باشگاه خبرنگاران جوان - در برهه‌ای از دوران جنگ تحمیلی سوم که اکثر سازمان‌ها و ادارات در بسیاری از روز‌ها با تعطیلی مواجه بودند، کارکنان تلاش‌گر شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه به صورت تمام‌وقت و با پشتکاری مثال‌زدنی، مشغول به فعالیت و خدمت‌رسانی به جامعه سهام‌داران کشور بودند و اجازه ندادند چرخ خدمات حقوقی و مالی بازار سرمایه متوقف شود.

کالبدشکافی رفتار نقدینگی در دوره‌های تنش ژئوپلیتیک

مریم شاه‌حسینی مدیر امور ناشران سپرده‌گذاری مرکزی و تسویه وجوه اظهار داشت: افزایش درخواست‌ها برای افزایش سقف صدور واحد‌های صندوق‌های سرمایه‌گذاری با هدف ارتقای سرمایه‌گذاری در دوره‌های تنش ژئوپلیتیک و تشدید سایه جنگ، پدیده‌ای است که ریشه در رفتار هیجانی بازار، تغییر درجه ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران و ساختار اقتصاد تورمی دارد. با توجه به اینکه پر شدن سقف یک صندوق نشان‌دهنده ورود سنگین نقدینگی به آن است، این اتفاق در بازار سرمایه ایران بر اساس سه عامل کلیدی زیر تحلیل می‌شود:

۱. هجوم به دارایی‌های امن و صندوق‌های کالایی

در زمان بروز تنش‌های نظامی، انتظارات تورمی و احتمال جهش نرخ ارز بالا می‌رود. از آنجا که خرید فیزیکی طلا و ارز با محدودیت‌های معاملاتی در کف بازار و ریسک‌های نگهداری همراه است، سرمایه‌گذاران به شدت به سمت صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا، نقره و انرژی‌محور هجوم می‌آورند. این تقاضای بالا باعث می‌شود صندوق‌های مذکور به سرعت به سقف مجاز صدور خود برسند و برای پاسخ به تقاضای جدید و جلوگیری از ایجاد حباب قیمتی بین NAV) و قیمت بازار)، درخواست افزایش سقف بدهند؛ کما اینکه از ابتدای سال جدید تا زمان بازگشایی بازار سهام در انتهای اردیبهشت‌ماه، مبلغی حدود ۴۰ همت پول جدید صرفاً وارد صندوق‌های طلا شده بود.

۲. فرار از وضعیت نقد به سمت صندوق‌های درآمد ثابت

در دوره‌های جنگ و بحران، بازار سهام معمولاً با افت شدید و خروج پول حقیقی مواجه می‌شود. در جنگ اخیر، بازار سهام به مدت ۵۱ روز کاری کاملاً تعطیل بود و سرمایه‌گذاران غیرریسک‌پذیر که تمایل کمتری به صندوق‌های کالایی داشتند، جهت درآمدزایی به صندوق‌های درآمد ثابت هجوم برده و منابع خود را در آنجا پارک کردند تا از کسب سود محروم نشوند. این انتقال حجم عظیم نقدینگی، ظرفیت صندوق‌های درآمد ثابت را به سرعت پر می‌کند.

۳. ترجیح سرمایه‌گذاری غیرمستقیم به دلیل عدم اطمینان

در شرایط جنگی، نوسانات بازار به بالاترین حد خود می‌رسد. سرمایه‌گذاران خرد که توانایی تحلیل سناریو‌های پیچیده سیاسی-نظامی را ندارند، ترجیح می‌دهند ریسک مدیریت دارایی خود را به نهاد‌های مالی بسپارند. این تغییر رفتار از «سرمایه‌گذاری مستقیم» به «سرمایه‌گذاری غیرمستقیم (صندوق‌ها)» نیز عاملی است که باعث ترافیک تقاضا در این نهاد‌ها می‌شود.

جابه‌جایی سریع سرمایه‌ها در پناهگاه‌های ضدریسک

مدیر امور ناشران سپرده‌گذاری مرکزی و تسویه وجوه تصریح کرد: رشد درخواست افزایش سقف صندوق‌ها در دوره جنگ، نشان‌دهنده بزرگ شدن ساختاری بازار نیست، بلکه آینه تمام‌نمای جابه‌جایی سریع نقدینگی از حالت نقد به سمت دارایی‌های امن (طلا) و سپر‌های ضدریسک (درآمد ثابت) است.

در واقع، سرمایه‌گذار تنها به تغییر استراتژی روی آورده و با توجه به وجود گزینه‌های بسیار محدود در دوره جنگ، دست به این اقدام زده است؛ کما این‌که در بازگشایی فعلی بازار بورس شاهد هستیم که خروج پول سنگینی از صندوق‌های درآمد ثابت و حتی طلا رخ داده و در ۱۸ روز کاری گذشته، حدود ۷۰ همت پول جدید وارد بازار سهام و صندوق‌های سهامی و اهرمی شده است. بخش مهمی از این ورود پول به بازار سهام، به واسطه خروج سرمایه‌ها از صندوق‌های طلا و درآمد ثابت محقق گردیده است.

منبع: شرکت سپرده گذاری مرکزی