از ۳ هزار آزمایشگاه تا ۲۵۰ شرکت بازرسی؛ زنجیره اطمینانبخشی استاندارد در کشور
معاون ارزیابی انطباق صنایع پایه و زیربنایی سازمان ملی استاندارد ایران گفت: استانداردها بر اساس مباحث علمی و دانش روز دنیا و با مشارکت متخصصان، صنعتگران، نهادهای نظارتی و دستگاههای اجرایی تدوین میشوند و همترازی استانداردهای ملی با استانداردهای بینالمللی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبهکباری - انوشیر رحمانی معاون ارزیابی انطباق صنایع پایه و زیربنایی سازمان ملی استاندارد ایران در رادیو اقتصاد با اشاره به اهمیت استاندارد در زندگی روزمره مردم اظهار کرد: سازمان ملی استاندارد ایران از مجموعههای تراز اول جهانی است و جایگاه ایران در اسناد و ارزیابیهای سازمان بینالمللی استاندارد (ISO) نیز به خوبی مشخص است.
وی با اشاره به سابقه فعالیت سازمان استاندارد افزود: سازمان مقیاسها از سال ۱۳۰۴ آغاز به کار کرد و اکنون این مجموعه بیش از یک قرن سابقه دارد. در طول این سالها افراد زیادی برای ارتقای استاندارد و اطلاعرسانی در کشور تلاش کردهاند و امروز نیز مطابق متدهای بینالمللی، حوزههای اندازهشناسی، استانداردسازی و ارزیابی انطباق از یکدیگر تفکیک شدهاند.
معاون ارزیابی انطباق صنایع پایه و زیربنایی سازمان ملی استاندارد ایران ادامه داد: ارزیابی انطباق به معنای بررسی انطباق کالاها، خدمات و سیستمها با الزامات، استانداردها و مقررات مربوط است و در حوزه صنایع پایه و زیربنایی، بخش قابل توجهی از کالاها و خدماتی را شامل میشود که مردم در زندگی روزانه با آنها سروکار دارند.
رحمانی تصریح کرد: مواد خوراکی و آشامیدنی، محصولات آرایشی و بهداشتی، نساجی، سلولزی، محصولات شیمیایی و همچنین محصولات ساختمانی و معدنی که در زیرساختهای کشور از جمله ساخت پل و ساختمان مورد استفاده قرار میگیرند، از جمله کالاهایی هستند که ارزیابی آنها از نظر ایمنی مردم اهمیت بسیار زیادی دارد.
وی با بیان اینکه استانداردها بر اساس اجماع تخصصی تدوین میشوند، گفت: در کمیتههای فنی، متخصصان، صنعتگران، نهادهای نظارتی، وزارتخانهها و دستگاههای اجرایی مرتبط حضور دارند و هنگام تدوین استاندارد، جنبههای فنی و علمی مورد بررسی قرار میگیرد.
معاون سازمان ملی استاندارد ایران با تأکید بر اهمیت استانداردهای بینالمللی اظهار کرد: علاوه بر استانداردهای ملی، استانداردهای بینالمللی نیز تدوین میشوند که در واقع به زبان تجارت بینالملل تبدیل شدهاند.
رحمانی افزود: هر کالایی که از مرزها عبور میکند و در کشورهای دیگر به مصرف میرسد، باید از نظر استاندارد و بهویژه گواهیهایی که بر اساس استانداردها صادر میشوند، اعتماد مصرفکنندگان را جلب کند؛ از این رو همترازی استانداردهای ملی با استانداردهای بینالمللی برای ما بسیار مهم است.
وی ادامه داد: البته در استانداردهای بینالمللی نیز تأکید شده است که با توجه به ضوابط بومی کشورها، برخی موارد باید بومیسازی شود.
بومیسازی استانداردها متناسب با شرایط مصرف
رحمانی برای تشریح اهمیت بومیسازی استانداردها به میزان مصرف برنج و حد مجاز آرسنیک اشاره کرد و گفت: در استانداردهای بینالمللی برای میزان آرسنیک موجود در برنج، حد مجازی تعیین شده است که برای بسیاری از کشورها با توجه به میزان مصرف سالانه برنج، قابل استفاده است.
