از مشروطه تا سلطنت؛ چگونه روشنفکران راه را برای دیکتاتوری هموار کردند؟ + فیلم
بخشی از جریان روشنفکری پس از ناکامی مشروطه، به جای تکیه بر نهادهای قانونمدار، راه نجات ایران را در ظهور یک «دیکتاتور مصلح» و الگوبرداری تمامعیار از غرب جستوجو کرد.
باشگاه خبرنگاران جوان - جریانهای منورالفکرِ فرنگمآب که تجدد را در اروپاییشدن ظاهر و ساختار جامعه میدیدند، به تدریج از الگوی مشروطه فاصله گرفتند و از حاکمی مقتدر با «مشت آهنین» حمایت کردند. در نشریاتی مانند «نامه فرهنگستان» نیز ایده رهبری یک دیکتاتور برای ایجاد تغییرات بنیادین در ایران مطرح شد؛ الگویی که در فضای سیاسی آن روز، بیش از همه با رضاخان میرپنج انطباق پیدا میکرد.
در این میان، محمدعلی فروغی از چهرههای اثرگذار در انتقال رضاخان به رأس قدرت و تثبیت حکومت پهلوی معرفی میشود. او در جریان تحولات شهریور ۱۳۲۰ و اشغال ایران نیز در جایگاه نخستوزیر، نقش مهمی در انتقال سلطنت از رضاشاه به محمدرضا پهلوی داشت. تجربه فروغی نقطهای مهم در پیوند میان بخشی از روشنفکری ایران و سلطنت بود؛ پیوندی که بازتابهایی از آن را میتوان در برخی جریانهای روشنفکری معاصر نیز مشاهده کرد.
