باشگاه خبرنگاران جوان - در روزگاری که ذائقه مخاطب با هجوم پیام‌های کوتاه و سطحی دگرگون شده، ماندگار شدنِ یک برنامه مذهبی در خاطر جمعی، خود گواهی بر درستیِ مسیر است. «حسینیه معلی» نه فقط یک ویژه برنامه مناسبتی، که به الگویی برای تحول در برنامه‌سازیِ آیینی بدل شده است؛ الگویی که در آن، دِیرینگیِ آیین با نوگراییِ روش پیوند می‌خورد و نتیجه‌ای جز طراوت و امید به بار نمی‌آورد.

نکته برجسته در تداوم این برنامه، گریزِ هوشمندانه آن از یکنواختی‌است. اگر سری نخست، بر کشفِ استعداد‌های پنهان در میانِ ذاکرانِ جوان متمرکز بود، سری‌های اخیر نشان داده‌ا‌ند که «معلی» از قالبِ یک مسابقه صرف فراتر رفته و به میزبانِ گفت‌و‌گو‌های فرهنگی و روایت‌های بی‌بدیل از ارادتِ مردمی تبدیل شده است. این تغییرِ رویه، نه از سرِ ناچاری، که از رویِ درکی عمیق از نیازِ مخاطبِ امروز رخ داده است؛ مخاطبی که تشنه روایت است، نه صرفاً شنیدنِ مرثیه.

اما شاید مهمترین دستاوردِ «حسینیه معلی»، بازتعریفِ نسبتِ تلویزیون با هیأت است. این برنامه ثابت کرده که می‌توان حسینیه را از دیوار‌های یک مکانِ ثابت بیرون کشید و به دلِ خانه‌ها و کوچه‌های ایران برد. تصویرِ ذاکرانِ نامآشنا در کنارِ جوانانی که برای نخستین بار پشتِ میکروفون میروند، صحنه‌ای آشنا و دلنشین آفریده که نه تنها قشرِ مذهبی، که طیف‌های گوناگونِ جامعه را به تماشا می‌نشاند. این گشودگیِ درها، رمزِ ماندگاریِ هر آیینِ زنده‌ایست.

به گواهِ بازخورد‌ها در فضای مجازی، آنچه «معلی» را از دیگر برنامه‌های هم‌رده جدا میکند، رعایتِ شأنِ مجلس در عینِ پرهیز از اغراق و حاشیه‌سازی‌است. در روزگاری که برخی رسانه‌ها برای جذبِ مخاطب به هر ابزاری چنگ می‌زنند، این برنامه با تکیه بر اصالتِ محتوا و کیفیتِ اجرا، بیننده را پایِ خود می‌نشاند. اجرایِ روان و بی‌تکلف و داوریِ منصفانه و کارشناسانه، از جمله عواملی‌است که اعتمادِ تماشاگر را به این محفلِ تلویزیونی دوچندان کرده است.

نگاه به آینده، «حسینیه معلی» را در مسیرِ تازه‌ای قرار خواهد داد. حرکت به سویِ بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی در نقاطِ دورافتاده کشور، و نیز میدان دادن به گونه‌های نوینِ هنرِ آیینی، از گام‌هایی‌است که می‌تواند این برنامه را از یک حسینیه استودیویی، به پایگاهی برای شناسایی و پاسداشتِ گنجینه‌های ناپیدای مداحیِ ایرانی تبدیل کند. چنین افقی، با سیاست‌های کلانِ رسانه ملی در جهتِ مردمی‌سازی و عدالتِ فرهنگی، همسوییِ کامل دارد.

در پایان، «معلی» را باید روایتی رسانه‌ای از همان «حسینیه اعظمی دانست که در تاروپودِ فرهنگِ این سرزمین تنیده شده است. توفیقِ این برنامه، پیامِ روشنی برای دست‌اندرکارانِ تولید دارد: مخاطبِ امروز، از برنامه‌های قالبی و کلیشه‌ای گریزان است، اما اگر با او به زبانِ درست و با نگاهی رو به جلو سخن بگویید، تا پایانِ راه همراه خواهد ماند و این، ارزشمندترین دستاوردی‌است که «حسینیه معلی» برای سیمای جمهوری اسلامی به ارمغان آورده است.

یادداشت از مهدی مقاری