه منطقهای تبدیل میشود؛ سرمایهای که میتواند برای کشاورزان درآمد، برای جوانان اشتغال و برای شهرستان دورود رونق اقتصادی پایدار به همراه داشته باشد.
