باشگاه خبرنگاران جوان - جدایی بحرین از ایران، فقط یک تصمیم سیاسی در سال ۱۳‌۵۰ نبود؛ تصمیمی که همان زمان با اعتراض شدید در مجلس روبه‌رو شد و حتی برخی مقام‌های وقت نیز از آن ابراز تأسف کردنده‌اند.

وقتی اردشیر زاهدی گزارش وزارت خارجه مبنی‌بر طرح جدایی بحرین از ایران را به مجلس بُرد و بحث جدایی بحرین در مجلس شورای ملی مطرح شد، محسن پزشکپور، نماینده مجلس و عضو حزب پان‌ایرانیست، با بغض و فریاد نسبت به این تصمیم اعتراض کرد.

محسن پزشکپور در بخشی از نطق خود می‌گوید: «آقای نخست‌وزیر [هویدا]به من توصیه کرده که انتحار سیاسی نکنم؛ اما من شهادت سیاسی می‌کنم و آیندگان قضاوت خواهند کرد که چه کسی انتحار سیاسی کرده!».

فضای آن روز مجلس، حتی برای مخالفان پزشکپور نیز سنگین بود. هوشنگ طالع، نماینده وقت مجلس، بعد‌ها از لحظات نطق او روایت کرد که اردشیر زاهدی، وزیر امور خارجه وقت، سرش را پایین انداخته و دستش را روی سر گذاشته بود. خود زاهدی نیز درباره آن ماجرا گفته بود: «ناراحت بودم، به هر حال بخشی از خاک کشورم بود».

زاهدی اساساً با جدایی بحرین موافق نبود و در روایت‌های منتشرشده حتی از آمادگی خود برای جنگیدن در راه حفظ بحرین سخن گفته است؛ موضوعی که شبکه منوتو نیز در یک مستند به آن اشاره کرده است.

اما مخالفت وزیر امور خارجه با این تصمیم تا جایی پیش رفت که پرونده بحرین از مسیر وزارت امور خارجه خارج شد و به خسرو افشار، معاون وزارت خارجه، سپرده شد؛ مسیری که قرار بود در نهایت جدایی بحرین را به شکلی پیش ببرد که هزینه سیاسی آن برای شاه تا حد امکان کاهش پیدا کند.

این روایت، با وجود تلاش جریان رسانه‌ای سلطنت‌طلب برای توجیه تصمیم شاه، یک نکته مهم را نمی‌تواند پنهان کند؛ آن هم اینکه جدایی بحرین تصمیمی نبود که بدون اطلاع و اراده محمدرضا پهلوی اتفاق افتاده باشد.

حتی در روایت‌هایی که با هدف دفاع از عملکرد شاه منتشر شده‌اند، نقش مستقیم او در مدیریت پرونده بحرین و تعیین مسیر آن قابل مشاهده است.

سال‌ها بعد، هوشنگ طالع با اشاره به پیامد‌های این تصمیم، از زاویه‌ای دیگر به ماجرا نگاه می‌کند؛ اینکه اگر بحرین همچنان بخشی از ایران بود، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در خلیج‌فارس متفاوت می‌شد و ایران از طریق بحرین، حضور جدی‌تر و کسترده‌تری در منطقه داشت.

شاید به همین دلیل است که جدایی بحرین، با گذشت بیش از نیم قرن، همچنان یکی از نقاط بحث‌برانگیز کارنامه محمدرضا پهلوی باقی مانده است؛ تصمیمی که مخالفانش همان زمان درباره تبعات آن هشدار دادند و امروز نیز مسئله اصلی، نه فقط خود جدایی، بلکه مسئولیت تصمیم‌گیران آن و تلاش برای توجیه این تصمیم پس از گذشت سال‌هاست.

منبع: فارس