وی افزود: در برخی کشورهای آسیای جنوب شرقی مانند مالزی و تایلند و همچنین در ایران، میزان مصرف برنج بالاتر است و در کشور ما مصرف سرانه برنج حدود ۳۸ کیلوگرم در سال برآورد میشود؛ بنابراین اگر همان میزان مصرف کشورهای دیگر را مبنا قرار دهیم، میزان مادهای که وارد بدن مردم میشود ممکن است بیشتر باشد.
معاون ارزیابی انطباق صنایع پایه و زیربنایی سازمان ملی استاندارد ایران گفت: به همین دلیل، با توجه به میزان مصرف و شرایط بومی، میتوان حدود سختگیرانهتری را در نظر گرفت. این موارد در راستای صیانت از ایمنی مردم و بر اساس سبد مصرف کشور و ارزیابی ریسک از سوی دستگاههای اجرایی تعیین میشود و اعداد و حدود استانداردهای بینالمللی متناسب با شرایط کشور تغییر میکند.
فعالیت حدود ۳ هزار آزمایشگاه و ۲۵۰ شرکت بازرسی
رحمانی با اشاره به نظام ارزیابی انطباق در کشور اظهار کرد: در جمهوری اسلامی ایران نزدیک به ۳ هزار آزمایشگاه با سازمان ملی استاندارد همکاری دارند و همچنین حدود ۲۵۰ شرکت بازرسی در زمینه بازرسی و نمونهبرداری با این سازمان همکاری میکنند.
وی افزود: برای اطمینان از صحت نتایج آزمونهای آزمایشگاهی، موضوع تأیید صلاحیت مطرح است و در کشور ما تأیید صلاحیت نهادهای ارزیابی انطباق بر عهده مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران است.
رحمانی درباره مبنای اعتماد به مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران نیز گفت: این اعتماد از ارزیابیهای همترازی در سطح بینالمللی ناشی میشود. در سطح آسیا و اقیانوسیه، نهاد نظارتی مربوطه ارزیابیهای همترازی مرکز تأیید صلاحیت ایران را انجام میدهد و این مجموعه نیز به یک مرجع بینالمللی بالاتر متصل است که نهادهای ارزیابی و تأیید صلاحیت کشورهای مختلف جهان را همتراز میکند.
وی خاطرنشان کرد: خوشبختانه امروز نتایج ارزیابیها در کشور قابلیت ردیابی تا سطح جهانی را دارد و در حوزه آزمون، نتایجی که در ایران صادر میشود، علاوه بر اتحادیه اروپا، قابلیت پذیرش در بسیاری از کشورهای جهان را نیز پیدا کرده است.
زنجیره اطمینانبخشی بر پایه استانداردهای بینالمللی
معاون ارزیابی انطباق صنایع پایه و زیربنایی سازمان ملی استاندارد ایران تأکید کرد: این فرآیند بر اساس یک زنجیره اطمینانبخشی صورت میگیرد که پایه آن استانداردهای بینالمللی است و به صورت مستمر نیز پایش میشود.
رحمانی درباره تغییر استانداردها و نظارت بر کالاها نیز گفت: در بحث نشان استاندارد، مصرفکننده میتواند با استفاده از کد ۱۰ رقمی درجشده روی محصول، اصالت نشان را از طریق سامانههای سازمان ملی استاندارد بررسی کند.
وی ادامه داد: تغییرات در نظام نظارت نیز بر اساس سطح ریسک کالاها انجام میشود؛ هرچه ریسک یک کالا بالاتر باشد، تواتر پایش و نظارت سازمان ملی استاندارد بر آن نیز افزایش پیدا میکند.
رحمانی افزود: در مقابل، هرچه ریسک کالا پایینتر باشد، بخش بیشتری از مسئولیت به خود تولیدکننده واگذار خواهد شد و این موضوع یکی از تغییرات اساسی در نظام نظارت و ارزیابی انطباق خواهد بود.
معاون ارزیابی انطباق صنایع پایه و زیربنایی سازمان ملی استاندارد ایران در پایان تأکید کرد: هدف نهایی این فرآیندها، اطمینان از کیفیت، ایمنی و انطباق کالاها و خدمات با استانداردهای تعریفشده و در نهایت افزایش رضایتمندی و اعتماد مصرفکنندگان است.
