باشگاه خبرنگاران جوان؛ حسین قربانی - محمود علوی، قاضی دیوان عدالت اداری در یک برنامه تلویزیونی درباره تجربه بیش از یک دهه فعالیت قضایی، رسیدگی به پرونده‌های مردم، صدور آرای قضایی علیه مدیران و مسئولان دولتی و همچنین میزان دریافتی قضات صحبت کرد.

مجری: چند سالتان است و از چه زمانی وارد شغل قضاوت شدید؟

محمود علوی: حدود ۳۵سال دارم و در حدود ۲۴، ۲۵ سالگی وارد دستگاه قضا شدم.

مجری: در کدام حوزه قضاوت می‌کنید؟

علوی: ابلاغ قضایی من امروز در دیوان عدالت اداری است. دیوان عدالت اداری برای یک قاضی و البته برای مردم جایگاه بسیار مهمی دارد.

مجری: یکی از خاطراتی که در دیوان عدالت اداری داشتید و هنوز در ذهنتان مانده، چیست؟

علوی: یادم هست یک کارمند بسیار ساده در یک اداره‌ای برای تبدیل وضعیت و استخدامی‌اش پیگیری داشت. در جریان پرونده، برای عالی‌ترین مقام آن دستگاه، به دلیل استنکاف از اجرای حکم، رأی انفصال از خدمت صادر شد.

مجری: یعنی به خاطر پرونده همان یک کارمند، برای یک مقام ارشد حکم انفصال صادر شد؟

علوی: بله. خود آن مسئول هم ابتدا برایش قابل هضم نبود. می‌گفت یعنی ممکن است به خاطر این کارمند، که یک نفر از مجموعه من است، من که مدیرکل یا معاون و رئیس هستم، برکنار شوم؟ پاسخ ما این بود که دقیقاً معنای عدالت همین است.

مجری: آیا پیش آمده که مصوبه یک دستگاه یا حتی دولت را باطل کنید؟

علوی: بله. پرونده‌هایی داشته‌ایم که مربوط به مصوبات کلان بوده؛ از مصوبات هیئت دولت گرفته تا مصوبه یک وزیر، رئیس یک سازمان یا آیین‌نامه‌ای که تصویب شده است. اگر مصوبه‌ای خلاف قانون باشد، وظیفه قاضی این است که بدون توجه به جایگاه صادرکننده، درباره آن تصمیم بگیرد.

مجری: در چنین پرونده‌هایی تحت فشار قرار نمی‌گیرید؟

علوی: وقتی در جایگاه قضاوت می‌نشینید، باید بدانید که قدرت واقعی، قدرت قانون است. ممکن است طرف مقابل وزیر، معاون وزیر یا مقام ارشد یک دستگاه باشد، اما در نهایت آنچه باید حاکم باشد قانون است. اگر کسی به رأی توجه نکند، دیگر مسئولیتش با خودش است.

مجری: خاطره‌ای هم از اجرای چنین احکامی دارید؟

علوی: بله. شخصی می‌گفت اصلاً باور نمی‌کردم یک روز فلان مقام که نامش را در تلویزیون می‌شنیدم، به خاطر پرونده من بیاید اینجا، بنشیند و از من عذرخواهی کند. در نهایت هم حق آن فرد به او بازگردانده شد.

مجری: حتی در سطح وزیر هم احضار دارید؟

علوی: بله، در صورت ضرورت و در چارچوب قانون، مقام مسئول احضار می‌شود و باید پاسخگو باشد

مجری: معمولاً در ماه چند پرونده رسیدگی می‌کنید؟

علوی: تعداد پرونده‌ها متفاوت است. گاهی ماهی ۱۰۰ پرونده و گاهی ۲۰۰ یا ۳۰۰ پرونده. البته همکاران من، پرونده‌های بیشتری را رسیدگی کنند.

مجری: حقوق یک قاضی چقدر است؟

علوی: اگر بخواهیم میانگین رو به بالا را در نظر بگیریم، حدود ۴۵ تا ۵۰ میلیون تومان است و هیچ کارت دوم و یا بن جداگانه‌ای وجود ندارد و یک بار هم باید مصاحبه کنید با افرادی که این بودجه ها را برای ما تصویب می‌کنند.

مجری: بیشترین حرف و حدیثی که در مورد قضات در جامعه گفته می‌شود چیست؟

علوی: مهم‌ترین حرف و حدیث‌هایی که درباره قضات در جامعه گفته‌ می‌شود بحث سفارش‌پذیری و جانبداری است؛ اینکه اگر کسی سفارش کند یا فردی تماس بگیرد، کارش حل می‌شود، باید توجه کرد در هر دستگاهی ممکن است تخلف وجود داشته باشد، اما به نظر من بسیاری از این حرف‌ها درباره قضات غیرمنصفانه و غیرعادلانه است. نباید رفتار یا تخلف احتمالی یک فرد را به همه مجموعه تعمیم داد.

مجری: شنیدین که مردم میگن ؟

علوی: من برای فردی حکم یا نامه زندان صادر کرده‌ام، اما سعی کرده‌ام با همان فرد محترمانه و خوش‌برخورد باشم. گاهی همان فرد بعداً در زندان گفته است که «دم سید گرم» و از نحوه برخورد راضی بوده است. خیلی مهم است که مردم بتوانند بدون ترس و لرز و بدون اینکه احساس کنند قاضی قرار است آنها را تحقیر کند، حرفشان را بزنند. به نظرم این موضوع رضایت مردم را بسیار بیشتر می‌کند.

مجری: در کنار قضاوت، مداح و ذاکر اهل‌بیت هم هستید؟

علوی: بله، این موضوع به دوران کودکی و حتی دبستان برمی‌گردد. از همان سال‌ها زمزمه کردن و خواندن را شروع کردم و این مسیر ادامه پیدا کرد.

مجری: اگر قرار باشد بین قضاوت و مداحی یکی را انتخاب کنید؟

علوی: اگر قرار باشد یکی را انتخاب کنم، روضه‌خوانی سیدالشهدا را انتخاب می‌کنم، چند سال پیش که تازه وارد کار شده بودم، محاسن و ظاهر من خیلی به چهره یک قاضی نمی‌خورد. در یک مجلس روضه، بعد از مراسم که برای شام خدمت آقا رسیدیم، یکی از دوستان گفت: «آقا، ایشان قاضی هستند.» آقا با لحنی پرسشی فرمودند: «قاضی هستی؟» من واقعاً مانده بودم چه بگویم. گفتم بله آقا. ایشان فرمودند همین روضه‌خوانی عاقبت‌به‌خیرت می‌کند و در کارت کمکت می‌کند.

مجری: در پایان، اگر بخواهید بدون تعارف یک جمله از پشت میز قضاوت بگویید، چه می‌گویید؟

علوی: یک روز از این میز بلند می‌شوم، وسایلم را جمع می‌کنم، داخل یک کیف می‌گذارم و از این دستگاه می‌روم. ممکن است دوباره روزی گذر خودم به همین دستگاه‌ها بیفتد. اگر همیشه این را در ذهن داشته باشم که دوست دارم ۲۰ سال بعد با من همان‌طور رفتار کنند که امروز با مردم رفتار می‌کنم، این موضوع حتماً در رفتارم، کارم و قضاوتم و حتی قلمم تأثیر می‌گذارد.